پلان ۹ از آزمایشگاه‌های بل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
پلان ۹ از آزمایشگاه‌های بل
شرکت / توسعه‌دهنده آزمایشگاه‌های بل
وضعیت توسعه در جریان
نوع منبع نرم‌افزار آزاد و متن‌باز
تاریخ اولین انتشار ۱۹۹۲ (برای دانشگاه‌ها)، ۱۹۹۵ (برای عموم)
آخرین نسخه پایدار ویرایش پنجم / ۲۸ آوریل ۲۰۰۲؛ ۴٬۳۷۳ روز پیش
آخرین نسخه ناپایدار تصویر لحظه‌ای / روزانه
روش بروزرسانی رپلیکا
نوع هسته هسته یکپارچه
واسط کاربری ریو، آرسی
پروانه پروانه همگانی لوسنت
وب‌گاه رسمی plan9.bell-labs.com/plan9

پلان ۹ از آزمایشگاه‌های بل (به انگلیسی: Plan 9 from Bell Labs) یا به اختصار Plan 9، یک سیستم‌عامل توزیع شده است که به صورت نرم‌افزار آزاد منتشر می‌شود. این سیستم‌عامل در اصل برای اهداف پژوهشی و به عنوان جانشین یونیکس در مرکز تحقیقات علوم رایانه در آزمایشگاه‌های بل و از اواسط دهه ۱۹۸۰ میلادی تا ۲۰۰۲ توسعه داده شد. توسعه و استفاده از این سیستم‌عامل همچنان توسط محققین سیستم‌عامل و همینطور علاقه‌مندان ادامه دارد. پلان ۹ ویژگی‌های جدیدی دارد. مانند پروتکل ۹پی برای دسترسی به فایل‌های محلی و همینطور فایل‌های موجود بر روی رایانه‌های راه دور، مونت‌های یونیون، یک سیستم فایل proc بهینه شده و همینطور پشتیبانی سراسری از یونیکد در سیستم. در پلان ۹، همه رابط‌های سیستم، شامل رابط‌های شبکه و رابط‌های کاربری، از طریق سیستم فایل نمایش می‌یابد تا رابط‌های مخصوص به خود. نام پلان ۹ از آزمایشگاه‌های بل، از فیلمی به نام طرح شماره ۹ بیرون از فضا به کارگردانی اد وود گرفته شده است. همینطور، احتمالا نام گلندا، خرگوش پلان ۹ هم از فیلم دیگر وود به نام گلن یا گلندا گرفته شده است. پروژه پلان ۹ در هنگام آغاز به کارش، یک پروژه داخلی در آزمایشگاه‌های بل بود. این پروژه به عنوان سکوی اصلی پژوهش در زمینه سیستم‌عامل جایگزین یونیکس شد. پلان ۹ چند تغییر در مدل اصلی یونیکس ایجاد کرده که هم استفاده از سیستم را راحت‌تر کرده و هم برنامه‌نویسی برای آن را، مثل محیط‌های چند کاربره توزیع‌شده. در سال ۱۹۹۲، آزمایشگاه‌های بل اولین انتشار عمومی از پلان ۹ را برای دانشگاه‌ها ارائه کرد و سه سال بعد یک نسخه تجاری برای عموم ارائه شد. در سال ۲۰۰۲ نسخه آزاد و متن‌باز این سیستم‌عامل عرضه شد.

مفاهیم طراحی[ویرایش]

پلان ۹ مفاهیم طراحی یونیکس را تکامل بخشیده است:

  • تمام اشیا یا فایل هستند و یا فایل سیستم.
  • ارتباطات از طریق شبکه برقرار می‌شود.
  • فضای نام‌های خصوصی به صاحبانشان امکان می‌دهد تا به شکل شفافی به فرایندهای محلی یا راه دور دسترسی داشته باشند.


سازگاری با یونیکس[ویرایش]

هر چند که پلان ۹ قرار بود ادامه توسعه مفاهیم یونیکس باشد، اما سازگاری با نرم‌افزارهای یونیکس که از قبل موجود بودند، هیچگاه هدف پروژه نبوده است. هنوز بسیاری از ابزارهای خط فرمانی در پلان ۹ اسامی مستعاری برای دستورهای همتای خود در یونیکس هستند. پلان ۹ می‌تواند از برنامه‌های سازگار با استاندارد پازیکس پشتیبانی کند و همچنین از طریق رابط محیط آنسی/پازیکس می‌تواند سوکت‌های برکلی را شبیه‌سازی کند. برخی از باینری‌های سیستم‌عامل لینوکس را می‌توان به کمک linuxemu اجرا کرد، اما این برنامه هنوز در حال توسعه است.

برنامه‌های گرافیکی[ویرایش]

برخلاف یونیکس، در طراحی پلان ۹ برنامه‌های گرافیکی هم در نظر گرفته شده‌اند. بعد از راه‌اندازی سیستم، یک ترمینال سیستم پنجره‌بندی پلان ۹ که ریو نام دارد را اجرا می‌کند. کاربر می‌تواند در ریو پنجره‌های جدیدی ایجاد کرده که آرسی را اجرا می‌کنند. برنامه‌های گرافیکی که در داخل پوسته فراخوانی می‌شوند، پنجره آن را با پنجره خودشان جایگزین می‌کنند. سام و اکمه ویرایشگرهای متن در پلان ۹ هستند.

سیستم ذخیره سازی[ویرایش]

پلان ۹ از فایل‌سیستم‌های فسیل و فت پشتیبانی می‌کند. سیستم‌فایل فسیل در آزمایشگاه‌های بل به صورت اختصاصی برای پلان ۹ نوشته شده است و از تصویر لحظه‌ای پشتیبانی می‌کند.


پروانه[ویرایش]

تمام کدهای منبع پلان ۹ تحت پروانه همگانی لوسنت نسخه ۱٫۰۲ در دسترس هستند. این پروانه توسط موسسه پیشگامان متن‌باز به عنوان یک نرم‌افزار متن‌باز و همچنین توسط بنیاد نرم‌افزارهای آزاد به عنوان یک نرم‌افزار آزاد شناخته شده است و همچنین با رهنمودهای نرم‌افزار آزاد دبیان سازگار است.

منابع[ویرایش]

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Plan 9 from Bell Labs»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۰ ژوئیه ۲۰۱۳).