جمهوری دمکراتیک آذربایجان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
جمهوری دمکراتیک آذربایجان
جمهوری خلق آذربایجان
آذربایجان جمهوریتی
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti /
Azərbaycan Demokratik Respublikası

۱۹۱۸–۱۹۲۰
پرچم نشان ملی
نقشه جمهوری آذربایجان تهیه شده برای کنفرانس صلح پاریس(۱۹۱۹)، شامل مناطق تحت مناقشه با گرجستان و ارمنستان است.
پایتخت گنجه تا سپتامبر ۱۹۱۹
باکو
زبان‌(ها) ترکی آذربایجانی
دولت نظام پارلمانی
صدر اعظم‌ها
 - ۱۹۱۸–۱۹۱۹ فتحعلی خان خویسکی
 - ۱۹۱۹–۱۹۲۰ نصیب یوسف بیگلی
 - ۱۹۲۰ ممد حسن حاجینسکی
رئیس مجلس ملی شورا
 - ۱۹۱۸ محمدامین رسول‌زاده
 - ۱۹۱۸–۱۹۲۰ علیمردان توپچوباشوف
تاریخچه
 - تأسیس ۲۸ مه ۱۹۱۸
 - انقراض ۲۸ آوریل ۱۹۲۰
محمدامین رسول‌زاده بنیان‌گذار جمهوری آذربایجان، از مبارزان جنبش مشروطه در ایران بود
متن بیان نامه استقلال جمهوری دمکراتیک آذربایجان

جمهوری دمکراتیک آذربایجان (به ترکی آذربایجانی: آذربایجان دمکراتیک جمهوریتی، Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (ADR)) نخستین تلاش موفق برای تأسیس دولتی سکولار و دمکراتیک در جهان اسلام بود.[۱] دولتی بود نسبتاً کم عمر (۲۳ ماه) که در ۲۸ مه سال ۱۹۱۸ در گنجهٔ آذربایجان توسط سیاست‌مداران ملی‌گرای شورای ملی آذربایجان بعد از انحلال روسیه تزاری و بعد از منحل شدن جمهوری فدرال دموکراتیک قفقاز جنوبی اعلام استقلال کرد. مرزهای این جمهوری از شمال به روسیه و جمهوری دمکراتیک گرجستان و از غرب به اولین جمهوری ارمنستان و از جنوب به ایران محدود می‌شد. جمعیت این جمهوری ۲٫۸۶ میلیون بود و نخست گنجه به پایتختی گزیده شد چون باکو در آن زمان تحت کنترل بلشویک‌ها بود. تلاش این جمهوری برای اتحاد با ایران[نیازمند منبع] با حملهٔ ارتش سرخ شکست خورد.[۲] این جمهوری نخستین جمهوری در جهان اسلام محسوب می‌شود که حق رای را برای زنان برابر با مردان مساوی اعلام کرد.[۳] جمهوری دمکراتیک آذربایجان اولین دانشگاه مدرن آذربایجان را در باکو دایر کرد.

حزب مساوات اکثریت اعضای مجلس را تشکیل می‌داد و احزاب دیگر همچون احرار، اتحاد، سوسیال دمکراتهای مسلمان (هِمّت) در مجلس نماینده داشتند. نماینده‌هایی از اقلیت‌های ارمنی (۲۱ نماینده از مجلس ۱۲۰ نفری)،[۴] روسی، لهستانی، یهودی و آلمانی در مجلس بودند. بعضی از نماینده‌ها از ایده‌های پان اسلامی و پان ترکی حمایت می‌کردند.

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

Wikipedia contributors, "Azerbaijan Democratic Republic," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Azerbaijan_Democratic_Republic&oldid=189677698 (accessed March ۵، ۲۰۰۸). ویکی‌پدیای آذری

  1. Tadeusz Swietochowski. Russia and Azerbaijan: A Borderland in Transition. Columbia University Press, 1995. ISBN 0-231-07068-3, ISBN: 978-0-231-07068-3 and Reinhard Schulze. A Modern History of the Islamic World. I.B.Tauris, 2000. ISBN 1-86064-822-3, ISBN: 978-1-86064-822-9.
  2. http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query2/r?frd/cstdy:@field(DOCID+az0019)
  3. Tadeusz Swietochowski. Russian Azerbaijan, 1905-1920: The Shaping of a National Identity in a Muslim Community. Cambridge University Press, 2004. ISBN 0-521-52245-5, 9780521522458, p.144
  4. Kazemzadeh, Firuz (1951). The Struggle for Transcaucasia: 1917-1921. The New York Philosophical Library. pp. 124, 222, 229, 269–270. ISBN 0-8305-0076-6.