سنگ‌نگاره‌های گلپایگان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سنگ نگاره‌ها کهن ترین آثارتاریخی و هنری بجامانده از بشر هستند.

سنگ نگاره های گلپایگان پیشینه این شهر باستانی را نشان می‌دهد. سنگ نگاره های بیشماری در شهرستان گلپایگان یافت شده است. این سنگ نگاره ها گویای دورانی است که بشر به ابزار نخستین شکار (سنگهای تیز) و رام کردن حیوانات و پس از آن کشاورزی و کاشت گیاهان روی آورد. [۱]

گستردگی و فراوانی سنگ نگاره ها، تنوع تکنیکهای حکاکی، قدمت آنها و...باعث شده تا یکی از گسترده ترین نقوش صخره ای ایران در این منطقه قرارگیرد.

در یکی از سنگ نگاره ها مردی، دست فرزند خود را گرفته و با شکار یک مار به او آموزش می دهد. در یکی دیگر از این سنگ نگاره ها، مردانی سوار بر اسب، به شکار قوچها پرداخته اند که نشان می دهد این منطقه در دوره های مختلف پیش از تاریخ، محل سکونت انسان بوده است.

در سنگ نگاره های جدید، نشانه هایی از زبانهای باستانی که بر پایه نمادنگاری و ایده نگاری است، دیده می شود. همچنین برخی از حروف نگاریهایی که تاکنون کارشناسان معنی آنها را در نیافته اند، در آثار بدست آمده مشاهده شده است. [۲]

سنگ نگاره‌ها از لحاظ قدمت و تنوع نقوش در دوره‌های تاریخی ایران براستی بی‌نظیر است و سیر تکاملی خط مانند خط سطری، هندی، پهلوی، عربی، فارسی و عبری در این سنگ نگاره‌ها وجود دارد.

کناره های رودخانه گلپایگان در تنگه غرقاب، نقوش صخره ای بسیاری شمارش شده و نقوش مختلفی بر سنگهای مزبور جلب نظر می‌کند. [۳]

روی سنگ نگاره ها تصاویری چون بزکوهی، قوچ کوهی، آهو، انسان (در حالات گوناگون و با ابزارهای متفاوت)، اسب، گرگ، شیر، شتر یک کوهان و دو کوهان، پلنگ، گراز، گوزن (مارال، شوکا، زرد ایرانی)، یوز پلنگ، گور، مار، لاک پشت و بسیاری از حیوانات ناشناخته دیگر مشاهده می‌شود که از این میان حدود ۷۵ درصد نقوش به بز کوهی و قوچ اختصاص دارد که نماد سرزندگی، آبادانی و برکت است.

بزرگترین نقش بر روی سنگ نگاره های گلپایگان بزکوهی ای است که ۱۱۲ سانتیمتر ارتفاع و ۹۰ سانتیمتر عرض دارد. سنگ نوشته ها با خطوط تصویری، ایدئو گرام، سطری، ایلامی(هندسی)، پهلوی، کوفی، کلیمی و عربی و خط فارسی، سیر تکاملی خط را نشان می‌دهد.

جدا از تنگه غرقاب، در کوچری، تیمره، هورستانه، هاجیله و منطقه تیکن (گلپایگان) هم سنگ نگاره های جدید پیدا شده است. گفته می‌شود در گلپایگان در اطراف قلعه جمال و حاجی قارا هم، سنگواره‌ها و فسیل‌هایی پیدا شده‌است.

پانویس[ویرایش]

  1. روش‌های علمی مانند آزمایش موسوم به نیمه عمر کربن، پتاسیم آرگون (Potassium Argon) و تعیین جهت قطب مغناطیسی (Magnetic Polarity Chronology) و یا مقدار اورانیوم توریوم (Uranium Thorium) که برای تعیین تاریخ دوره‌های پارینه سنگی به کار می‌رود، هنوز بر روی آثار به دست آمده از گلپایگان انجام نشده‌است، و به همین دلیل نمیتوان بطور دقیق سابقه سکونت در گلپایگان را مشخص نمود.
  2. کشف منطقه جدید باستان شناسی در گلپایگان
  3. بر روی یکی از سنگ نگاره هایی که از غرقاب گلپایگان به دست آمده، نوشته شده‌است: این سه چیز را همیشه مقدس بشمار: راغ آب، دریای آب و آتش هیزم از سنگ نگاره‌های تنگ غرقاب درمی یابیم که روستای غرقاب یکی از مراکز مهم شکار در دوران ماقبل کشاورزی بوده است. سنگواره‌ها و فسیل‌هایی که در اطراف قلعه جمال و حاجی قارا پیدا شده، نشانگر این است که در طول دوران‌های زمین‌شناسی این قسمت در زمان‌هایی زیر آب بوده است. پژوهشهای زمین‌شناسی این نکته را تایید می‌کنند.

منابع[ویرایش]

  • فرهادی، مرتضی، موزه‌هایی در باد
  • اشراقی، فیروز، گلپایگان در آینه تاریخ
  • افشار، محمود، گزارش سنگ نبشته‌های تنگ غرقاب گلپایگان. نامواره.جلد نهم (1375)