کوهدشت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کوهدشت
"کویه شت" و "کو شت"
Kuhdasht-County.png
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان بخش مرکزی شهرستان کوهدشت
شهرستان کوهدشت
نام(های) قدیمی الیپی، ،
کوزشت، قوتل ، عمله
سال شهرشدن ۱۳۳۱
مردم
جمعیت ۹۲٬۹۲۷ نفر
مذهب شیعه[۵] ، اهل حق[۶]
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۱۹۵
آب‌وهوا
میانگین بارش سالانه ۴۰۰
اطلاعات شهری
ره‌آورد انار
پیش‌شماره تلفنی ۰۶۶۳
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به شهر نیایش خوش آمدید

کوهدَشت یکی از شهرستان‌های استان لرستان است که در غرب این استان قرار گرفته و آب و هوای معتدل کوهستانی دارد. مرکز آن شهر کوهدشت است و کار مردمش بیشتر کشاورزی و دامپروری است. ساکنان کوهدشت به زبانهای لری ولکی صحبت می کنند. این شهرستان با ۲۱۸،۹۲۱نفر جمعیت سومین شهرستان استان لرستان، پس از خرم‌آباد، بروجرد است.

شهرها و بخش‌ها[ویرایش]


تقسیمات سابق[ویرایش]

نگارخانه[ویرایش]


آثار تاریخی و جاهای دیدنی[ویرایش]

اين نقوش در شمال شهرستان كوهدشت واقع شده اند. نقاشيهاي مذكور نقش جادوي و سحر آميزي داشتند ومعمولا افراد اين نقوش رابر روي ديواره غارها ايجاد مي نمودندو آرزو وآمال خويش راكه همانا شكار بود بر روي ديواره ها نقش مي كردند تا شايد در عالم واقع بهتر بتوانندبه آنها دسترسي پيداكنندبعلاوه با ايجاد اين نقوش كه در زندگي آنها مهم بودبا اين عمل اميد به فراواني آنها رادر عالم واقع تسهيل مي نمودندنقوش صخره اي ميرملاس و هوميان ازجمله آثار بي نظير درسطح كشور است كه نشان از ديرنيكي و باستاني بودن اين خطه دارد نقوش دره ميرملاس با نقشي لنگركشتي آغاز مي شود پس نقشهايي از ميادين شكار گوزن به صورتهاي فردي و جمعي است تعداد آنها در دره ميرملاس 18 و در هوميان 10 نقش است كه عمدتاً به رنگ سياه اخرايي و زرد رنگ طراحي و اجرا شده اند . در هوميان ( هوميون ) ، نقشي از گوزن و شكارچي اسب سوار با تير و كمان به صورت زيبا و كاملي وجود داشته كه گذشت زمان قسمتي از سوار و اسب شكارچي را خراب كرده است . اين آثار مربوط به دوره پارينه سنگي مي باشند .

اين محوطه درقسمت شمالي دشت كوهدشت به فاصله 6 كيلومتر از مركز شهر ودر دامنة كوه چنگري واقع شده است. آثار موجود در آن نشان ميدهد كه وضعيت كوه در نحو انتخاب مكان نقش اساسي را ايفا نموده است . بطوريكه حصار مكشوفه بنابر وضعيت كوه ساخته شده و در كنار پرتگاههاي كوه عملكرد تدافعي آن را مشخص تر نموده است . اين محوطه علاوه برحصار از تختگاه ، شاه نشين و منازل مسكوني تشكيل گرديده كه شاه نشين آن مسلط بر همه قسمتهاي حصار است . در اين محوطه سنگهاي حجاري شده با نقش شير بالدار و درخت زندگي و همچنين قطعات سفالي از نوع سفال لعابدار با نقش كنده زير لعاب متعلق به قرون 7 و 8 هـ . ق و سفالينه هاي هزاره اول بدست آمده است . كاوشهاي باستانشناسي در اين محوطه از سال 1377 آغاز و تاكنون ادامه دارد . اشياء بدست آمده علاوه بر چند قطعه سنگ با نقش شير بالدار يك قطعه تابوت سفالي و يك هاون سنگي ، دو كوزه سفالي كوچك و يك سنجاق مفرغي مي باشند كه در حفريات باستانشناسي بدست آمده اند . در فاصلة 30 كيلومتري اين محوطه در دامنه كوه كر شوراب روستائي به اسم سرخ دم لري وجود دارد كه در طي سالهاي قبل از انقلاب به سرپرستي آقاي اشميت مورد كاوش قرار گرفته است .اين محوطه باستاني( احتمالامربوط سده 7الي5 ق.م)است كه به شماره 3638 در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است.

در شرق شهر كوهدشت در دهستان خوشناموند محوطه اي باستاني وجود داردكه به واسطه قرمز بودن خاك دامنه كوه به سرخ دم معروف است . اين سايت عظيم باستاني كه دكتر اشميت اولين باردر أن حفاري نمود نتايج مهمي را پيش روي محققان گذاشت.كشف معبدي به شيوه وسبك أشوري در اين نقطه دليل برنفوذ وتاثير هنر أشوري بر منطقه لرستان است .در اين عبادتگاه اشياء نذري كه در داخل ديواره معبدكار گذاشته بودند كشف شد ,همچنين أيينه هاي برنزي (مفرغي),مهره هاي استوانه اي ومجسمه هاي كوچكي از مرد و زن مشاهده وكشف شد. عبادتگاهي كه در اين مقطع زماني وجود داشته است متعلق به گروههايي بوده كه از سراسر استان در اين معبد اجتماع كرده و أداب خاص ديني خود را انجام داده اند . اشيا مفرغي سرخ دم لري اينك زينت بخش موزه هاي ملي وشخصي دنياست .

  • قلعه كوهزاد (وزنيار )

اين بنا در شهرستان كوهدشت ودر بخش رومشگان واقع شده است .تمامي قسمتهاي برجاي مانده بنا از سنگ و ملاط است و قسمت شمالي آن سالم تر از ساير قسمت هاست سبك طاق اين قلعه شباهتهايي با قلعه زاخه در همين منطقه دارد . ورودي قلعه به سمت شرق مي باشد و در قسمت شمال پنجره ايي به ابعاد 90* 80* 100 تعبيه گرديده است . طول و عرض آن 205* 85/3 متر و بلندي طاق 75/2 سانتيمتر است . طول حصار قلعه 60 متر و عرض آن 24 متر و آثار هشت اتاق به خوبي پيداست . موقعيت قلعه بصورتي است كه چشم انداز بسيار زيبايي از درة سيمره و منطقه طرهان و رومشكان را در برمي گيرد . اين اثر منسوب به آيين مهر پرستي و مربوط به دوره اشكاني (پارتي) مي باشد كه به شماره 3760 در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است.

اين بنا در منطقه طرهان شهرستان كوهدشت بر روي رودخانه سيمره در حد فاصل استان لرستان و ايلام واقع شده است.پل در تنگترين بستر رودخانه سيمره ، در محلي بنام سي پله Sipela واقع شده است اين پل در مسير يكي از راههاي باستاني قرار داشته كه سبب ارتباط كرمانشاهان ، ايلام و لرستان (سرطرهان ) بوده است.پل ياد شده داراي 4 چشمه طاق بوده كه اكنون تنها دو چشمه طاق آن باقي است . پنهاي هر پا يه آن 5/6 متر و طول آن 17 متر است .اندازه سنگهايي كه در پايه به كار رفته 60×60×100سانتيمتر وبعضي نيز بزرگترند.روي هريك از اين سنگها علامت مشخصي كنده شده است. مصالح بنا از كچ وسنگ است.در آثار مورخان دوره اسلامي اشاره اي به اين پل نشده است. اين پل سترگ از آثار منحصر به فرد دوره ساساني بوده وبه شماره 3511 در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است.

  • ميل خسرو آباد(خسروآ)صيدصفربگ

اين بنا در بخش كوناني شهرستان كوهدشت واقع شده است .ميل خسرو آباد يا خسروأ كه به نام ميل صيد صفربگ نيز معروف است . در گورستان قديمي روستای خسرو آباد واقع شده است. .بلندای اين ميل حدود 6متر و60 سانتيمتر مي باشدقطر پايه آن حدود2متر مي باشد نماي ظاهري آن داراي انحنا بوده وبه شكل هرمي 6 وجهي مي باشددر ساخت آن از مصالح قلوه سنگ,گچ و....استفاده شده است.اين ميل يكي از قديمي ترين و منحصرترين ميل هاي يادبود در لرستان بوده كه براي نشان گور بكار برده شده است. براساس شواهد اين بنا احتمالا مربوط به دوره زنديه مي باشد

  • چشم اندازهای زیبای طبیعی شهرستان کوهدشت تنگه‌شیرز که به لحاظ زیباییهای طبیعی از آن به عنوان نگین سبز لرستان نام می‌برنداین تنگه بکر و دست نخورده در ۴۰کیلومتری شمال غربی کوهدشت و در کنار رودخانه سیمره واقع است.
  • مقبره داود رشید، یا سیله که مربوط به دوره اشکانیان است.
  • امامزاده محمد در ۶۰ کیلومتری شمال شرقی کوهدشت واقع شده است. آرامگاه این امامزاده یکی از مهمترین جاذبه‌های زیارتی، تفریحی شهرستان کوهدشت به شمار می‌رود. امام زاده محمد در شهری به نام درب گنبد واقع شده اس .
  • امامزاده ابوالوفاء که در ۲۵ کیلومتری شمال شهر کوهدشت واقع شده است. سید محمدابوالوفاء فرزند زید و زید نیز فرزند علی بن حسین می‌باشد.

مردم‌شناسی و زبان[ویرایش]

مذهب مردمان این شهر شیعه و تعدادی نیز اهل حق هستند. از حیث طایفه و تیره‌های موجود در این شهرستان تنوع فراوانی وجود دارد که با گویش‌های مختلف لری و لکی تکلم می کنند.که شامل : (1-آدينه وند 2- آزادبخت 3- ايتيوند 4- اولادقباد 5- امرايي 6 - بازوند 7- پادروند 8- چهار قلعه 9- خوشناموند 10- دراويش كه خود دو گروه هستند الف : دراويش بلوران و دراويش داود رشيد ، ميشنان و رود بار 11 - رومياني 12 - ريكا 13- رئيسوند 14- رشنو 15- زالي 16- زيو دار 17- سادات كه خود 5 گروه هستند( سادات درب گنبد – سادات كره لان – سادات ابوالوفا – سادات زرون – سادات آتش بگي ) 18- سوري 19- شيراوند 20- شاهيوند 21- ضروني 22- عبدولي 23- قرعليوند 24- کوشکی 25 - كوناني 26- كاكاوند 27 - گراوند ۲8- گرمه اي 29- ميربگ 30 - مهكي 31- نورعالي 32- خليفه (جز ايتيوند مي باشند). 33-طولابی و (تعدادی آهنگر نیز ذر سطح منطقه پراکنده اند).( عده ای نیز از لوطي ها و كوليها زندگی می کنند ).[۷][۸][۹][۱۰][۱۱][۱۲][۱۳]awj نوددرصد مردم به لکی و بقیه به لری تکلم می کنند[۱۴].

جغرافیای کشاورزی شهرستان کوهدشت[ویرایش]

مهمترين شاخص هاي شهرستان كوهدشت در بخش هاي مختلف اقتصادی بر اساس ارزیابی اداره كل آمار معاونت بر نامه ریزی استانداری استان لرستان در شهريور1388 ماه به شرح ذیل می باشد . كل مساحت اراضي كشاورزي شهرستان 191572 هکتار، معادل ۲۵ درصد اراضی زراعی استان که از آن ۱۹۲۹۷ هکتار آبی و ۱۷۲۲۷۵ هکتار دیگر دیم می‌باشد که سالانه ۱۵۴۱۴۵ هکتار از آن زیر کشت محصولات کشاورزی می رود؛ میزان ۳۰۹۲۰۵ تن تولید یعنی 7/16د تولید محصولات زراعی استان و هم‌چنین با ۲۳۹۴ هکتار سطح باغات مثمر با تولید سالانه ۲۸۰۰۰ تن یعنی معادل 5/12 درصد تولید باغات استان و با دارا بودن ۶۵۰ هزار واحد دامی با تولید ۲۵ هزار تن محصولات دامی را به خود اختصاص داده‌است. هم‌چنین بیش از ۹۰ درصد باغات انار استان لرستان در شهرستان کوهدشت وجود دارد که عمدتاً در بخش طرهان و بخش‌ کونانی به ویژه منطقه‌ی زیرتنگ سیاب ، چقاپیت سفلی چقاپیت علیا ، گراب و رودبار قرار دارند.

اقلام زراعی که در این شهرستان کشت می شود ،عبارتند از گندم ،جو ، برنج، ذرت، چغندرقند،نخود ،عدس ،کلزا، سبزیجات ،محصولات جالیزی،میوه جات سردرختی از قبیل انار، سيب،انگور، هلو،شلیل ، انجير و زردآلو،توت است . همچنین طبق تحقیقات به دست آمده زمین های کشاورزی مستعد وشرایط آب وهوای مناسب ، شرایط کشت زعفران وپسته را نیز داراست. دامپروری نيز به شيوه های صنعتی و سنتی در اين شهرستان رواج كامل دارد.

از لحاظ منابع طبیعی دارای ۲۷۹۰۸۴ هکتار مرتع و جنگل است که ۱۵۹۶۰۹ هکتار آن مرتع و ۱۱۹۴۷۵ هکتار دیگر جنگل می‌باشد.یعنی معادل 5/14 درصد جنگل و مرتع استان را به خود اختصاص داده است.

جستارهای وابسته[ویرایش]


منابع[ویرایش]

[۱۵] ص احمدی