پرویز مشکاتیان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
پرویز مشکاتیان
پرویز مشکاتیان - Parviz Meshkatian.jpg
اطلاعات پس‌زمینه
نام اصلی پرویز مشکاتیان
تولد ۲۴ اردیبهشت ۱۳۳۴[۱]
نیشابور، استان خراسان[۱]
خاستگاه  ایران
مرگ ۲۹ شهریور ۱۳۸۸[۱] (۵۴ سال)
تهران[۱]
سبک‌ها موسیقی سنتی ایرانی
سازها سنتور و سه‌تار
سال‌های فعالیت ۱۳۵۶-۱۳۸۸
وب‌گاه www.meshkatian.ir/Default.htm
سازهای برجسته
سنتور

پرویز مشکاتیان (۲۴ اردیبهشت ۱۳۳۴ نیشابور - ۲۹ شهریور ۱۳۸۸ تهران) آهنگساز، موسیقی‌دان، نوازنده سرشناس سنتور، استاد دانشگاه و پژوهشگر نامی ایران بود.

زندگی‌نامه و فعالیت‌هنری[ویرایش]

پرویز مشکاتیان در سال ۱۳۳۴ در نیشابور به دنیا آمد. او مقدمات موسیقی را از شش سالگی نزد پدرش، حسن مشکاتیان، که استاد سنتورنوازی و آشنا با ویولن و سه‌تار بود، آموخت. وی آموختن موسیقی را در طول تحصیل در زادگاهش، نیشابور پی گرفت و تا پایان دورهٔ متوسطه همچنان در پیشگاه پدر به فراگیری و تمرین مشغول بود. مشکاتیان در سال ۱۳۵۳ وارد دانشکدهٔ هنرهای زیبا در دانشگاه تهران شد و به آموختن ردیف میرزا عبدالله نزد نور علی خان برومند و ردیف موسیقی سنتی نزد دکتر داریوش صفوت پرداخت.[۱]

وی همزمان با آموزش ردیف، مبانی موسیقی ایرانی را نزد اساتیدی چون دکتر محمدتقی مسعودیه، دکتر مهدی برکشلی، عبدالله دوامی، سعید هرمزی و یوسف فروتن فرا گرفت. او نوازندگی سنتور را در مرکز حفظ و اشاعه موسیقی به صورت بسیار جدی ادامه داد و توانست در نوازندگی این ساز به مهارت ویژه و چشمگیری دست پیدا کند و همچنین توانست کارهای بزرگ فراوانی را در زمینهٔ آهنگسازی و نوازندگی سنتور به ویژه در زمینهٔ ساخت قطعات همنوازی (ارکسترال)، تصنیف و نیز تکنوازی انجام دهد. مشکاتیان در این سال‌ها، کنسرت‌های متعددی با خوانندگانی چون پریسا و هنگامه اخوان اجرا کرد و در سال ۱۳۵۶، گروه عارف را تشکیل داد.[۱]

وی در آزمون موسیقی باربد که به ابتکار استاد نورعلی برومند بر‌گزار می‌گردید، به همراه پشنگ کامکار مقام نخست در رشتهٔ سنتور و همراه با داریوش طلایی، مقام ممتاز در ردیف‌نوازی را به دست‌آورد.[۱][۲] وی همسر سابق افسانه شجریان بوده و صاحب دو فرزند به نامهای اوا و ایین است.

فعالیت حرفه‌ای[ویرایش]

Be'sat 21-Ostad Parviz Meshkatian-street sign-Nishapur.JPG

مشکاتیان از سال ۱۳۵۶، همکاری با رادیو را زیر نظر هوشنگ ابتهاج آغاز کرد[۱][۲] ولی پس از واقعه ۱۷شهریور ۱۳۵۷ از رادیو استعفا داد و مؤسسه چاووش را با همکاری هنرمندان گروه عارف و شیدا تشکیل داد.[۱][۲] سپس با همکاری شهرام ناظری، تصنیف «مرا عاشق» را بر روی شعر مولانا ساخت. از سال ۱۳۵۸ تا سال ۱۳۶۷ با محمدرضا شجریان همکاری داشت که نتیجهٔ این همکاری، آثار ماندگاری چون بیداد، آستان جانان، سِرّ عشق، نوا، دستان، گنبد مینا و جان عشاق بود. وی در همهٔ این آثار، به عنوان آهنگ‌ساز و نوازندهٔ سنتور (در سِرّ عشق به عنوان نوازندهٔ سه‌تار و در جان عشاق فقط آهنگ‌ساز) همکاری داشت.[۳]

او همچنین کارهای بسیار پرباری با نوازندگانی چون حسین علیزاده (سرپرست گروه عارف و گروه شیدا) و محمدرضا لطفی (سرپرست گروه شیدا) دارد.

پس از قطع همکاری با محمدرضا شجریان، وی با خوانندگانی چون علی جهاندار، ایرج بسطامی، علیرضا افتخاری، حمیدرضا نوربخش، علی رستمیان و شهرام ناظری همکاری کرد. او همچنین در فستیوال جهانی موسیقی تحت عنوان (روح زمین) در کشور انگلستان شرکت کرد و مقام نخست را بدست آورد.[۱]

مشکاتیان از سال ۱۳۷۶ اجراهای صحنه‌ای و انتشار آلبوم را متوقف کرد و تا تابستان سال ۱۳۸۴ کنسرتی در کشور اجرا نکرد.[۱][۴]

یکی از واپسین کارهای وی آلبوم تکنوازی تمنا بود که در سال ۱۳۸۴ نواخت و منتشر کرد. همچنین وی در روزهای ۶ تا ۹ آذر ۱۳۸۶ به عنوان سرپرست گروه عارف کنسرتی در تهران بر‌گزار کرد که حمیدرضا نوربخش به عنوان خواننده در آن شرکت داشت. در سال ۱۳۸۶، پس از حضور پرویز مشکاتیان در کنسرت محمدرضا شجریان، رابطهٔ این دو استاد موسیقی ایرانی که بیش از یک دهه تیره بود، مجدداً برقرار شد. همچنین، در مراسم جشن خانه موسیقی در ۲۳ مهر ۱۳۸۶، لوح تقدیر از یک عمر فعالیت هنری توسط محمدرضا شجریان به عنوان رئیس شورای عالی خانهٔ موسیقی به پرویز مشکاتیان داده شد.[۵]

از آثار مشکاتیان، کتاب‌های فراوانی منتشر شده‌است. از این کتاب‌ها می‌توان به اثرهای بیست قطعه برای سنتور، گل آئین، گل آوا، مجموعه تصانیف، بیداد، لاله بهار اشاره نمود.

درگذشت[ویرایش]

مزار پرویز مشکاتیان

پرویز مشکاتیان در تاریخ ۲۹ شهریور سال ۱۳۸۸[۶] در منزلش در تهران و در سن ۵۴ سالگی بر اثر نارسایی قلبی[۷] درگذشت. در مراسم او نماینده وزیر ارشاد نیز سخنرانی کرد که با مخالفت مخالفان روبرو شد[۸]؛ در طی سخنرانی وی حاضران سوت و کف می‌زدند تا مانع سخنرانی نماینده وزیر ارشاد شوند.

همچنین مراسم تشییع پیکر پرویز مشکاتیان در روز ۴ مهر در زادگاهش نیشابور، از مقابل اداره فرهنگ و ارشاد و با حضور جمعیتی نزدیک به ۱۵ هزار نفر[۹] بر‌گزار گردید. در این مراسم که هنرمندانی همچون حسین علیزاده، محمدرضا درویشی، همایون شجریان، کیوان ساکت، حمیدرضا نوربخش، علی رستمیان، محمدرضا رستمیان، شروین مهاجر و پژمان طاهری حضور داشتند،[۹] گروهی از دانشجویان دانشکده هنر نیشابور به نشانه عزا تعدادی از سازهای خود را کفن‌پوش کرده بودند. همچنین گروه موزیک شهر نیشابور در طول مراسم تشییع مارش عزا اجرا می‌کرد.[۱۰] پیکر پرویز مشکاتیان پس از مراسم تشییع و خواندن نماز در مسجد جامع نیشابور، در محوطه بیرونی باغ عطار و در جوار مقبره عطار نیشابوری به خاک سپرده شد.[۹]

آثار[ویرایش]

آلبوم‌ها
نام آلبوم سال انتشار آهنگ‌ساز نوازنده خواننده ناشر توضیحات
چاووش ۴ YesY YesY هنگامه اخوان، شهرام ناظری آهنگسازان: محمدرضا لطفی، پرویز مشکاتیان، با همکاری گروه شیدا و عارف.
چاووش ۶ YesY محمدرضا شجریان آهنگسازان: محمدرضا لطفی، پرویز مشکاتیان، با همکاری گروه شیدا، آهنگ‌ساز تصنیف ایرانی(پرویز مشکاتیان)
چاووش ۷ ۱۳۵۸ YesY YesY محمدرضا شجریان، شهرام ناظری در ساخت موسیقی این اثر محمدرضا لطفی، پرویز مشکاتیان، هوشنگ کامکار و حسین علیزاده همکاری داشتند. با همکاری گروه شیدا و عارف.
چاووش ۱۲ - YesY YesY این مجموعه شامل دو نوازی سنتور و تمبک (ناصر فرهنگ‌فر) می‌باشد.
آذرستون - YesY YesY محمدرضا شجریان به صورت رسمی منتشر نشد. سنتور (مشکاتیان)، نی (محمد موسوی).
بیداد ۱۳۶۴ YesY YesY محمدرضا شجریان دل آواز بخش اول در دستگاه همایون و با آهنگ‌سازی پرویز مشکاتیان و بخش دوم در همایون و شور و با نوازندگی تار توسط غلامحسین بیگجه‌خانی.
آستان جانان ۱۳۶۴ YesY YesY محمدرضا شجریان دل آواز در سال ۱۳۶۲ در سفارت ایتالیا در تهران اجرا و در سال ۱۳۶۴ منتشر شد. نوازنده سنتور (مشکاتیان)، نوازنده تنبک (ناصر فرهنگ‌فر).
سر عشق ۱۳۶۵ YesY YesY محمدرضا شجریان دل آواز در سال ۱۳۶۱ اجرا و در سال ۱۳۶۵ منتشر شد. این آلبوم در دستگاه ماهور اجرا شده‌است.سه‌تار (مشکاتیان)، نی (محمد موسوی).
لاله بهار ۱۳۶۵ YesY YesY شهرام ناظری لالهٔ بهار در سال ۱۳۶۲ اجرا و در سال ۱۳۶۵ منتشر شد. اجرا توسط گروه عارف.
نوا ۱۳۶۵ YesY YesY محمدرضا شجریان دل آواز این آلبوم در دستگاه نوا آغاز شده و سپس در گوشه‌هایی از شور، بیات ترک و سه‌گاه ادامه می‌یابد. اجرا توسط گروه عارف.
دود عود ۱۳۶۷ YesY YesY محمدرضا شجریان دل آواز تنظیم این آلبوم با کامبیز روشن‌روان بود، در سال ۱۳۶۶ اجرا و در ۱۳۶۸ منتشر شد. بخشی از آلبوم با اجرای ارکستر.
دستان ۱۳۶۷ YesY YesY محمدرضا شجریان دل آواز در دستگاه چهارگاه، اجرا توسط گروه عارف.
افشاری مرکب ۱۳۶۸ YesY YesY ایرج بسطامی چهارباغ بانگ، هم‌آواز آهنگ کنسرت گروه عارف در ایران و اروپا.
افق مهر ۱۳۶۹ YesY YesY ایرج بسطامی سروش گروه عارف
خلوت‌گزیده ۱۳۷۰ YesY محمدرضا شجریان دل آواز اجرای سنتور مشکاتیان در (روی ب) آلبوم.
مژده بهار ۱۳۷۱ YesY YesY ایرج بسطامی دستان، چهارباغ بانگ گروه عارف
صبح مشتاقان ۱۳۷۳ YesY YesY علی جهاندار چهارباغ بانگ
قاصدک ۱۳۷۳ YesY YesY محمدرضا شجریان به صورت رسمی منتشر نشد. سنتور (مشکاتیان)، نوازنده تنبک (همایون شجریان).
جان عشاق ۱۳۷۴ YesY YesY محمدرضا شجریان دل آواز تنظیم: محمدرضا درویشی، پیانو: جواد معروفی
گنبد مینا ۱۳۷۴ YesY YesY محمدرضا شجریان دل آواز اجرادر مایه‌های دشتی، سه گاه، ماهور و چهارگاه.
کنج صبوری ۱۳۷۵ YesY YesY علی رستمیان چهارباغ بانگ
وطن من ۱۳۷۶ YesY YesY ایرج بسطامی هم‌آواز آهنگ گروه عارف
موسم گل محمدرضا درویشی YesY ایرج بسطامی اجرای تصانیفی از عارف و شیدا توسط ارکستر سمفونیک تهران، در این آلبوم پرویز مشکاتیان نظارت و نوازندگی سه تار را بر عهده داشته‌اند
کنسرت ۷۶ گروه عارف YesY YesY حمیدرضا نوربخش چهارباغ بانگ گروه عارف
کنسرت فستیوال مولانا در ایتالیا YesY YesY چهارباغ بانگ دو نوازی پرویز مشکاتیان (سنتور) و ناصر فرهنگ‌فر (تنبک).
لحظه دیدار ۱۳۸۰ YesY YesY چهارباغ بانگ پرویز مشکاتیان(سنتورمحسن کثیرالسفر(تنبکبهداد بابایی(سه‌تار)
بیست سال با آثار پرویز مشکاتیان۱ ۱۳۸۲ YesY YesY شهرام ناظری، علی رستمیان، حمیدرضا نوربخش، علیرضا افتخاری گروه عارف
بیست سال با آثار پرویز مشکاتیان ۲ YesY YesY محمدرضا شجریان، شهرام ناظری، ایرج بسطامی، علی رستمیان، حمیدرضا نوربخش، سپیده رئیس‌السادات
کنسرت راست پنجگاه ۱۳۸۳ YesY YesY ایرج بسطامی چهارباغ بانگ گروه عارف
پس پرده ۱۳۸۵ YesY YesY چهارباغ بانگ سه‌تار نوازی پرویز مشکاتیان. اجرای خصوصی در سال‌های ۱۳۶۲،۶۳،۶۴ و ۱۳۷۱
سرو آزاد ۱۳۸۶ YesY YesY YesY چهارباغ بانگ سه‌تار نوازی پرویز مشکاتیان، تنبک (جمشید محبی).
مقام صبر ۱۳۸۷ YesY YesY علیرضا افتخاری هم‌آواز آهنگ
بیست قطعه برای سنتور ۱۳۸۸ YesY YesY چهارباغ بانگ سنتور: پرویز مشکاتیان، محمدرضا رستمیان.
تمنا ۱۳۸۸ YesY YesY سروش پرویز مشکاتیان (سنتور)، آئین مشکاتیان (تنبک).
دو نوازی (همایون،سه گاه) ۱۳۸۸ YesY YesY چهارباغ بانگ پرویز مشکاتیان(سنتورناصر فرهنگ‌فر و جمشید محبی(تنبک).

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰۰ ۱٫۰۱ ۱٫۰۲ ۱٫۰۳ ۱٫۰۴ ۱٫۰۵ ۱٫۰۶ ۱٫۰۷ ۱٫۰۸ ۱٫۰۹ ۱٫۱۰ «زندگینامه: پرویز مشکاتیان (۱۳۳۴-۱۳۸۸)». همشهری آنلاین، ۲۳ مهر ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در مرداد ۱۳۹۰. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ «بیوگرافی». وب‌گاه رسمی پرویز مشکاتیان. بازبینی‌شده در شهریور ۱۳۸۹. 
  3. درگذشت پرویز مشکاتیان؛ چهره نامدار موسیقی ایران همشهری آنلاین
  4. زندگی نامه استاد پرویزمشکاتیان
  5. «شجریان به مشکاتیان جایزه داد». همشهری آنلاین، ۲۴ مهر ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در مرداد ۱۳۹۰. 
  6. «درگذشت پرویز مشکاتیان؛ چهره نامدار موسیقی ایران». همشهری آنلاین، ۳۰ شهریورن ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در مرداد ۱۳۹۰. 
  7. «شجریان در مراسم ختم مشکاتیان». همشهری آنلاین، ۷ مهر ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در مرداد ۱۳۹۰. 
  8. «انتقاد از مسئولان موسیقی در مراسم تشییع مشکاتیان». همشهری آنلاین، ۷ مهر ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در مرداد ۱۳۹۰. 
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ ۹٫۲ «انبوه نیشابوریان در تشییع پیکر مشکاتیان». همشهری آنلاین، ۴ مهر ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در مرداد ۱۳۹۰. 
  10. پرویز مشکاتیان درگذشت فارس نیوز