ایرج بسطامی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ایرج بسطامی
Iraj bastami.jpg
اطلاعات هنرمند
نام اصلی ایرج بسطامی
زادروز ۱ آذر ۱۳۳۶
بم
اهل کشور Flag of Iran.svg ایران
درگذشت ۵ دی ۱۳۸۲
بم، طی حادثه زمین‌لرزه بم
سبک‌ها موسیقی سنتی ایرانی
کار(ها) خواننده
وب‌گاه http://www.iraj-bastami.com

ایرج بسطامی ( زاده ۱ آذر ۱۳۳۶ بم - درگذشته ۵ دی ۱۳۸۲ بم،طی حادثه زمین‌لرزه بم)، خواننده موسیقی سنتی ایرانی بود.

زندگی نامه[ویرایش]

ایرج بسطامی در سال ۱۳۳۶ در شهرستان بم از خانواده ای هنرمند متولد شد. هر یک از اعضای خانواده او، از جد پدری گرفته تا پدربزرگ و پدر در زمینه خواندن آواز و نواختن ساز های مختلف تجربه داشتند. تولد و رشد ایرج در چنین خانواده ای به همراه استعداد ذاتی اش موجب گردید که او از پنج سالگی به خواندن آواز علاقه نشان دهد. این علاقه و پیگیری موجب شد که پدر بزرگ به استعداد شگرف وی در زمینه فراگیری آواز پی برده و بارها به دیگران تأکید کند «او در آینده خواننده بزرگی خواهد شد». از این رو، پدر ایرج کمر همت بست تا این کودک مستعد را در مسیر صحیح آموزش قرار دهد و اینگونه شد که ایرج نخستین معلم آواز خویش را در خانه و در هیئت پدر یافت.ایرج در این سال‌ها ردیف‌های آوازی در مکتب تهران سبک استاد عبدالله خان دوامی را نزد عمویش یدالله بسطامی فرا گرفت و در ادامه و در سن ۲۲ سالگی به جرگه شاگردان استادان آواز ایران پیوست.[۱]

فعالیت حرفه ای[ویرایش]

وی در سنین نوجوانی مجذوب عمویش یداله بسطامی بود که مردی مهربان و از نوازندگان چیره دست بم و معلم موسیقی بود. در همین ایام گروهی با همکاری برادران بسطامی و با سرپرستی یداله بسطامی تشکیل شد که در رادیو و تلویزیون آن زمان و اردوهای رامسر اجرای برنامه داشتند. پس از آن ایرج با کمک زنده یاد حسین سالاری (از نوازندگان نامدار کرمانی) به کلاس آواز استاد محمدرضا شجریان راه پیدا کرده و به فراگیری آواز و ردیف های آوازی پرداخت.در آن زمان او علیرغم مشکلات راه و مسافت زیاد، هفته ای یک بار به عشق فراگیری آواز از بم به تهران می آمد.[۱]

وی پس از اخذ دیپلم، به تهران آمد و اتاقی را در محله پامنار تهران اجاره کرد.وی دوره عالی آواز را نزد استاد محمدرضا شجریان پیگیری کرد که و از ۷ سال (در سال ۱۳۷۸)، کلاس را رها کرد و به فراگیری مبانی موسیقی نزد پرویز مشکاتیان (آهنگ ساز و نوازندهٔ نامی سنتور) پرداخت و کم‌کم نخستین آلبوم‌های خود را با مشکاتیان منتشر کرد.آلبوم‌های "افشاری مرکب "، "مژده بهار"، "افق مهر" و "وطن من" در همین دوره به بازار عرضه شدند.

در واقع مشكاتيان افشارى مركب را ساخت و بسطامى در اوج آمادگى آن را اجرا كرد. قرار بود كه اين برنامه پنج شب در تالار رودكى اجرا شود اما به علت استقبال گسترده مردم، اجرا دو شب ديگر تمديد شد. بعد از آن نوار افشارى مركب به بازار آمد. صداى بسطامى با استقبال مردم روبه رو شده بود. گروه عارف به سرپرستى پرويز مشكاتيان و آواز بسطامى براى اجراى كنسرت به اروپا رفت. در آن زمان بسطامى حدود ۳۳ سال داشت و اجراى اين كنسرت ها شروعى براى موفقيت هاى بعدى او به شمار مى آمد.

در "بوی نوروز" نیز که حاصل همکاری گروه دستان و آهنگ سازی محمدعلی کیانی نژاد می‌باشد و از کارهای به یادمادنی موسیقی ایران است او آواز خواند. سپس بسطامی با همکاری کیوان ساکت "آلبوم فسانه" و با کورش متین، "سکوت" و با حسین پیرنیا "تحریر خیال" و "رقص آشفته" را خلق کرد.

همچنین آلبوم "موسم گل" حاصل همکاری او با محمدرضا درویشی بود و در آن برخی از تصانیف قمرالملوک وزیری را بازخوانی کرد. آهنگ گل پونه‌ها (در آلبوم رقص آشفته) که نیزپس از مرگ وی در بم آوازه ملی یافت حاصل صدایش روی آهنگی از پیرنیا ست.

ایرج بسطامی در سن 40 سالگی به اوج فعالیت خود رسید و در طول 14 سال فعالیت 11 کاست ماندگار، به یادگار گذاشت.آوازهای ایرج بیش تر بر پایه سنتور بود و در گام‌های بلند هیچ کس به مهارت وی نرسید،همچنین آوازهای دشتی و محای او نیز در کرمان و کل ایران دارای شهرت بسیاری است.

ویژگیهای شخصیتی و زندگی شخصی[ویرایش]

بسطامی هرگز ازدواج نکرد و علارغم اینکه در فقر شدید به سر می‌برد،سرپرستی خانوادهٔ برادر مرحومش را به دور از جنجالها و هیاهوهای هنری در شهرستان بم بر عهده گرفت. بسطامی بسیار فروتن بود و شاید این تواضع یکی از علت‌های کم تر شناخته شدنش تا قبل از خاموشی بود. او اجازه نمی‌داد عکسش بر روی نوارهایش درج شود و یا مقاله‌ای در موردش نوشته شود.

بازگشت به بم و درگذشت[ویرایش]

ايرج بسطامى در اوج فعاليت هنرى خود با مرگ برادر روبه رو مى شود و از اين رو براى سرپرستى خانواده برادرش به بم بازمى گردد. او علاقه زيادى به برادر از دست رفته اش داشت. زمانى كه براى تحصيل آواز به تهران رفته بود، برادر مخارج زندگیش را تقبل كرده بود و اين بار نوبت ایرج بود كه به بازماندگان برادرش اداى دين كند.

او به دور از جنجال و هياهوي هنري در شهرستان بم و استان کرمان، به تدريس آواز برای جوانان محروم و مستعد بم و سرپرستي خانواده برادر مرحومش پرداخت.

وی که در اواخر عمر کوتاهش، به زادگاهش بم پناه آورده بود و در خانهٔ کاهگلی پدر زندگی می کرد،سرانجام در سحرگاه پنجم دی ماه ۱۳۸۲،و در پی زلزله بم زیر آوار ماند و به زرق و برق جهان و تمام متعلقاتش وداعی بلند گفت.در طی این زمین لرزه،ایرج بسطامی به همراه تمام اعضاء خانواده برادرش (به جز خاطره، دختر برادر ایرج)درگذشتند.[۱]

پس از مرگ بسطامی برخی از کارهای گذشته و کنسرت‌های وی با اهالی موسیقی و نیز آلبوم "بی کاروان کولی" «به همراه کیوان ساکت» انتشار عمومی یافت که الله مزار با هم نوازی سه تار بهداد بابایی از جمله این آثار بود.

همچنین کتابی با عنوان سکوت گویا که در آن مجموعه نوشته ها درباره ایرج بسطامی و تمامی آثار خوانده شده توسط وی گرد آمده از سوی انتشارات آتنا به بازار کتاب عرضه شده است که این اثر در نخستین نمایشگاه موسیقی و ‌آثار شنیداری هم عرضه خواهد شد.

نقل قول ها[ویرایش]

شهرام ناظری : [۲]

"اگر بنا باشد از بهترينهای خوانندگان پس از انقلاب مثالی بياورم ايرج بسطامی را نام می برم. او از ذوق ذاتی خاصی بر خوردار بود و نقطه اميدی در عرصه آواز بعد از انقلاب محسوب می شد."

عبدالحسين مختاباد : [۲]

"وی تنها خواننده چپ کوک زمان خود بود ( قدرت خواندن گام های بالا را داشت) و به لحاظ جنس و طعم ويژه ای که صدايش داشت در سه يا چهار دهه گذشته بی مانند بود." مختاباد، معتقد است خواندن مجموعه "موسم گل" که عموما شامل آهنگهای چپ کوک ( گام بالا ) است تنها از عهده بسطامی بر می آمد.

پرویز مشکاتیان: [۳]

"تنها افتخارم در زندگی این است که ترانه وطن من با صدای ایرج،از طرف سازمان یونسکو سرود ملی اعلام شد."

آثار[ویرایش]

اجراهای زنده[ویرایش]

آلبوم‌ها[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • برگرفته از سایت آفتاب [۱]
  • وب سایت رسمی زنده یاد ایرج بسطامی [۲]
  • [۳]