ویکی‌پدیا:تغییرمسیر

تغییرمسیر» چیست و به چه درد می‌خورد

ویکی‌پدیا به ما این امکان را می‌دهد که هر گاه یک بازدید کننده به یک صفحهٔ خاص از ویکی‌پدیا رسید، به طور اتوماتیک به صفحهٔ دیگری ارجاع شود، که این قابلیت را «تغییرمسیر» می‌نامیم. به عنوان نمونه، کاربرانی که به صفحهٔ حقوق بروند، به طور اتوماتیک به صفحهٔ علم حقوق فرستاده می‌شوند.

موارد استفادهٔ صحیح از تغییرمسیر متعددند. از آن جمله:

1. از فرم مخفف یک کلمه به فرم گسترده آن. مانند این که کاربران را از صفحهٔ نزاجا به صفحهٔ نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران ارجاع بدهیم.
2. از کلمه‌ای با اشتباه املایی متداول به نگارش صحیح آن کلمه. مثلاً کاربران را از صفحهٔ آلبرت انیشتین به صفحهٔ آلبرت اینشتین ارجاع بدهم.
3. از نام ناقص به کامل. نظیر آن که کاربران را از صفحهٔ اینشتین به صفحهٔ آلبرت اینشتین بفرستیم.
4. از کلمات مترادف به صفحه‌ای که آن‌ها را توضیح داده‌است. مثلا از صفحهٔ چت به صفحهٔ گفت‌وگوی اینترنتی تغییرمسیر ایجاد کنیم.
5. از نام‌های علمی به نام‌های متداول (یا برعکس). مثلا از صفحهٔ اکسید دوتریم به صفحهٔ آب سنگین ارتباط ایجاد کنیم.

مهم‌ترین فایده‌ای که از وجود تغییرمسیرها در ویکی‌پدیا حاصل می‌شود موفقیت بیشتر جست‌وجوها در ویکی‌پدیا است. به‌عنوان نمونه، در مواردی که فرم‌های مختلف نگارشی یک کلمه همگی به یک صفحه ارجاع شوند، یک کاربر با جست‌وجوی هر کدام از این کلمات، به صفحهٔ کاملی حاوی محتوای آن‌ها خواهد رسید.

همچنین صفحات تغییرمسیر از ایجاد مقالات جدید با محتوای مشابه مقالات موجود جلوگیری می‌کند.

نحوه ایجاد یک تغییرمسیر

اگر می‌خواهید صفحهٔ ۱ را به صورت خودکار به صفحهٔ ۲ ارجاع بدهد، باید عبارتی مانند زیر را در ابتدای صفحهٔ ۱ قرار دهید:

#REDIRECT [[اسم صفحهٔ ۲]]

در ویکی‌پدیای فارسی امکان استفاده از فرمان ترجمه‌شده به فارسی نیز وجود دارد، به این شکل:

#تغییرمسیر [[اسم صفحهٔ ۲]]

چه وقت یک تغییرمسیر را باید حذف کنیم

تغییرمسیرهایی که به هر طریق با ضوابط و راهبرهای ویکی‌پدیا در تناقض باشند، یا خصوصیت‌های زیر را داشته باشند، باید حذف گردند:

1. باعث سردرگمی خواننده شوند. به عنوان نمونه تغییرمسیر از حقوق به کارمزد باعث گمراهی عدهٔ زیادی از کاربران می‌شود که توقع داشته‌اند صفحهٔ منبع اصلی اطلاعات راجع به رشتهٔ دانشگاهی حقوق یا علم حقوق را به آن‌ها بدهد. (در صورتی که اهمیت صفحات مختلفی که حقوق می‌تواند به آن‌ها ارجاع کند، در یک سطح باشد، یا نتوان یکی از آن‌ها را به عنوان گزینه اصلی فرض کرد، بهتر است حقوق به صفحهٔ حقوق (ابهام‌زدایی) ارجاع شود.)
2. باعث توهین به یک شخص، یا گروهی از اشخاص بشوند. مثلاً ساختن صفحهٔ [[جنایتکار کثیف]] که تنها حاوی یک تغییرمسیر به صفحه آدولف هیتلر شود، پذیرفتنی نیست، و این تغییرمسیر باید حذف گردد.
3. مفهومی که مناسب دانشنامه باشد را ارائه نکند. مثال آن عبارت است از تغییرمسیر از صفحهٔ [[عاقبت زندگی من و شما]] به صفحهٔ [[جهنم]].
4. تغییرمسیر به صفحه‌ای که وجود ندارد. مثلا تغییرمسیر از صفحهٔ اچ. جی. ولز به صفحهٔ هربرت جرج ولز در شرایطی که صفحهٔ دوم هنوز ایجاد نشده باشذ. (تبصره: اگر صفحهٔ سومی در رابطه با همان موضوع وجود دارد که می‌توان تغییرمسیر را به سمت آن هدایت کرد، به جای حذف تغییرمسیر، آن را به طرف صفحهٔ سوم نشانه‌گیری کنید.)

همچنین ببینید: وپ:محس#تغییرمسیرها

بی‌طرفی تغییرمسیر

برای تغییرمسیرها باید ویکی‌پدیا:قواعد نام‌گذاری رعایت شود و به علت مخفی بودن آنها از دید خوانندگان آزادی بیشتری در انتخاب آنها وجود دارد. بی‌طرف نبودن عنوان تغییرمسیر دلیل کافی برای حذف آن نیست. در بسیاری از موارد عنوان‌های غیر بی‌طرف ولی اثبات‌پذیر باید به یک عنوان بی‌طرف تغییرمسیر یابند که مرتبط با آن عنوان باشد. تغییرمسیرهای بی‌طرف معمولاً به سه دلیل زیر ساخته می‌شوند:

1. مقالاتی که با عنوان‌های جاندارانه یا طرفدارانه ساخته شده‌اند و به عنوان بی‌طرف انتقال یافته‌اند در نتیجه عنوان بی‌طرف به صورت تغییرمسیر باقی مانده‌است.(برای مثال en:Climategate → en:Climatic Research Unit email controversy)
2. مقاله به عنوان ویکی‌پدیا:انشعاب محتوا ساخته شده است و حذف شده‌است و به محتوای اصلی تغییر مسیرداده شده‌است. (برای مثال en:Barack Obama Muslim rumor → حذف و تغییرمسیر به en:Barack Obama religion conspiracy theories)
3. ممکن است موضوع مقاله توسط بعضی منابع خارج از ویکی‌پدیا به صورت بی‌طرفانه با آن عنوان بیان شده باشد که به طور معمول در ویکی‌پدیا برطبق ویکی‌پدیا:واژه‌هایی که باید از آن‌ها دوری گزید و ویکی‌پدیا:دیدگاه بی‌طرف از آن‌ها پرهیز می‌شود. مقاله مورد بحث هرگز از این اصطلاح استقاده نمی‌کند، اما به دلیل استفاده از این اصطلاح در گزارش برخی رسانه‌ها، تغییر مسیر راه‌های جایگزینی برای رسیدن به مقاله را ارائه می‌دهد.

برای این مورد عنوان جاندارانه یا طرفدارنه می‌تواند به صورت تغییرمسیر برای عنوان بی‌طرف استفاده شود مانند en:Attorneygate برای en:Dismissal of U.S. attorneys controversy استفاده شود.

مقاله مورد بحث با عنوان بی‌طرفانه شناخته نمی‌شود و ساخت تغییرمسیر به افراد کمک می‌کند تا به آن دسترسی یابند چون در مطبوعات از نام طرفدارانه بیشتر استفاده می‌شود.

در انتها اگر تغییرمسیری جانبدارانه باشد و در جستجو به کاربرها کمک نکند باید برای حذف در وپ:نبح پیشنهاد گرددو ممکن است دلیل حذف عنوان تهاجمی یا حمله‌ای یا تحقیرآمیز باشند (به عنوان مثال ساخت تغییرمسیرهای جوی بلاگز بازنده یا جوی بلاگز احمق برای مقالهٔ جوی بلاگز مجاز نیستند).

در هر صورتی که تغییرمسیر در منابع معتبر متعدد اصلی استفاده شده باشد، باید حتما بماند حتی اگر بی‌طرف نباشد چون به جستجوی راحت‌تر در مورد آن مقاله کمک می‌کند توجه کنید که وپ:نبح مکانی برای جنگ و ستیز نیست.

تغییرمسیر از زبان دیگر (غیرفارسی)

ساخت تغییرمسیرهای دارای نویسه‌های زبان‌های دیگر (مثلا:انگلیسی، آلمانی، چینی و...) اشتباه‌است. این تغییرمسیرها نه تنها مفید نیستند بلکه حتی در جاهایی از نظر فنی مشکل‌آفرین نیز هستند. همچنین در وپ:عنوان آمده‌است که عنوان مقالات باید با نویسه‌های فارسی نوشته شود. این تغییرمسیرها توسط مدیران حذف خواهند شد.

استثنا در بعضی موارد مانند تغییرمسیر سرواژگان مربوط به دانش رایانه (مثل HTML) است.

کاربرانی که می‌خواهند عنوانی را به زبان دیگر (مثلا انگلیسی) بیابند می‌توانند آن را در آن ویکی بجویند و از راه میان‌ویکی به ویکی‌پدیای فارسی هدایت شوند.

برای توضیحات بیشتر بخش ضمیمه (در پائین صفحه) را مطالعه کنید.

تغییرمسیرهایی که نباید آن‌ها را حذف یا اصلاح کرد

اگر صرف وجود داشتن تغییرمسیر باعث شود که جست‌وجوهای کاربران با نتایج موفق بیشتری همراه باشد، بدون دلیل کافی نباید اقدام به حذف آن تغییرمسیر نمود.

هم‌چنین، اگر صفحهٔ مربوط به عبارتی که معانی متعدد دارد، به یک صفحهٔ ابهام‌زدایی تغییرمسیر می‌دهد، سعی نکنید که این تغییرمسیر را به سمت «یکی» از این معانی «اصلاح» کنید! صفحات ابهام‌زدایی برای این ایجاد شده‌اند که در شرایط فوق کاربر بتواند به صفحهٔ درست برود. حتی اگر تعدادی از کاربران مجبور باشند یک کلیک اضافه برای رسیدن به صفحهٔ مورد نظر خود بکنند، بار کاری ناشی از این امر برای سرورهای ویکی‌پدیا هزاران بار کمتر از بار کاری وارد شده به سرور در زمانی است که شما این صفحه را اصلاح می‌کند.

ارجاع به خود، چرخه‌های معیوب

شما مجاز نیستید در ویکی‌پدیا صفحه‌ای بسازید که به خودش تغییرمسیر بدهد. چنین صفحاتی نه تنها کار نخواهند کرد، که باعث دوبرابر شدن بار کاری سرورهای ویکی‌پدیا خواهند شد. به علاوه، شما با این کار خود باعث می‌شوید که آن عده از اعضای ویکی‌پدیا که به طور رایگان و داوطلبانه وقت و انرژی خود را در راه اصلاح ویکی‌پدیا صرف می‌کنند، این زمان و توان ارزشمند را برای اصلاح اشتباه ساده شما از دست بدهند.

هم‌چنین شما اجازه ندارید دو صفحه را به گونه‌ای در ویکی‌پدیا بسازید که هر یک به دیگری تغییرمسیر دهد. به چنین وضعیت «چرخهٔ معیوب» در تغییرمسیر گفته می‌شود.

با کاربرانی که به طور آگاهانه نسبت به دو مورد اخیر اقدام کنند، برخورد خواهد شد.

انتقال

از کپی-پیست کردن مطالب یک صفحه در صفحه‌ای دیگر و سپس تغییر مسیر ایجاد کردن خودداری کنید زیرا باعث گم‌ماندن تاریخچهٔ مقاله می‌شود. تاریخچه‌ها در ویکی‌پدیا اهمیت دارد. برای اینکه تاریخچه پابرجا بماند، در بالای صفحه و در کنار آن ستاره، مثلث کوچکی کنار جعبه جستجو می‌بینید؛ بر آن کلیک کرده و گزینهٔ «انتقال» یا «صفحه منتقل شود» را کلیک کنید تا صفحه به انضمام تاریخچه‌اش منتقل شود.

اگر سامانه جلوی این کار را گرفت مورد را در ویکی‌پدیا:تابلوی اعلانات مدیران/درخواست انتقال و ادغام مطرح کنید. در موردی که مقاله‌ای از پیش وجود دارد، مقاله جدیدی ننویسید بلکه همان مقالهٔ ازپیش‌موجود را کامل کرده و گسترش دهید.

جستارهای وابسته

• ویکی‌پدیا:تغییر مسیر دوتایی

ضمیمه

مشکلات تغییرمسیر لاتین به عنوان فارسی

• به علت هجوم بسیاری از مباحث علمی از زبان‌های اروپایی به زبان فارسی اگر قرار باشد عنوان‌ها لاتین شوند. باید همه عناوین مقالات علمی را به لاتین تبدیل کرد.
• اگر عنوان‌های لاتین به صورت تغییرمسیر باشند چون پیوندشان آبی است. شکل مقالات را به‌هم می‌ریزند و باعث می‌شوند که کسی به فکر جایگزینی آنها نباشد.
• برای یافتن یک عنوان یا موضوع نیاز نیست حتما برای ان تغییرمسیر بسازیم. به کمک نوار جستجوی ویکی یا موتورهای جستجوی وب‌گاه‌های دیگر مانند گوگل، بینگ، یاهو به راحتی می‌توانید عنوان لاتین را که در مقاله به کاربرده‌شده‌است را بیابید به عنوان مثال:
  • اگر کاربر عبارت 東京 را در نوار جستجو بنویسید مقالهٔ توکیو را خواهد یافت.
• در ویکی‌پدیای فارسی رباتی فعال است که پیوندهای قرمز لاتین موجود در مقالات و الگوها را با معادل میان‌ویکی‌اشان جایگزین (ترجمه) می‌کند در صورت وجود تغییرمسیر لاتین این ربات نمی‌تواند پیوندهای لاتین درون مقاله را با معادل فارسی‌اش جایگزین کند.