خط فرمان

معرفی

برنامه خط فرمان (به انگلیسی en:Command Prompt) رابط کاربری متنی سیستم عامل‌ها به حساب می‌آید. رابط کاربری متنی در مقابل رابط کاربری گرافیکی (Graphic User Interface / GUI) قرار می‌گیرد. در واقع در رابط کاربری گرافیکی از اشیای سیستم عامل استفاده می‌کنیم تا کارهای رایانه ای مان را انجام دهیم و در رابط کاربری متنی از دستور نویسی استفاده می‌کنیم. برای مثال (در ویندوز ما روی My Computer دابل کلیک می‌کنیم و وارد Drive C می‌شویم و فایل File.txt را حذف می‌کنیم، از رابط کاربری گرافیکی سیستم عامل ویندوز برای حذف یک فایل در درایو C استفاده کرده‌ایم اما همین کار را می‌توان با رابط کاربری متنی انجام داد، که باید در Command Prompt دستور DEL C:\File.txt را وارد کنیم.

تاریخچه رایانه و خط فرمان

رایانه‌ها اصولا به وسیله سیستم عامل امکانات نرم افزاری و سخت افزاری را در اختیار کاربران قرار می‌دهند. سیستم عامل‌ها نوعی نرم افزار اند (معمولا با زبان برنامه نویسی اسمبلی یا C ساخته می‌شوند) که امکان استفاده از سخت افزار و نصب نرم افزار و مدیریت اینها را در اختیار کاربر قرار می‌دهد و این کار را با استفاده از رابط کاربری (User Interface / UI) انجام می‌دهند. رابط کاربری در سیستم عامل‌های قدیمی فقط بصورت متنی بود (همانند خط فرمان) و با پیشرفت دانش رایانه، رابط‌های کاربری گرافیکی (Graphic User Interface / GUI) هم به سیستم عامل‌ها افزوده شد.

استفاده از خط فرمان

خط فرمان در سیستم عامل‌های مانند ویندوز، لینوکس و... بصورت یک نرم افزار ارائه می‌شود که معمولا نام Command Prompt دارد. برای اجرای خط فرمان در سیستم عامل مایکروسافت ویندوز، می‌توانید از منوی Start، گزینه All Programs پوشه Accessories را باز کنید و برنامه Command Prompt را اجرا کنید. در محیط این برنامه (Command Prompt لینوکس هم مشابه ویندوز است) می‌توانید با استفاده از دستورات خط فرمان، کارهای رایانه‌ای تان را انجام دهید.

دستورات خط فرمان

در رابط کاربری متنی باید کارهایی را که از رایانه (سیستم عامل) می‌خواهیم را بصورت دستور بنویسم. هر دستور در خط فرمان کاربردی دارد، برای مثال دستور DEL برای حذف فایل یا پوشه‌است. معمولا دستورات پارامترهایی هم دارند که به دنبال انها نوشته می‌شود، مثلا دستور DEL یک پارمتر اجباری و چند پارامتر اختیاری دارد، در واقع پارمترهای اجباری را در هر دستور باید بنویسیم و پارامترها اختیاری را می‌توانیم بنویسیم یا ننویسیم، در اینجا آدرس فایل یا پوشه‌ای که باید حذف بشود، پارامتر اجباری است: DEL C:\File.TXT (C:\File.TXT پارامتر اجباری است) این دستور همان طور که گفته شد می‌تواند فایل File.TXT را که در درایو C: است را از صفحه روزگار محو کند! حالا یک دستور دیگر را بررسی می‌کنیم به نام COPY، در این دستور دو پارامتر اجباری وجود دارد، یکی آدرس فایلی که قرار است کپی شود و دومی آدرسی که قرار است فایل کپی شده باشد! COPY C:\FOLDER\FILE.TXT D:\FILE.TXT اگر بخواهیم بدانیم یک دستور چه کاربردی دارد، چه پارامترهایی دارد و چگونه باید از آن استفاده کرد باید پس از نوشتن آن، یک فاصله سپس /? نوشت، برای مثال: DEL /? دستور بالا تمام راهنمایی‌های خط فرمان را در مورد دستور DEL می‌نویسد. توجه کنید که بعضی مواقع راهنما کمی بلند است (مثلا همین راهنمای همین دستور DEL) و خط فرمان پس از نوشتن قسمت اول راهنما، عبارت Press any key to continue… را می‌نویسد و در این مواقع برای مشاهده ادامه راهنما، همان طور که گفته‌است باید یک دکمه دلخواه را فشار دهیم.

معرفی چند دستور

در اینجا فقط برای آشنایی بیشتر چند دستور خط فرمان را نام می‌بریم: DEL حذف فایل، COPY کپی فایل، MOVE جابجا کردن (Cut) فایل، RENAME تغییرنام فایل ای پوشه، MKDIR ساخت پوشه، RMDIR ساخت پوشه، EDIT ویرایش فایل متنی ساده، COLOR تغییر رنگ زمینه و خط Command Prompt، CLS پاک کردن دستورات قبلی. همان طور که اشاره کردیم برای راهنمایی بیشتر دستورات از پارامتر /? استفاده می‌کنیم.

منابع

• Microsoft Windows XP [Version ۵٫۱.۲۶۰۰] (C) Copyright ۱۹۸۵-۲۰۰۱ Microsoft Corp.
• مایکروسافت ویندوز اکس‌پی، نسخهٔ ۵٫۱.۲۶۰۰ ذیل توضیحات در دستور HELP
• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Attrib‎»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد.