آی‌اواس

iOS

توسعه‌دهنده‌(ها)	شرکت اپل
شرکت سازنده	شرکت اپل
خانواده	مک اواس ده
نوع منبع	بسته
پلاتفرم	ARM (آی‌فون، آی‌پاد تاچ، آی‌پد و اپل تی‌وی)
تاریخ اولین انتشار	۲۹ ژوئن ۲۰۰۷
آخرین نسخه پایدار	۱ نوامبر ۲۰۱۲ (آی‌اواس ۶)
روش بروزرسانی	از طریق خود دستگاه یا کامپیوتر
وضعیت	فعال
وب‌گاه	www.apple.com/ios

آی‌اواس (به انگلیسی: iOS)‏ (در گذشته iPhone OS) یک سیستم عامل تلفن همراه است که در ابتدا برای آی‌فون و آی‌پاد تاچ توسعه داده می‌شد، از آن زمان به بعد برای استفاده در سایر دستگاه‌های شرکت اپل مانند آی‌پد و اپل تی‌وی گسترش یافت. شرکت اپل مجوز استفاده از آی‌اواس برای نصب بر روی سخت‌افزارهای شخص ثالث را نمی‌دهد. اپ استور در ۶ مارس ۲۰۱۲ دارای بیش از ۵۵۰٫۰۰۰ اپلیکیشن بود که جمعاً بیش از ۲۵ بیلیون بار دانلود شده‌اند. در سه ماهه آخر سال ۲۰۱۰ این سیستم‌عامل ۱۶% از سهم سیستم‌عامل تلفن‌های هوشمند را در اختیار داشت، پایین‌تر از اندروید گوگل و سیمبین نوکیا. این سیستم‌عامل در ماه مه ۲۰۱۰ در ایالات متحده آمریکا، ۵۹% از مصرف داده‌های وب تلفن همراه (از جمله استفاده از آی‌پاد تاچ و آی‌پد) را به خود اختصاص داد.

رابط کاربری آی‌اواس بر اساس مفهوم دستکاری مستقیم (concept of direct manipulation)، با استفاده از حرکات چند لمسی (multi-touch gestures) طراحی شده‌است. عناصر رابط کنترل از: switchesو slidersو buttons تشکیل شده‌است. پاسخ به ورودی کاربر فوری است و رابط سیال را فراهم می‌کند. تعامل با سیستم عامل حرکاتی را شامل می‌شود از این جمله حرکات می‌توان: swipe, tap, pinch, reverse pinch که هر کدام از این‌ها تعاریف خاصی را در چارچوب IOS سیستم عامل و رابط کاربری چند لمسی آن را دارا می‌باشند.. شتاب سنج داخلی توسط برخی از برنامه‌های کاربردی مورد استفاده قرار گیرد که برای پاسخ به تکان دادن دستگاه (یکی از نتایج شایع ان دستور خنثیسازی است) و یا چرخش آن را به سه بعد (یکی از نتایج شایع ان تعویض از عمودی به افقی است).

modeiOS از OX مک مشتق شده‌است، که با آن که سهام آن به بنیاد داروین تعلق دارد، و در نتیجه اینسیستم عامل شبه یونیکس از طبیعت است.

در IOS، چهار انتزاع لایه وجود دارد: لایه هسته سیستم عامل، لایه هسته خدمات، لایه رسانه‌ها، و کاکائو لایه لمسی است. نسخه کنونی سیستم عامل ۵٫۱٫۱ با استفاده از حدود ۸۶۰ مگابایت ذخیره سازی دستگاه که با مدل‌های دیگر متفاوت است.

تاریخچه

این سیستم عامل با آی فون(iphone) (تلفن همراه هوشمند شرکت اپل) در کنفرانس و نمایشگاه Macworld، در ژانویه ۹، ۲۰۰۷، پرده برداری شد و در ماه ژوئن همان سال برای اولین بار منتشر شد، ادبیات بازاریابی اپل یک نام جداگانه‌ای برای سیستم عامل مشخص نکرد، و بیان ساده‌ای را که "آی فون OS X را اجرا می‌کند "(iPhone runs OS Xاظهار داشت. در ابتدا، برنامه‌های شخص ثالث پشتیبانی نمی‌شدند. استیو جابز استدلال کرد که توسعه دهندگان می‌توانند برنامه‌های کاربردی وب که " مانند برنامه‌های بومی بر روی آی فون رفتار می‌کند " بسازند. در اکتبر ۱۷، ۲۰۰۷، اپل اعلام کرد که یک کیت توسعه نرم افزار بومی (SDK) تحت توسعه‌است و آنها برنامه ریزی آن را انجام خواهد داد ". در مارس ۶، ۲۰۰۸، اپل اولین بتا را منتشراکرد، همراه با یک نام جدید برای سیستم عامل: iPhone OS ". سپتامبر قبلی، اپل آی پاد لمسی، که بیشتر قابلیت‌های غیر تلفنی iPhone را داشت منتشر کرد. اپل همچنین بیش از یک میلیون آیفون در طول تعطیلات سال ۲۰۰۷ فروخته می‌شود. اپل در ۲۷ ژانویه 2010، iPad را معرفی کرد که دارای یک صفحه نمایش بزرگ تر از آیفون و آی پاد لمسی، و طراحی شده برای مرور وب، مصرف رسانه‌ها، و خواندن iBooks. در ژوئن ۲۰۱۰، اپل سیستم عامل آی فون را به عنوان "IOS" ریبراند کرد. علامت تجاری "IOS" توسط سیسکو بیش از یک دهه برای سیستم عامل خودش مورد استفاده قرار می‌گرفت. IOS، مورد استفاده در روترهای آن قرار گرفت. برای اجتناب از هرگونه طرح دعوی در دادگاه بالقوه، اپل مجوز "علامت تجاری" IOS را از سیسکو گرفت.

ویژگی‌ها

صفحه اصلی

صفحه اصلی (ارائه شده توسط(" SpringBoard ") نمایش آیکون‌های نرم افزار و بارانداز در پایین صفحه نمایش که در آن کاربران می‌توانند برنامه‌هایی را که اغلب استفاده می‌کنند پین کنند. صفحه اصلی هر زمان که کاربر بر روی دستگاه سوئیچ کند و یا دکمهٔ "صفحه اصلی" را فشار دهد (دکمه فیزیکی بر روی دستگاه) نمایان می‌شود. صفحه نمایش دارای یک نوار وضعیت در بالا برای نشان دادن داده‌ها: مانند زمان، میزان مصرف باتری و قدرت سیگنال است. بقیهٔ صفحه نمایش به برنامهٔ در حال اجرا اختصاص داده شده‌است. از نسخه 3.0 IOS تا به حال، تابع Spotlight Search function در صفحه سمت چپ صفحه اصلی روی صفحه نمایش در دسترس شده‌است. این تابع به کاربران اجازه می‌دهد تا درون رسانه‌ها، برنامه‌ها، ایمیل‌ها، دفترچه تلفن‌ها و فایل‌های مشابه را جستجو کنند.

مرکز هشدار دهنده (Notification Center)

در بروز رسانی5 IOS، قابلیت اطلاعیه‌ها به طور کامل دوباره طراحی شده‌است. اطلاعیه‌ها در حال حاضر در یک پنجره‌است که می‌تواند از بالای صفحه نمایش کشیده شود و اگر اطلاعیه دریافتی را لمس کنید، شما به برنامه‌ای که ارسال اطلاع رسانی کرده وارد می‌شوید.

پوشه‌ها (Folders)

4 IOS با معرفی یک سیستم ساده برای پوشه‌ها آمد. هنگامی که برنامه‌های کاربردی درحالت " jiggle mode" هستند، هر دو برنامه را می‌توان در بالای هر یک از دیگری برای ایجاد یک پوشه کشیده، و از آن پس، برنامه‌های بیشتری را می‌توان با استفاده از همین روش به پوشه اضافه کرد، تا ۱۲ برنامه بر روی آی فون و iPod Touchو ۲۰ برنامه بر روی iPad.

عملکرد چند تکلیفی (Multitasking)

قبل از4 IOS، Multitasking فقط برای بعضی از برنامه‌های موجود در دستگاه قابل اجرا بود. با شروع 4 IOS در نسل سوم و جدیدتر دستگاه‌های IOS، multitasking از طریق هفت پس زمینه APIها پشتیبانی شد:

1. برنامه در پس زمینه ادامه پیدا می‌کند تا زمانی که پخش صوتی و یا تصویری اجرا می‌شود.
2. برنامه به صورت معلق می‌باشدهنگامی که یک تماس تلفنی در حال انجام است.
3. نرم افزار اطلاع از تغییر محلها
4. فشار اطلاعیه‌ها.
5. اطلاعیه محلی. برنامه زمانبندی اطلاعیه محلی که در یک زمان از پیش تعیین شده تحویل داده شده‌است.
6. اتمام کار. برنامه از سیستم درخواست زمان اضافی برای تکمیل یک کار خاص می‌کند
7. برنامه هیچ کد اجرا نمی‌کند و ممکن است از حافظه در هر زمان حذف شده‌است

راه گزینی برنامه‌های کاربردی(Switching applications)

بادوبار کلیک کردن بر روی دکمه Home. Switching applications را فعال می‌سازد. که یک رونده حوض مانند از پایین، با حرکت دادن محتویات صفحه نمایش تا بالای صفحه نمایش ظاهر می‌شود. انتخاب یک آیکون سوئیچ به برنامه سمت چپ آیکون که به عنوان کنترل‌های موسیقی، و قفل چرخش عمل می‌کنند. نگه داشتن آیکون‌ها به طور خلاصه آنها را به"جنبش" در اورده (به همین ترتیب به صفحه اصلی) و اجازه می‌دهد تا کاربر برنامه‌ها را به بسته شدن وادار کند.

مرکز بازی (Game Center)

مرکز بازی یک شبکهٔ اجتماعی بازی‌های چند نفره آنلاین منتشر شده توسط اپل است که این اجازه را به کاربران می‌دهد تا " دوستان را به بازی دعوت کنند، یک بازی چند نفره از طریق matchmaking شروع کنند. به پیگیری امتیازهای خود، و مقایسه انها با امتیازهای دوستان خود در leader board بپردازند. مرکز بازی یک شبکهٔ اجتماعی بازی‌های چند نفره آنلاین منتشر شده توسط اپل است که این اجازه را به کاربران می‌دهد تا " دوستان را به بازی دعوت کنند، یک بازی چند نفره از طریق matchmaking شروع کنند. به پیگیری امتیازهای خود، و مقایسه انها با امتیازهای دوستان خود در leader board بپردازن

محیط برنامه‌نویسی

برنامه‌ها حتما باید به طور خاص برای IOS و معماری ARM نوشته و کمپایلد شوند. مرورگر وب سافاری برنامه‌های کاربردی وب را با دیگر مرورگرهای وب پشتیبانی می‌کند. برنامه‌های بومی مجاز شخص ثالث برای دستگاه‌های در حال اجرا2.0 IOS و بعد از طریق فروشگاه app اپل در دسترس هستند.در این معمار

SDK

موضوع اصلي:IOS SDK

IOS SDK شامل X Code 3.1 است.

در هفدهم اكتبر سال 2007 درنامه اي سر گشاه به"خبر هاي داغ"و بلاگ شركت اپل "apple"استيو جابز اعلام كرد كه كيت نرم افزاري توسعه يافته sdk در سومين دسته ي توسعه دهنده ها در فوريه 2008قابل درسترسي خواهد بود . sdk ماوس 2008 منتشر شد و به توسعه دهندگان اجازه داده شد تا براي آيفون و آي پاد لمسي استفاده شود و همچنين د ر شبيه ساز آيفون تست شود.با اين وجود بار گيري يك كاربرد براي دستگاه ها فقط بعد از پرداخت حقوق توسعه دهنده برنامه ي آيفون امكان پذير خواهد بود . دستمزد ها براي پيوستن به برنامه ها مربوط بهios و Osx براي هر گواهينامه توسعه دهنده ها 9900 دلار تعيين شده است.اين دستمزد 9900 دلاري بايد سالانه به طور منظم براي هر توسعه دهنده پرداخت شود تا گواهينامه انها حفظ شود . از بيسشتم جولاي 2010 شركت اپل "apple" منتشر كرد كه دانلود x code د رفروشگاه هك اپل براي تمامي استفاده كنندگان osxlion رايگان مي باشد .كاربران با استفاده از نسخه ي رايگان x code مي توانند كاربر هاي ios راايجاد كنند و با اين وجود توسعه دهنده ها نمي توانند كاربر هايشان را روي يك وسيله مادي ios امتحان كنند .آنها را به فروشگاه اپ"app" مي فرستند يا از كار بر هايشان بدون پرداخت 9900 دلاري اوليه براي توسعه دهنده iphone يا دستمزد توسعه دهنده ي برنامه ها سود مي برند. از زمان انتشار x code , x code 3.1 محيط توسعه يافته اي براي ios sdk بوده است .كاربر هاي iphone مانند iosو osx در objective نوشته شده است. توسعه دهندگان قادر اند هر قيمتي روي حداقل تعيين شده براي كاربرد هايشان كه فروشگاه ها "app" طبقه بندي مي شوند تعيين كننده 30 درصد ان را شركت اپل خواهد گرفت و 70 درصد ديگر براي توسعه دهنده مي رود . به طور متناوب انها ممكن است تصميم به انتشار رايگان كاربر بگيرند كه به پرداخت هيچ هزينه اي براي انتشار يا توزيع كاربر به جز حق عضويت احتياج نيست.

jail breaking

موضوع اصلي jail breaking  IOS 

بعد از اولين انتشار IOS مطالعه اي براي تنوع هاي مختلف مراكز هك در مورد افزودن عملكرد هايي كه به شركت اپل اجازه داده نمي شد انجام گرفت. قبل از پيش نمايي IOs بومي در سال 2008 در فروشگاه اپ "app" محرك اصلي براي نصب زندان گريز در كار برد هاي بومي شكل گرفته بود كه تا ان زمان به شر كت اپل اجازه نصب داده نشده بود.

شركت اپل ادعا مي كرد  كه طراحي نرم افزار  به روز شده IOs  را منتشر نخواهد كرد  مخصوصا براي  شكستن   اين ابزار ها ( مگر كاربر هايي  كه براي  قفل گشايي سيم كارت  اجرا مي

شود.با اين وجود با هر به روز رساني ios زندان گريز سر هم بندي نشده قبلي معمولا سرهم بندي مي شد و به كار برده مي شد.

از زمان امدن ios  بومي اپل در فروشگاه "app اپ"  و همراه ان  سومين  قسمت كار بردي  انگيزه كل  براي زندان  گريز تغيير پيدا كرده است . مردم به دلايل زيادي  از قبيل دسترسي  به   پوشه

هاي سيستم نصب تم ابزار هاي نمايشي و تعديل spring boardاز زندان گريز استفاده مي كند در ابزار زندان گريز اين امكان را فراهم مي كند از قبيل "اندرويد " و linux kernel.

در ابتدا كاربران  به خاطر محدوديت هاي ios    ابزار هايشان را  زندان گريز مي كردند.

در سال 2010 effبا موفقيت دفتر حقوق چاپ ايالات متحده را مجاب كرد كه اجازه ي معافيت براي ممنوعيت كلي براي احتراز از سيستم هاي حفاظتي زير نظر dmcaرا گرفت. اين اجازه معافيت زندان گريز آيفون حصول تنها هدف براي كاربرد هاي قانوني است كه به آيفون اضافه شده است . اين معافيت تاثيري روي روابط قراردادي بين شركت اپل و مالك آيفون ندارد. براي مثال ابطال گارانتي زندان گريز آيفون با اين وجود اين به تنهايي وابسته يه صلاحديد شركت اپل است كه آيا كه ابزار هاي زندان گريز را روي ابزاري كه احتياج به تعمير دارند نصب خواهند كرد . قابل به ذكر است كه بسته به روش هاي استفاده شده تاثيرات زندان گريز پايدار بوده و مي تواند به حالت كلي برگردانده شود. در چنين زماني دفتر حق چاپ قفل گشايي آيفون را از معافيت ض احتراز dmcaمعاف كرد . قفل گشاي آينون به آيفون اجازه ميداد كه قابل استفتده با هر حامل بي سيم باشد كه تكنولوژي يكسان gsmياcdmaيا هر مدل تلفني مخصوص كه براي بهره برداري طراح شده است .

UNLOCKING

قفل گشايي موضوع اصلي قفل سيم كارت در ابتدا خيلي از حامل هاي بي سيم اجازه قفل گشايي آيفون براي استفاده ديگر حامل ها را به مالك آيفون نمي دادند. موبيليتي at,t به مالك آيفون اجازه داد تا در شرايط قرارداد شان براي قفل گشايي آيفون رضايت داشته باشد. دستورالعمل ها براي قفل گشايي ابزار از سوي شركت اپل امكانپذير ميباشد. در اين صورت استفاده منبع AT,Tآيفون روي ديگر شبكه هاي GSMاز قبيل tموبايل و ديگران اجازه داده شد.

با اين  وجود  چون  tموبايل  قبلا  گروه ديگري   غير از AT,Tبراي سيگنال هاي اطلاعاتي  3gاستفاده  ميكرده است  آيفون  در سرعت  1900 مگاهرتز3gشبكه T-mobileفعال خواهد بود .

Digital right management

مديريت حقوق ديجيتال : توافق و ماهيت مالكيت ios انتقادات ديگري را ايجاد كرد مخصوصا مدافعان حقوق ديجيتال از قبيل eff(بنيان الكتروني مرزي ) مهندس كامپيوتر و فعال محيط زيست بروستر كاهل متخصص قوانين اينترنت جانتون زيترين و بنيان نرم افزار آزاد fsfكه به رويداد مقدماتي آي پد و اهداف آي پد براي فعاليت هاي سازمان يافته ب طراحي معيوب اعتراض كرد . مايكروسافت رقيب نيز از طريق سخنگوي روابط عمومي تاثير خط و مشي شركت اپل را نفي كرد . محدوديت هاي تحميل شده ي مرد بحث به طراحي به طراحي ios يعني مديريت حقوق ديجيتال (drm)قصد دارد رسانه خريداري شده پلت فرم شركت اپل را قفل كند. مدل توسعه يافته (حق اشتراك سالانه اي) براي كاربرد هاي توسعه يافته ي IOS تعمين داده شده است . تمركز براي تصويب فرآيند كاربرد ها،كنترل كلي شركت اپل و ممنوعيت هاي خود پلت فرم مخصوصا توانايي شركت اپل براي سلب صلاحيت اپل يا حذف كاربرد هاي آن مورد بحث خواهد بود . بعضي در اشتراك تكنولوژي موضوعي بيان كرده اند كه ممنوعيت IOSرويه ي رو به رشدي را براي دستيابي شركت اپل به محاسبه را داشته است . مخصوصا تغيير پيوسته يشركت اپل از دستگا هايي كه افراد ميتوانند آن را تعمير كنند و با توجه به پتانسيل اين قبيل ممنوعيت ها براي فرو نشاندن نو آوري هاي نرم افزاري است . با اين وجود به غير از اپل كساني هستند كه حمايتشان را از مدل محرمانه ابراز كردند . توسعه دهنده ي فيس بوك جو هويت كه سابق براين عليه شركت اپل به سخت افزاري به عنوان نمونه اي وحشتناك اشاره داشته است متعاقبا استدلال كرده است كه قفل كاربرد ها در "I pad"آي پد با قفل كاربرد هاي آن.

مهدی مرشدی بویینی

[۱] دانشگاه پیام گلپایگان

منابع

• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «iOS»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۳ ژوئن ۲۰۱۲).