ابوالقاسم حالت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
ابوالقاسم حالت
Halat.jpg
نام در زمان تولدابوالقاسم عبدالله فرد
زادهٔ۱۲۹۳
تهران، ایران
درگذشت۳ آبان ۱۳۷۲
تهران، ایران
پیشهشاعر، نویسنده، طنزپرداز و مترجم
سال‌های فعالیت۱۳۱۴–۱۳۷۲

ابوالقاسم عبداللَّه فرد (۱۲۹۳ – ۳ آبان ۱۳۷۲) متخلص به حالت، شاعر، مترجم و طنزپرداز ایرانی بود. وی، شاعر سرود «پاینده بادا ایران»، اولین سرود ملی ایران بعد از انقلاب، (با آهنگ محمد بیگلری‌پور) است.[۱][۲]

زندگی‌نامه

ابوالقاسم حالت، شاعر، مترجم و طنزپرداز توانای معاصر در سال ۱۲۹۳ در تهران به دنیا آمد. وی پس از تحصیلات مقدماتی و متوسطه به استخدام شرکت ملی نفت ایران درآمد و تا زمان بازنشستگی در خدمت این سازمان بود.

ابوالقاسم حالت در جوانی به فراگیری زبان عربی، پرداخت و از سال ۱۳۱۴ هجری شمسی به شعر و شاعری روی آورد و به سرایش شعر در قالب کهن و تذکره‌نویسی همت گماشت. دیوان حالت که مشتمل بر قطعات ادبی، مثنویها، قصاید، غزلیات و رباعیات است، خود نمایانگر عمق دانش ادبی این محقق است.

وی از سال ۱۳۱۷ همکاری خود را با مجله معروف فکاهی توفیق آغاز کرد و بحر طویلهای خود را با امضای هدهد میرزا و اشعارش را با اسامی مستعار خروس لاری، شوخ، فاضل ماب و ابوالعینک به چاپ می‌رساند. علاقه به مسائل دینی سبب شد از سال ۱۳۲۳ هر هفته چند رباعی جدی که ترجمه‌ای از کلمات قصار علی بن ابی‌طالب بود در مجله «آئین اسلام» چاپ کند. حالت در ترانه‌سرایی نیز دستی توانا داشت و عموماً این ترانه‌ها در قالب فکاهی، انتقادی علیه وضعیت سیاسی و اجتماعی آن زمان بود. حالت در آن سال‌ها با نشریات امید، تهران مصور و پیام ایرانی نیز همکاری داشت و ملک‌الشعرا بهار او را به کنگره نویسندگان ایران دعوت نمود.

در بعد از انقلاب سال ۱۳۵۷ حالت، از طرف انجمن ادبی ایران، شعر نخستین سرودملی بعد از انقلاب را تدوین کرد.


اواخر عمر

حالت در زمینه موسیقی اصیل ایرانی نیز فعالیت داشت و سراینده نخستین سرود جمهوری اسلامی بود. وی پس از انقلاب اسلامی نیز علی‌رغم کهولت سن مدت زمانی نسبتاً طولانی با مجله گل آقا همکاری کرد. از ابوالقاسم حالت آثار ادبی و فرهنگی فراوانی در زمینه‌های طنز، شعر، ادبیات و ترجمه باقی مانده‌است. وی در سوم آبان سال ۱۳۷۲ بر اثر سکته قلبی درگذشت.

نمونه شعر

چه کنم با دل خویش؟
آه آه از دل منکه ازو نیست به جز خون جگر حاصل من
زانکه هر دم فکند جان مرا در تشویشچه کنم با دل خویش؟
چه دل مسکینی؟که غمین می‌شود اندر غم هر غمگینی
هم غم گرگ دهد رنجش و هم غصهٔ میشچه کنم با دل خویش؟
در دلم هست هوسکه رسد در همه احوال به درد همه کس
چه امیری متمول چه فقیری درویشچه کنم با دل خویش؟
طفل عریانی دیدچشم گریانی و احوال پریشانی دید
شد چنان سخت پریشان که مرا ساخت پریشچه کنم با دل خویش؟
دیده گردید فقیربهر نان گرسنه آنگونه که از جان شد سیر
چه کنم؟ دل نگذارد که برم حمله بدوزارم از دست عدو
بس که محتاط به بار آمده و دوراندیشچه کنم با دل خویش؟
گر درافتم با مارنیست راضی دل من تا کشد از مار دمار
لیک راضی است که از او بخورم صدها نیشچه کنم با دل خویش؟
دارد این دل اصرارکه من امروز شوم بهر جهانی غمخوار
همه جا در همه وقت و همه را در همه کیشچه کنم با دل خویش؟
از برای همه کسدل بی رحم در این دوره به کار آید و بس
نرود با دل پر عاطفه کاری از پیشچه کنم با دل خویش؟

آثار

مجموعه اشعار

  • فکاهیات حالت
  • دیوان ابوالعینک
  • دیوان خروس لاری
  • بچه‌ها برق آمده
  • بحرطویل‌های هدهد میرزا
  • دیوان شوخ
  • گلزار خنده
  • دیوان اشعار (اشعار، رباعیات)
  • پروانه و شبنم (قصاید اخلاقی و عرفانی سعدی و تذکره شاهان شاعر)

تألیف

  • زن داری و گرفتاری (نشر درسا)
  • پابوسی و چاپلوسی مجموعه مقالات طنز

ترجمه‌ها

  • فرعون (الویز جارویس مک گرو) نشر درسا
  • مینوتوس مشاور نرون (میکا والتاری) نشر درسا
  • تاریخ فتوحات مغول (جی.جی. ساندرز)
  • تاریخ تجارت (اریک ن. سیمونز)
  • ناپلئون در تبعید (خاطرات ژنرال برتران)
  • زندگی من (مارک توین)
  • زندگی بر روی می‌سی سی پی (مارک توین)
  • پیشروان موشک سازی (بریل ویلیامز / ساموئل اشتاین)
  • بهار زندگی (کلارمیس هاستی کارول)
  • جادوگر شهر زمرد (فرانک باوم)
  • بازگشت به شهر زمرد (فرانک باوم)
  • پسر ایرانی، (ماری رنولت)
  • شبح در کوچه میکل‌آنژ
  • فروغ بینش
  • شکوفه‌های خرد
  • راه رستگاری
  • کلمات قصار علی بن ابیطالب
  • مجموعه تاریخ کامل ابن اثیر (۲۳جلد)

منابع

  1. «درگذشت ابوالقاسم حالت (1371 ش)». www.cgie.org.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۵-۰۷.
  2. شاعر سرود ملی کیست؟