اورانگوتان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
اورانگوتان[۱]
Orangutan.jpg
Orangutan-human comparison.svg
مقایسهٔ اندازه نسبت به یک انسان ۱٫۸ متری
اورانگوتان (پونگو)
آرایه‌شناسی (زیست‌شناسی)
Type species
اورانگوتان بورنئویی
لسپد، ۱۷۹۹ (= Simia pygmaeus لینه، ۱۷۶۰)
گونه‌ها

اورانگوتان بورنئویی Pongo pygmaeus
اورانگوتان تاپانولی Pongo tapanuliensis
اورانگوتان سوماترایی Pongo abelii

Orangutan range.png
پراکندگی سه گونه اورانگوتان

اورانگوتان (نام علمی: Pongo) تنها سردهٔ باقی‌مانده از کپی‌های بزرگ در منطقهٔ آسیا است. آن‌ها در زمرهٔ باهوش‌ترین نخستی‌سانان هستند، و از انواع ابزار پیچیده سود جسته، و هر شب نیز با استفاده از شاخ و برگ درختان، لانه‌ای مخصوص خواب می‌سازند. آن‌ها معمولاً تهاجمی نیستند و بیشتر به صورت منزوی به جستجوی غذا می‌پردازند. آن‌ها بزرگترین جانوران موجود درختی هستند که بازوهای درازتری نسبت به دیگر کپی‌های بزرگ دارند. رنگ موی آن‌ها معمولاً قرمز مایل به قهوه‌ای یا به رنگ معمول دیگر کپی‌های بزرگ یعنی سیاه است.

اورانگوتان بومی اندونزی و مالزی بوده، و در حال حاضر تنها در جنگل‌های بارانی جزیره‌های بورنئو و سوماترا یافت می‌شود؛ ولی سنگواره‌هایی از آن در جاوه، شبه‌جزیرهٔ تای-مالای، ویتنام و چین یافت شده‌است. در حال حاضر تنها دو گونه از این سرده باقی مانده‌است، که هر دو در خطر انقراض هستند: اورانگوتان بورنئویی و اورانگوتان سوماترایی (در خطر بالای انقراض).

ریشه‌شناسی[ویرایش]

واژهٔ اورانگوتان در زبان مالایی به معنی «مرد جنگل» است. اورانگ (مرد) + اوتان (جنگل).

طبقه‌بندی[ویرایش]

کالبدشناسی و فیزیولوژی[ویرایش]

اورانگوتان سوماترایی نر، کودک و ماده.

قد یک اورانگوتان در حالت ایستاده ۱٫۲ تا ۱٫۵ متر است. به‌طور متوسط وزن‌شان ۳۳ تا ۸۲ کیلو است.[۲] نرها می‌توانند به ۱۱۰ کیلو یا بیشتر هم برسند. دست اورانگوتان‌ها شبیه دست انسان است؛ آن‌ها چهار انگشت و یک انگشت شست دارند. پای آن‌ها هم چهار انگشت و یک شست پای بزرگ دارد. آن‌ها می‌توانند هم با دست‌ها و هم با پاها اجسام را نگه دارند. درازای دست بزرگترین نرها به ۲ متر می‌رسد.

اورانگوتان‌ها بدنی حجیم و بزرگ، گردنی ضخیم، و بازوانی بسیار دراز، و پاهایی کوچک و خمیده دارند، و فاقد دم هستند. بیشتر بدن آن‌ها با موی قهوه‌ای مایل به قرمز پوشیده شده، و رنگ آن در میان گونه‌ها متغیر است. برای مثال اورانگوتان سوماترایی پوششی روشنتر و کم‌پشت‌تر دارد.[۳]

اورانگوتان‌ها در طبیعت می‌توانند تا ۵۰ سال زندگی کنند. در اسارت عمرشان اندکی طولانی‌تر است.

رفتار[ویرایش]

تغذیه[ویرایش]

میوه‌ها ۶۵ تا ۹۰ درصد رژیم غذایی اورانگوتان‌ها را تشکیل می‌دهند. به ویژه میوه‌های شیرین و چرب ترجیح داده می‌شوند. انجیر از میوه‌های رایجی است که استفاده می‌کنند، چون جمع‌آوری و هضم آن آسان است. همچنین آن‌ها حشرات کوچک و جانوران کوچک (مثل پرندگان و پستانداران کوچک) هم می‌خوردند. اورانگوتان‌ها حتی برای نوشیدن آب شاخه‌های درخت را ترک نمی‌کنند، و از آبی که در سوراخ بین شاخه‌ها جمع شده استفاده می‌کنند.[۴]

استفاده از ابزار و فرهنگ[ویرایش]

مانند دیگر کپی‌های بزرگ، اورانگوتان‌ها از جملهٔ باهوشترین نخستی‌ها هستند.[۵] از دههٔ ۱۹۶۰ میلادی استفادهٔ شامپانزه‌ها از ابزار شناخته شده بود.[۶] استفاده از ابزار در میان اورانگوتان‌ها هم توسط بیروت گالدیکاس مشاهده شده‌است.[۷]

ارتباط[ویرایش]

خندهٔ یک اورانگوتان در باغ وحشی در دانمارک

پژوهشی در سال ۲۰۰۸ بر روی دو اورانگوتان در باغ وحش لایپزیگ نشان داد که اورانگوتان‌ها نخستین گونهٔ غیرانسان هستند که «معاملهٔ حساب‌شده» در آن‌ها رواج دارد. به این شکل که آن‌ها سود و ضرر هزینهٔ تبادل هدیه را در طول زمان حساب می‌کنند.[۸]

اورانگوتان‌ها، همچون دیگر کپی‌ها مانند شامپانزه و گوریل اصواتی خنده‌مانند در هنگام ارتباط فیزیکی مانند دنبال هم دویدن و قلقلک از خود بروز می‌دهند.[۹]

وضعیت حفاظت[ویرایش]

گونهٔ سوماترایی اورانگوتان در معرض خطر جدی است. گونهٔ بورنئویی نیز در معرض خطر قرار دارد.

دیدگاه ادیان و فرق گوناگون دربارهٔ اورانگوتان[ویرایش]

در بین مسلمانان اندونزی و مالزی بر این اعتقادند که اورانگوتان زیباترین جلوه آفرینش پروردگار است.

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Groves, C. (2005). Wilson, D. E. , & Reeder, D. M, eds. ed. Mammal Species of the World (3rd ed.). Baltimore: Johns Hopkins University Press. pp. 183–184. ISBN: 0-8018-8221-4. .
  2. "National Geographic". National Geographic Society. Retrieved 2009-07-25. 
  3. "صفحهٔ آناتومی اورانگوتان". Red-ape.co.uk. Retrieved 2009-07-03. 
  4. اورانگوتان چگونه جانوری است؟
  5. Deaner RO, van Schaik CP, Johnson V. 2006. Do some taxa have better domain cognition than others? A meta-analysis of nonhuman primate studies. Evol Psych 4: 149-196
  6. Goodall J. 1970. Tool-using in primates and other vertebrates. In: Lehrman DS, Hinde RA, Shaw E, editors. Advances in the study of behavior. New York, Academic Press. Vol. 3: p. 195-249
  7. Galdikas BMF. 1982. Orang-Utan tool use at Tanjung Putting Reserve, Central Indonesian Borneo (Kalimantan Tengah). J Hum Evol 10:19-33
  8. فقط انسان‌ها هدیه نمی‌دهند
  9. شامپانزه‌ها و دیگر کپی‌ها مانند انسان‌ها می‌خندند.

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]