اسلم ترکی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

اسلم بن عمر ترکی (یا اسلم بن عمرو ترکی) که برخی نامش را سلیمان[۱] و برخی دیگر سلیم[۲] و به اختصار اسلم ترکی خوانده می‌شود، نام کسی که در کربلا شهید شد، اسلم است نه سلیمان یا سلیم.[۳] او از موالی و کاتبان حسین بن علی بود که از مدینه تا مکه و سپس کربلا همراه حسین بن علی بود و در واقعه کربلا کشته شد.

زندگینامه[ویرایش]

مامقانی درباره اسلم نوشته‌است که حسین بن علی او را پس از رحلت برادرش حسن بن علی خریداری کرد و به فرزندش سجاد بخشید.[۴] وی کاتب، کماندار و تیرانداز سپاه حسین بن علی بود و به زبان ترکی صحبت می‌کرد.[۵][۶] برخی نامش را واضح رومی و نژادش را ترک و وی را اهل دیلم و شمال ایران دانسته‌اند.[۷] اسلم ترکی یکی از قاریان قرآن بود که مجلسی بدون اینکه نامی از او آورد، می‌نویسد که پس از دو برادر غفاری، غلام ترکی به میدان رفت و در حالی که رجز می‌خواند بر دشمن حمله برد؛ رجز وی در هنگام نبرد چنین گزارش شده‌است:[۶]

البحر من طعنی و ضربی یصطلیو الجو من سهمی و نبلی یمتلی
اذا حسامی و یمینی ینجلیینشق قلب الحاسد المبجلی

ترجمه: «دریا از ضربات شمشیر و نیزه ام متلاطم و فضا از تیر و پیکانم پر می‌شود. هنگامی که دست و شمشیرم به حرکت درآید قلب حسود از ترس می‌شکافد».[۶]

در برخی منابع تعداد کشته شدگان سپاه عمرسعد به دست وی را ۷۰ نفر و به نقلی ۵۰۰ نفر گزارش کرده‌اند. پس از زخمی شدن، به زمین افتاد و حسین بن علی خود را به وی رسانید و او را در آغوش گرفت. سر اسلم‌ را بر روی‌ زانوی‌ خود قرار داد و با دست‌ خون‌ها را از صورت‌ و جلوی‌ چشمانش‌ پاک‌ می‌کرد.[۸] و اسلم از شوق این آغوش از دنیا رفت. وی قبل از جان دادن، چنین گفت: «مثل من سعادتمند کیست که فرزند رسول خدا صورتش را بر صورتش نهاده‌است؟!».[۵][۶][۹]

سنش را در زمان کشته شدن، حدود ۴۵ سال ذکر شده‌است. از وی در زیارتنامه‌ها اسمی به میان نیامده ولی در منابع تاریخی چون ناسخ التواریخ، تنقیح المقال، اعیان الشیعه و المناقب یاد شده‌است. وی را غلام جناده بن حارث سلمانی دانسته‌اند و رجز معروف امیری حسین و نعم الامیر را به وی نسبت داده‌اند.[۷] برخی دیگر وی را غلام حر دانسته‌اند.[۹]

در ادبیات[ویرایش]

شعر[ویرایش]

اشعاری با موضوع وی در ادبیات شیعی بیان شده‌است، از جمله:[۱۰]

یکجا رخ غلام و پسر بوسه داد و گفت:در دین ما سیه نکند فرق با سفید

کتاب[ویرایش]

کتاب «کیست مثل من؟ (زندگانی اسلم بن عمرو ترکی دیلمی، از شهدای کربلا)» به قلم «محمد رضا عبدالامیر انصاری» و ترجمه «احمد امیری شادمهری» اثری است که با موضوع اسلم بن عمرو به نگارش درآمده‌است.[۱۱] در توضیح این کتاب آمده‌است: «امام حسین علیه السلام در روز عاشورا بر بالین هفت نفر وقتی به خون پاکشان غلطیدند حضور یافت یکی از آن افراد اسلم بن عمرو ترکی است که غلام امام حسین علیه السلام و کاتب آن حضرت بوده‌است در این کتاب نگاهی گذرا بر زندگانی این شهید کربلا شده‌است. مطالعه این کتاب به کسانی که نیاز به الگو را جهت جانبازی و فداکاری برای مولایشان امام زمان علیه السلام درخویش حس می‌کنند توصیه می‌شود.»[۱۲]

پیوند به بیرون[ویرایش]

منبع[ویرایش]

وب‌سایت ویکی حسین

پانویس[ویرایش]

  1. تاریخ الطبری، تاریخ الامم و الملوک، طبری، محمد بن جریر، چاپ محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت: ۱۳۸۲ – ۱۳۸۷ ﻫ ق / ۱۹۶۲ – ۱۹۶۷ م.، ج۵، ص۴۶۹.
  2. رجال طوسی، ص۷۴.
  3. نصار الحسین (ع)، محمد مهدی شمس الدین، ترجمه سید ناصر هاشم زاده، تهران: شرکت چاپ و نشر بین الملل،۱۳۸۷ ش.،، ص۸۳.
  4. تنقیح المقال فی احوال الرجال، مامقانی، شیخ عبله، نجف: المطبعه الحیریه، ۱۳۵۲ ﻫ ق.، ج۱، ص۱۲۵.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ تبیان، موسسه فرهنگی و اطلاع‌رسانی. «اسلم ترکی که بود؟». article.tebyan.net (به Persian). دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۱۵.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ «اسلم بن عمرو غلام ترکی». sarallah.valiasr-aj.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۱۵.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ Seratnews.com، صراط نیوز |. «اسلم یار شمالی امام حسین (ع)». fa. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۱۵.
  8. وب سایت ویکی حسین
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ «پژوهشی پیرامون شهدای کربلا - جمعی از نویسندگان - کتابخانه مدرسه فقاهت». lib.eshia.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۱۵.
  10. «اسلم ترکی». www.ashoora.ir. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ ژانویه ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۱۵.
  11. «کتاب کیست مثل من؟ (زندگانی اسلم بن عمرو ترکی دیلمی، از شهدای کربلا)». مجمع جهانی شیعه‌شناسی. ۱۳۹۶-۰۷-۰۵\۱۳:۱۱:۲۲. بایگانی‌شده از اصلی در 15 ژانویه 2020. دریافت‌شده در 2020-01-15. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  12. «کیست مثل من». www.karaketab.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۱۵.