اشریشیا کلی

اشریشیا کلی
طبقه‌بندی علمی
دامنه:	باکتری
شاخه:	Proteobacteria
رده:	Gamma Proteobacteria
راسته:	Enterobacteriales
تیره:	Enterobacteriaceae
سرده:	Escherichia
گونه:	E. coli
نام علمی
Escherichia coli (Migula 1895) Castellani and Chalmers 1919

اشریشیا کُلای که به «ای‌ کُلای‌» یا کُلای باسیل نیز معروف است، یک باکتری گرم منفی از خانواده انتروباکتریاسه که در سال ۱۸۵۵ کشف شد. این باکتری بیهوازی اختیاری و بدون اسپور می‌باشد. باکتری های اشیرشیا کلای‌، اغلب متحرک می‌باشند. کلای باسیل قادر به تخمیر گلوکز وتولید گاز است وهمچنین لاکتوز راتخمیر می‌کند و اوره‌آز منفی است.

کلنی‌های اشیرشیا کلای بر روی محیط نوترین براث

باکتری اشریشیا کولای که در روده جانداران خونگرم (منجمله انسان) زندگی می‌کند؛ از گلوکز تغذیه می‌کند و در غیاب گلوکز از لاکتوز هم به عنوان منبع انرژی استفاده می‌کند. بعنوان مثال، وقتی یک محصول لبنی می‌خوریم، دی ساکارید لاکتوز در دسترس باکتری ای کُلای قرار می‌گیرد. در این هنگام با ساختن آنزیم‌های لازم که برای جذب و تجزیه لاکتوز هستند از این قند به عنوان منبع انرژی استفاده می‌شود.

ویژگی‌های مهم این باکتری

• بطور طبیعی در ساخت ویتامین K2 و همچنین جلوگیری از رشد میکروبهای مضر در روده انسان موثر است.
• برخی از انواع آن، بزرگترین عامل عفونت‌های ادراری است.(حدود ۸۵٪)
• دومین باکتری از لحاظ فراوانی در روده است.(بعد از باکتروئیدس)
• شاخص آلودگی آب شهری به فاضلاب است.

فلور روده

اشریشیا کُلای معمولاً جزء فلور نرمال روده می‌باشد و در در روده بزرگ انسان به فراوانی یافت می‌شود. ای کلای بطور طبیعی در ساخت ویتامین K2 و جلوگیری از رشد میکروبهای خطرناک دیگر در روده انسان نقش دارد.

بیماریزایی

اغلب تیپهای این باکتری در روده بیماریزا نیستند ولی برخی از تیپهای آن مانند تیپهای (Enterotoxigenic E. coli (ETEC با تولید سم و تیپهای (Enteropathogenic E. coli (EPEC با آسیب مستقیم و تیپهای (Enteroinvasive E. coli (EIEC) با تهاجم بافتی می‌توانند ایجاد اسهال بنمایند . اسهال اغلب خفیف است ولی در تیپهای مهاجم تر مانند (EHEC) می‌تواند خونی باشد. مهمترین عامل اسهال مسافران اشرشیاکلی (به خصوص تیپهای (ETEC) می‌باشد . البته باکتریهایی مانند شیگلا و کامپیلو باکتر نیز می‌توانند عامل اسهال مسافران باشند . درکودکان زیردوسال ایزوله کردن آن ازمدفوع ارزش تشخیصی دارد. اسهال مسافران اغلب نیازی به درمان آنتی بیوتیکی ندارد و فقط باید اتلاف آب و الکترولیت را جبران نمود وکمتر از یک هفته بهبود می‌یابد. ولی در موارد شدید از کینولونها مانند سیپروفلوکساسین و نالیدیکسیک اسید می‌توان استفاده کرد. گونه‌های اشریشیا کلی در خارج از روده مثلا در مجاری ادراری، ملتحمه و ... نیز می‌توانند بیماری‌زا باشند.

کاربرد در ژنتیک

اشریشیاکلای نخستین جانداری که باروش‌های مهندسی ژنتیک مورد دست ورزی ژن قرار گرفت، در DNA حلقوی این باکتری باز گوانین (G) بیشتر از سایر بازها حضور دارد.

نحوه استفاده از اشریشیا کلی در ژنتیک مولکولی

تعداد باکتری‌های اشریشیا کلی حاوی پلاسمید مورد آزمایش در اثر تکثیر باکتریایی زیاد می‌شود و در نتیجه تعداد پلاسمیدهای کپی‌شده در باکتری‌ها نیز افزایش می‌یابد به این دلیل در ژنتیک مولکولی از این نوع باکتری بسیار استفاده می‌شود. برای این منظور با استفاده از روش همتاسازی مولکولی سکانس موردنظر را وارد پلاسمید می‌کنند و سپس پلاسمید مورد نظر را با روش شوک گرمایی وارد باکتری‌های اشریشیا کلی می‌کنند. پس از تکثیر این باکتری‌ها روی پلاک حاوی آنتی‌بیوتیک و ال.ب. (L-Broth) و قرار دادن پلاک حاوی باکتری در ۳۷ درجه سانتیگراد (معمولا حداقل به مدت ۱۲ ساعت) با استفاده از روش‌های miniprep, midiprep, maxiprep (بستگی به مقدار دی‌ان‌ای مورد نیاز برای آزمایش دارد) دی‌ان‌ای موجود در باکتری اشریشیا کلی را از آن خارج می‌کنند و سپس از آن در انتقال به داخل سلول‌ها (transfection) و ... استفاده می‌شود.

جستارهای وابسته

• فهرست باکتری‌های مهم
• باکتری

منابع

• Molecular Genetics of Bacteria by Snyder, Publisher: American Society Microbiolgy, 2007
• Haward Hughes Medical Institute- ۱۹۹۹ Holiday Lecture on science CD-ROM
• Transfection of E. coli with M13 DNA, DNA Sequencing Protocols, by Fiona M. Tomely, Methods in Molecular Biology, Vol. 23, 1993
• Preparation and transformation of competent E. coli, in Molecular Cloning, A Laboratory Manual, Cold Spring Harbor, pp. 1.74-1.84, 1989

• میکروب‌شناسی پزشکی جاوتز، ژئو ف بروکس، ژانت س.بوتل. ترجمه محسن ارجمند، عبدالحسین ستوده نیا، نشر ارجمند، ۱۳۸۳

پانویس

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ اشریشیا کلی موجود است.