ارکستر سمفونیک تهران

ارکستر سمفونیک تهران نخستین بار در ۱۳ آذر ۱۳۱۲ به رهبری غلامحسین مین باشیان و با نام ارکستر سمفونی بلدیه (شهرداری) فعالیت خود را آغاز نمود. این ارکستر در ۱۳۲۴ به وسیله پرویز محمود تجدید سازمان و به شکل کنونی‌اش درآمد. پرویز محمود در آن زمان رئیس هنرستان عالی موسیقی (کنسرواتوار تهران) بود و چند تن از همکاران و دوستانش مانند غلامحسین غریب گرگانی (نوازنده کلارینت) و روبیک گریگوریان (نوازنده ویلن و رهبر آواز گروهی) در این کار با او همکاری داشتند، این ارکستر تا اوایل دهه ۵۰ از کمکهای دولتی به صورت محدود برخوردار بود و از این زمان دارای بودجهٔ مستقل و قابل توجه شد. با این وجود، در سال‌های اخیر کم بودن این بودجه باعث دستمزد پایین نوازندگان و در نتیجه افت کیفیت اجرا شده‌است .

در سال ۱۳۶۹ فریدون ناصری (نوازنده سازهای کوبه‌ای) رهبر ارکستر شد. پس از کناره‌گیری و سپس درگذشت وی، ثبات رهبری در ارکستر سمفونیک کاهش قابل ملاحظه‌ای نشان داد ، چنان که پس از او نادر مشایخی، ایرج صهبایی و علی رهبری هر یک به مدت حدود یک سال رهبری ارکستر را در دست داشتند. رهبری این ارکستر در حال حاضر بر عهده نادر مرتضی‌پور است.

اوج و افول

ارکستر سمفونیک تهران در طول سال‌های فعالیت خود بارها اوج و افول را تجربه کرده است. به گمان بعضی، دوران طلایی این ارکستر به پیش از انقلاب اسلامی ایران و زمانی بر می‌گردد که نوازندگان بزرگی همچون یهودی منوهین با این ارکستر همکاری می‌کرده‌اند. در سال‌های اخیر، منتقدان نسبت به افول این ارکستر ابراز نگرانی کرده‌اند . با این حال، در اواخر دهه ۸۰ خورشیدی، ارکستر سمفونیک تهران با رهبری شهرداد روحانی چند اجرا داشت که نظر مثبت منتقدین را به همراه داشت. عده‌ای این تفاوت را ناشی از ارتباط قوی روحی و کاری شهرداد روحانی با اعضای ارکستر ارزیابی کرده‌اند .

رهبران

ارکستر سمفونیک تهران تا کنون توسط رهبرهای سرشناس ایرانی و غیر ایرانی رهبری شده‌است. پس از انقلاب اسلامی ایران، تا سال ۱۳۸۹ این ارکستر هرگز رهبر غیر ایرانی نداشت. در سال ۱۳۸۹ ماتیاس سباستین کروگر آلمانی، اولین رهبر غیر ایرانی این ارکستر پس از انقلاب شد

فهرست رهبرهای ثابت و مهمان ارکستر سمفونیک تهران به شرح زیر است:

• پرویز محمود
• روبیک گریگوریان
• مرتضی حنانه (۱۳۳۳-۱۳۳۱)
• حشمت سنجری (۱۳۳۶-۱۳۳۴)
• هایمو توبیر (۱۳۳۹-۱۳۳۶)
• حشمت سنجری (۱۳۵۱-۱۳۳۹)
• فرهاد مشکات (۱۳۵۷-۱۳۵۱)
• نادر مرتضی پور (۱۳۶۱-۱۳۶۳)
• فریدون ناصری (۱۳۷۱-۱۳۶۹)
• علی رهبری (۱۳۸۴-۱۳۸۳)
• نادر مشایخی (۱۳۸۶-۱۳۸۴)
• منوچهر صهبایی (۱۳۸۶-۱۳۸۸)
• ماتیاس کروگر (۱۳۸۹ مهمان)
• درک گلیسون (۱۳۸۹ مهمان)
• شهداد روحانی (۱۳۸۹ مهمان)
• نادر مرتضی پور (۱۳۹۰)

جستارهای وابسته

• ارکستر فیلارمونیک تهران
• انجمن فیلارمونیک تهران
• ارکستر ملی ایران

منابع

• صفایی، ابراهیم. «تایخچه هنرستان عالی موسیقی و هنرستان موسیقی ملی». انتشارات وزارت فرهنگ و هنر، تهران، ۱۳۵۵.
• درویشی، محمدرضا. «نگاه به غرب». موسسه فرهنگی هنری ماهور، تهران، ۱۳۷۱.
• اکبرزاده، پژمان «موسیقی‌دانان ایرانی» (جلد یکم). انتشارات نوید، شیراز - تهران، ۱۳۷۹.