ویکیپدیا:ردهبندی
 |
این صفحه یکی از شیوهنامههای ویکیپدیا است و جزء رهنمودهای ویکیپدیا شمرده میشود. مفاد و توصیههای این صفحه، نمایانگر آن دسته از استانداردهای مقالهنویسی/ویرایش است که بسیاری از ویراستاران، با اصول بنیادی آنها موافقاند. با وجود اینکه پیروی از مفاد این صفحه توصیه میشود، این مفاد جزء سیاستها نیست. در ویرایش و بهروزرسانی این صفحه جسور باشید، ولی لطفاً پیش از انجام تغییرات عمده از صفحهٔ بحث برای مطرحکردن آن تغییرات و نظرخواهی در مورد آنها استفاده کنید. |
این مقاله، شیوههایی را برای ساختن و سازماندهی ردهها ارایه میکند. برای این که مطالب کاربردیتری در این زمینه پیدا کنید، به راهنما:رده مراجعه کنید.
چرا باید مقالات را ردهبندی کرد؟ [ویرایش]
ردهها به کاربران کمک میکنند که اطلاعات مورد نظرشان را پیدا کنند، حتی اگر ندانند که در آن زمینه اطلاعاتی در دانشنامه وجود دارد یا اینکه تحت چه عنوانی قرارگرفته است. هر صفحهای در فضای نام مقاله، میبایست حداقل در یک رده قرار داشته باشد. ردهها باید از میان موضوعات عمدهای برگزیده شوند که احتمال میرود برای خوانندهٔ مقاله مفید باشند.
نام مقاله: محمدرضا شجریان
ردهٔ مفید: رده:خوانندگان موسیقی سنتی ایرانی اهل ایران
ردهٔ غیرمفید: رده:خوانندگانی با نام محمدرضا
برای این که متوجه شوید ردهای مفید است یا نه، این سوالات را بپرسید:
- آیا میشود یکی دو پاراگراف راجع به این رده توضیح داد؟
- اگر شما از رده به مقالهای وارد شدید، آیا متوجه میشوید که چرا این مقاله در این رده قرار گرفته است؟ به عبارت دیگر، آیا در مقاله راجع به ردهٔ مورد نظر بحثی شده است؟
اگر جواب به یکی از این سوالات (یا به هردو) منفی است، احتمالاً ردهٔ انتخابی مناسب نیست.
راهکارها [ویرایش]
برخی از راهکارهای کلی [ویرایش]
- کاربرد عمدهٔ ردهها، تسهیل در گشتوگذار کاربران در بین مقالات مشابهاست. بنابراین برای ساختن ردهها و زیرردهها دقت کنید که یافتن مقالات مشابه را آسان کنند.
- یک مقاله اغلب در چند رده جای دارد. اما باید توجه کرد که ردهبندی یک مقاله در تعداد خیلی زیادی رده، باعث پایین آمدن کارایی ردهها میشود.
- معمولا نباید مقالات را بهصورت همزمان هم در خود رده و هم در زیرردهٔ آن طبقهبندی نمود. برای مثال بهرام بیضایی که در رده:نمایشنامهنویسان اهل ایران طبقهبندی شدهاست، نباید همزمان در رده:نمایشنامهنویسان یا رده:اهالی ایران نیز طبقهبندی شود. البته این قاعده استثنا نیز دارد که بعدا به آن اشاره خواهد شد.
- هنگام ردهبندی مقالات ببینید که آیا مقالات مشابه و همردیف مقالهٔ شما در آن رده وجود دارند یا نه. اگر تعداد آنها خیلی کم باشد، احتمالا مقالهٔ شما باید در یکی از زیرردهها قرار بگیرد.
- ممکن است یک مقاله و یک رده دارای یک نام باشند. اما لزومی ندارد که حتما یکجور ردهبندی شوند.
- گاهی پیش میآید که شما با توجه به شیوههایی که توضیح داده شد، میخواهید مقالهای را از یک رده بردارید و آن را در دو یا چند زیررده قرار دهید، اما تمام زیرردههای مورد نظر هنوز ساخته نشدهاند. در این صورت شما میبایست زیرردههای مورد نیاز را ایجاد نمایید. در غیر این صورت بهتر است مقاله را از رده پاک نکنید.
- قواعد فوق انعطافپذیرند و در مواقعی که راه حل دیگری وجود ندارد، میتوان با دست بازتری از آنها استفاده کرد.
- ردهها پانویس ندارند. بنابراین در قرار دادن مقالات در ردهها باید دقت کرد. مقالات را فقط در صورتی مجازید در یک رده قرار دهید که یا تعلق مقاله به رده مورد نظر بدیهی باشد و یا در مقاله مدرکی در این مورد وجود داشته باشد.
ردهها، فهرستها و جعبههای اطلاعات [ویرایش]
برای ملاحظهٔ سایر روشهای طبقهبندی مقالات در ویکیپدیا به ویکیپدیا:ردهها، فهرستها و جعبهفهرستها مراجعه کنید.
ردهبندی مقالات راجعبه زندگینامهٔ افراد [ویرایش]
برای آشنایی با چگونگی ردهبندی مقالات راجع به افراد به ویکیپدیا:ردهبندی زندگینامهها مراجعه کنید.
ردهها درخت تشکیل نمیدهند [ویرایش]
هر مقاله یا رده ممکن است در یک، دو یا چند ردهٔ مختلف ردهبندی شوند. به این ترتیب ردهها یک سلسلهمراتب یا ساختار درختی تشکیل نمیدهند؛ بلکه چیزی شبیه به یک گراف جهتدار غیرمدور را ایجاد میکند.
ردهبندی را پراکنده نکنید [ویرایش]
در بعضی از موارد امکان دارد برای جلوگیری از ردهبندی پراکنده، همراه با ردهٔ فرعی، ردهٔ اصلی (ردهٔ مادر) هم در مقاله دیده شود و این کار برای جلوگیری از پراکندگی در ردهبندی مقاله انجام میشود.
از درست کردن دور یا حلقه اجتناب کنید [ویرایش]
یک حلقه یا دور یا سیکل بسته به این معنی است که یک رده، به واسطهٔ یک زیررده یا یک سلسله از زیرردهها، زیرردهٔ خودش شود. البته نرمافزار ویکیمدیا از بروز دور یا حلقه جلوگیری نمیکند ولی بهتر است از بهوجود آمدن یک سیکل بسته اجتناب شود. وجود دور میتواند خواننده را گیج کند. این حلقهها گاهی رشد میکنند و بزرگ میشوند بهطور مثال در ویکیپدیای انگلیسی، در ژانویه ۲۰۰۶، یک سیکل بسته شامل ۲۲ رده شناسایی و اصلاح شد.
البته دورهای قابل قبول نیز در ویکیپدیا وجود دارد. مواردی مانند مفاهیم انتزاعی گاهی دورهایی را بهصورت طبیعی ایجاد میکنند. یک نمونه از این حلقهها، آموزش درمورد آموزش است:
چگونه یک مقاله را در یک رده قرار دهیم؟ [ویرایش]
قرار دادن یک مقاله در یک رده بسیار آسان است؛ مقاله را ویرایش کنید و آن را به رده پیوند دهید (عبارت [[رده:نام رده]] را تایپ کنید). پیوند مربوط به رده را در پایین صفحه و قبل از جستارهای وابسته قرار دهید. با این کار، در صفحهٔ مربوط به رده نیز نام مقاله ظاهر میشود و لازم نیست که شما رده را ویرایش کنید. در صورتی که با نحوهٔ ویرایش یا ایجاد پیوند در ویکیپدیا آشنا نیستید، به ویکیپدیا:خودآموز (ویرایش) و ویکیپدیا:خودآموز (پیوندهای ویکیپدیا) مراجعه نمایید.
وقتی میخواهید مقالهای را به یک رده یا زیررده اضافه کنید باید دقت کنید که رده یا زیرردهٔ مناسب را انتخاب نمایید. مقالهای که دارید ردهبندی میکنید ممکن است به جغرافیا، تاریخ، یک رشتهٔ دانشگاهی، آشپزی یا موضوع دیگری باشد. بنابراین بهتر است گشتی در بین ردههای مختلف بزنید و زیرردههای مختلف موجود را بررسی نمایید تا جایگاه مناسب را برای مقالهتان پیدا کنید. حتی میتوانید در مقالههای مشابه هم جستجو کنید و ببینید که در کدام ردهها قرار گرفتهاند. همچنین در انتخاب زیرردهها نیز بهتر است تلاش کنید که رده یا زیرردهای را برگزینید که حتیالامکان تخصصیتر باشد. بهطور مثال اگر میخواهید پروین اعتصامی را ردهبندی کنید، بهتر است آن را در رده:شاعران اهل ایران قرار دهید و نه در رده:شاعران یا رده:اهالی ایران.
برای مطالعهٔ بیشتر در این مورد به ویکیپدیا:ردهبندی/ردهها و زیرردهها مراجعه کنید.
چگونه یک ردهٔ جدید ایجاد کنیم؟ [ویرایش]
ایجاد یک ردهٔ جدید بسیار آسان است. این کار دقیقا مشابه قرار دادن یک مقاله در ردهای است که وجود دارد؛ کافی است مقالهای را ویرایش کنید و در آن به ردهای که هنوز وجود ندارد پیوند ایجاد کنید (عبارت [[رده:نام رده جدید]] تایپ کنید). زمانی که تغییرات را ذخیره کردید، ردهٔ جدید خودبخود بهوجود میآید.
نامگذاری یک ردهٔ جدید [ویرایش]
شیوهٔ نامگذاری ردهها کاملا شبیه شیوهٔ نامگذاری مقالات است. به ویکیپدیا:قواعد نامگذاری نگاه کنید.
قبل از ایجاد رده جستجو کنید [ویرایش]
قبل از ایجاد یک ردهٔ جدید جستجو کنید و ببینید که آیا این رده در حال حاضر وجود دارد یا نه. بهترین راه این است که پیوند رده را در مقالهتان وارد کنید و گزینهٔ پیشنمایش را کلیک کنید. اگر نام رده با خط آبی در زیر مقاله نمایان شد، آن مقاله در حال حاضر وجود دارد. اما اگر قرمز بود، شما با ذخیرهٔ ویرایشتان یک ردهٔ جدید به وجود خواهید آورد. در این حالت شما میبایست در بین ردههای موجود جستجو کنید و ببینید که آیا در حال حاضر ردهٔ مشابهی با عنوان یا املای وجود دارد یا نه. ممکن است ردهٔ مورد نظر شما با عنوان یا املای مشابهی وجود داشته باشد و شما با این کار مانع از درست شدن ردههای هممعنا میشوید. بهطور مثال رده:اساطیر ایران، رده:اساطیر ایرانی، رده:اسطورههای ایران، رده:اسطورههای ایرانی و ... همگی ممکن است موجود باشند و تعدادی از مقالات مربوط به اسطورههای ایران را در خود جای داده باشند. بهتر است تلاش کنید که ردههای مشابه ایجاد نکنید چون باعث مشکل شدن جستجوی مقالات در ویکیپدیا میشود و فلسفهٔ استفاده از ردهها را زیر سوال میبرد. همچنین میبایست دقت کنید که در نام ردهای که میخواهید ایجاد کنید، نویسههای غیر استاندارد وجود نداشته باشد. (به ویکیپدیا:شیوهنامه نگاه کنید.) همچنین میبایست دقت کنید از ي و ك عربی (ی و ک) در عنوان رده استفاده نکنید.
یکی از راههای جستجوی ردههای مشابه استفاده از امکان جستجو در ویکیپدیا است. با استفاده از این امکان شما میتوانید یک یا چند کلمهٔ کلیدی در عنوان رده را در بین ردهها جستجو کنید. برای این کار باید پس از ظاهر شدن صفحهٔ جستجو، عبارت «رده» را در زیر صفحهٔ جستجو علامت بزنید مجددا جستجو کنید. (ویکیپدیا بهطور پیشفرض فقط در بین مقالات جستجو را انجام میدهد.)
یکی دیگر از راههای جستجوی ردههای مشابه رفتن به ردههای کلیتر است. مثلا وقتی میخواهید ردهای در مورد شاعران ایران درست کنید، میتوانید به رده:اهالی ایران بروید و ببنید در بین زیرردههای آن، ردهای مشابه ردهای که میخواهید ایجاد کنید وجود دارد یا نه.
زمانی که یک ردهٔ جدید درست کردهاید سعی کنید که به صفحهٔ رده بروید و توضیحی در مورد آن بنویسید. همچنین بهتر است ردهٔ جدید را در دست کم دو ردهٔ کلیتر ردهبندی کنید. بهطور مثال رده:شهرهای استان اصفهان را میتوانید در دو ردهٔ رده:شهرهای ایران و رده:استان اصفهان ردهبندی کنید. (توجه کنید که اگر مثلا یکی از این ردهها هم با رنگ قرمز نشان داده شود، شما مجددا یک ردهٔ جدید ایجاد کردهاید و میبایست قواعدی را که در بالا توضیح داده شد، یک بار دیگر در مورد این ردهٔ جدید به کار بگیرید.)
چگونه میتوان ردهها را حذف کرد؟ [ویرایش]
در ویکیپدیا:ردههای در حال بررسی درخواست دهید.
چگونه میتوان نام ردهها را تغییر داد؟ [ویرایش]
در ویکیپدیا:ردههای در حال بررسی درخواست دهید.
ساماندهی ردهها [ویرایش]
ردههای بزرگ [ویرایش]
اگر بیشتر از ۲۰۰ مدخل در یک رده وجود داشته باشد، کاربر فقط ۲۰۰ تای آنها را در صفحهٔ مانیتور خود میبیند و برای دیدن سایر مداخل ناچار است از گزینهٔ «۲۰۰تای بعدی» استفاده کند. برای راهبری سادهتر، یک جدول محتویات (TOC) اضافه کنید. این جدولها با تایپ اضافه میشوند:
- {{فهرست رده}} : که یک جدول محتویات کامل اضافه میکند.
- {{CatAZ}} : که یک جدول محتویات بدون اعضا اضافه میکند. این فقط مخصوص ردههایی است که تمام اعضایش با حروف آغاز میشوند.
زمانی که یک رده شلوغ میشود، سعی کنید زیرردههایی درست کنید. شما با این کار مقالات را در ردههایی که معنی و کاربرد دارند، ردهبندی میکنید و جستجوی خوانندگان آینده را تسهیل مینمایید.
| فضای نامهای ویکیپدیا | |||
|---|---|---|---|
| فضای نام اولیه | فضای نام بحث | ||
| 0 | اصلی | بحث | 1 |
| 2 | کاربر | بحث کاربر | 3 |
| 4 | ویکیپدیا | بحث ویکیپدیا | 5 |
| 6 | پرونده | بحث پرونده | 7 |
| 8 | مدیاویکی | بحث مدیاویکی | 9 |
| 10 | الگو | بحث الگو | 11 |
| 12 | راهنما | بحث راهنما | 13 |
| 14 | رده | بحث رده | 15 |
| 100 | درگاه | بحث درگاه | 101 |
| 102 | کتاب | بحث کتاب | 103 |
| فضاهای نام مجازی | |||
| -1 | ویژه | ||
| -2 | رسانه | ||
گروهبندی ردهها [ویرایش]
سایر مسایل [ویرایش]
پیوند به ردهها [ویرایش]
برای ایجاد پیوند به یک رده، بدون افزودن صفحه به رده، از نشانهٔ «:» در ابتدای عبارت استفاده میشود. بنابراین عبارت مورد نظر را میبایست به این شکل تایپ نمود: [[:رده:نام رده]].
تغییر مسیر ردهها [ویرایش]
البته برای تغییر مسیر ردهها نیز (مانند سایر صفحات) میتوان از فرمان #REDIRECT استفاده نمود. اما بهتر است از این فرمان استفاده نشود چون استفاده از این فرمان، مانع از قرار گرفتن صفحات جدید در رده نمیشود. بهتر است برای آگاهکردن دیگرکاربران، در صفحه بحث ویکیپروژه ردهبندی آن را بنویسید و الگوی {{رده بهتر}} را به کار گیرید. برای نمونه اگر بخواهید رده:دانشگاههای سراسری ایران به رده رده:دانشگاههای دولتی ایران بکوچانید(منتقل کنید.)، میتوانید با بهکاربردن این الگو به گونه {{رده جایگزین۱|نام رده بهتر}}، پیام زیر را در صفحه رده:دانشگاههای سراسری ایران، که میخواهید منتقل شود، بگذارید:
{{رده بهتر|دانشگاههای دولتی ایران}}
ترتیب مقالات مربوط به یک رده [ویرایش]
همانطور که گفته شد، مقالاتی که در یک رده قرار میگیرند، طبق حروف الفبا طبقهبندی میشوند. بهطور مثال اگر در ردهٔ رده:بازیکنان فوتبال اهل ایران بخواهید مقالهٔ جواد نکونام را اضافه کنید، در زیر حرف «ج» قرار میگیرد. حال برای اینکه آن را در زیر حرف «ن» قرار دهید، میتوانید از علامت «|» استفاده نمایید. اگر در مقالهٔ جواد نکونام به جای عبارت [[رده:بازیکنان فوتبال اهل ایران]]، عبارت [[رده:بازیکنان فوتبال اهل ایران|نکونام، جواد]] را تایپ کنید، این مقاله در ردهٔ رده:بازیکنان فوتبال اهل ایران در زیر حرف «ن» قرار میگیرد. این روش علاوه بر ردهبندی اشخاص، در ردهبندی مناطق (مثلا رده:دریاچههای ایران) و ردهبندی فهرستها نیز کاربرد دارد. همچنین میتوانید از الگوی {{DEFAULTSORT}} استفاده کنید.
میانویکی [ویرایش]
ردهها مانند مقالهها دارای میانویکی هستند و افزودن میانویکی مناسب به ردهها به کاربرهای دیگر کمک میکند تا به کمک روشهایی مانند ردهدهی همسنگ به صورت دستی یا به کمک ربات آن رده را به مقالهها بیافزایند و همچنین زیرردههای مشابه در ویکیهای دیگر را تشخیص دهند.
واژههای خاصی که در ردهبندی ویکیپدیای فارسی به کار میروند [ویرایش]
واژهها و عبارتهای زیر در ویکیپدیا:ویکیپروژه ردهبندی به اجماع رسیدهاند:
- معمولا نام ردهها به ضورت جمع به کار میرود. تا جایی که میشود از «جمع مکسر» و واژههای غیرفارسی استفاده نمیشود.
- ردهبندی اشخاص:
-
- برای انتساب افراد به یک مکان از «اهالی فلانجا» و «اهالی بهمانجاییتبار فلانجا» استفاده میشود. مانند رده:اهالی ژاپن و رده:اهالی اسپانیاییتبار آمریکا یا رده:اهالی یهودیتبار آمریکا.
-
- شغلها معمولا به شکل رده:خوانندگان، رده:روانشناسان و رده:تاریخنگاران نوشته میشود.
-
- ردهبندی تخصصی افراد به شکل رده:نویسندگان اهل اسپانیا نوشته میشود. دستهبندیهای غیرضروری (مثلا سه صفتی بر اساس جنسیت و مذهب) صورت نمیگیرد.
-
- تاریخ تولد و مرگ افراد به شکل رده:زادگان ۱۳۲۵ و رده:درگذشتگان ۲۰۰۹ (میلادی) نوشته میشود.
- ردهبندی کشورها:
-
- موضوعاتِ کشورها و جایها به شکل رده:اقتصاد در ژاپن و رده:مجموعههای تلویزیونی در ایران و رده:کشتارها در سوریه و رده:موسیقی در کانادا و رده:فرهنگ در خراسان نوشته میشود. اما گاهی نام کشور/ملیت به عنوان صفت (مثلا برای یک سبک هنری) است مانند رده:موسیقی ایرانی و رده:موسیقی کردی.
-
- کشورهای خاص: برای انگلستان، ایرلند، ولز، و اسکاتلند ردههای مجزا ایجاد میشود و همه آنها در ردههای بریتانیا قرار میگیرند.
- برای مکانها و اماکن دیدنی از عبارت «جایها» استفاده میشود، مانند . سپس ردههایی مانند دانشگاهها، سدها، پلها، بوستانها، چشمهها و … در آن قرار میگیرد.
- فیلمها، کتابها، و غیره بر اساس سال انتشار و تاسیس و … به شکل رده:فیلمهای ۲۰۰۸ (میلادی)
برای دیدن بقیهٔ بحثها و نتایج به ویکیپدیا:ویکیپروژه ردهبندی مراجعه شود و برای بعضی از ترجمههای پر کاربر به ویکیپدیا:ترجمه ردهها مراجعه نمائید.
جستارهای وابسته [ویرایش]
منابع [ویرایش]
|
|||||||||||||||||||||||||||||
