کوهدشت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کوهدشت
"کویه شت" و "کو شت"
Kuhdasht-County.png
کشور  ایران
استان بخش مرکزی شهرستان کوهدشت
شهرستان کوهدشت
نام(های) قدیمی الیپی، ،
کوزشت، قوتل، عمله
سال شهرشدن ۱۳۳۱
مردم
جمعیت ۹۲٬۹۲۷ نفر
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱٬۱۹۵
آب‌وهوا
میانگین بارش سالانه ۴۰۰
اطلاعات شهری
ره‌آورد انار
پیش‌شماره تلفنی ۰۶۶ [۷]
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به شهر نیایش خوش آمدید

کوهدَشت یکی از شهرهای استان لرستان است که در غرب این استان قرار گرفته و آب و هوای معتدل کوهستانی دارد. این شهر مرکز شهرستان کوهدشت است. ساکنان کوهدشت به زبانهای لری و لکی صحبت می‌کنند. کوهدشت با داشتن ۹۲٬۹۲۷ نفر جمعیت بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۰، چهارمین شهر پرجمعیت استان لرستان محسوب می شود.

مردم‌شناسی و زبان[ویرایش]

مذهب مردمان کوهدشت شیعه است و تعدادی نیز اهل حق هستند. از حیث طایفه و تیره‌های موجود در این شهرستان تنوع فراوانی وجود دارد که با گویش‌های مختلف لری و لکی تکلم می‌کنند که شامل ۱-آدینه وند ۲- آزادبخت ۳- ایتیوند ۴- اولادقباد ۵- امرایی ۶ - بازوند ۷- پادروند ۸- چهار قلعه ۹- خوشناموند ۱۰- دراویش که خود دو گروه هستند الف: دراویش بلوران و دراویش داود رشید، میشنان و رود بار ۱۱ - رومیانی ۱۲ - ریکا ۱۳- رئیس‌وند ۱۴- رشنو ۱۵- زالی ۱۶- زیودار ۱۷- سادات که خود ۵ گروه هستند (سادات درب گنبد – سادات کره لان – سادات ابوالوفا – سادات زرون – سادات آتش بگی) ۱۸- سوری ۱۹- شیراوند ۲۰- شاهیوند ۲۱- ضرونی ۲۲- عبدولی ۲۳- قرعلیوند ۲۴- کوشکی ۲۵ - کونانی ۲۶- کاکاوند ۲۷ - گراوند ۲۸- گرمه‌ای ۲۹- میربگ ۳۰ - مهکی ۳۱- نورعالی ۳۲- خلیفه (جز ایتیوند می‌باشند). ۳۳-طولابی و (تعدادی آهنگر نیز ذر سطح منطقه پراکنده‌اند).(عده‌ای نیز از لوطی‌ها و کولیها زندگی می‌کنند).[۸][۹][۱۰][۱۱][۱۲][۱۳][۱۴] هفتاد درصد مردم به لکی و بقیه به لری تکلم می‌کنند.[۱۵]

گردشگری[ویرایش]

نقوش صخره‌ای هومیان[ویرایش]

این نقوش در شمال شهرستان کوهدشت واقع شده‌اند. نقاشیهای مذکور نقش جادوی و سحر آمیزی داشتند ومعمولا افراد این نقوش رابر روی دیواره غارها ایجاد می نمودندو آرزو وآمال خویش راکه همانا شکار بود بر روی دیواره‌ها نقش می‌کردند تا شاید در عالم واقع بهتر بتوانندبه آنها دسترسی پیداکنندبعلاوه با ایجاد این نقوش که در زندگی آنها مهم بودبا این عمل امید به فراوانی آنها رادر عالم واقع تسهیل می نمودندنقوش صخره‌ای میرملاس و هومیان ازجمله آثار بی نظیر درسطح کشور است که نشان از دیرنیکی و باستانی بودن این خطه دارد نقوش دره میرملاس با نقشی لنگرکشتی آغاز می‌شود پس نقشهایی از میادین شکار گوزن به صورتهای فردی و جمعی است تعداد آنها در دره میرملاس ۱۸ و در هومیان ۱۰ نقش است که عمدتاً به رنگ سیاه اُخرایی و زرد رنگ طراحی و اجرا شده‌اند. در هومیان (هومیون)، نقشی از گوزن و شکارچی اسب سوار با تیر و کمان به صورت زیبا و کاملی وجود داشته که گذشت زمان قسمتی از سوار و اسب شکارچی را خراب کرده است. این آثار مربوط به دوره پارینه سنگی می‌باشند.

معبد سرخ دم لکی[ویرایش]

این محوطه درقسمت شمالی دشت کوهدشت به فاصله ۶ کیلومتر از مرکز شهر ودر دامنة کوه چنگری واقع شده است. آثار موجود در آن نشان می‌دهد که وضعیت کوه در نحو انتخاب مکان نقش اساسی را ایفا نموده است. بطوریکه حصار مکشوفه بنابر وضعیت کوه ساخته شده و در کنار پرتگاههای کوه عملکرد تدافعی آن را مشخص تر نموده است. این محوطه علاوه برحصار از تختگاه، شاه نشین و منازل مسکونی تشکیل گردیده که شاه نشین آن مسلط بر همه قسمتهای حصار است. در این محوطه سنگهای حجاری شده با نقش شیر بالدار و درخت زندگی و همچنین قطعات سفالی از نوع سفال لعابدار با نقش کنده زیر لعاب متعلق به قرون ۷ و ۸ هـ. ق و سفالینه‌های هزاره اول بدست آمده است. کاوشهای باستانشناسی در این محوطه از سال ۱۳۷۷ آغاز و تاکنون ادامه دارد. اشیاء بدست آمده علاوه بر چند قطعه سنگ با نقش شیر بالدار یک قطعه تابوت سفالی و یک هاون سنگی، دو کوزه سفالی کوچک و یک سنجاق مفرغی می‌باشند که در حفریات باستانشناسی بدست آمده‌اند. در فاصلة ۳۰ کیلومتری این محوطه در دامنه کوه کر شوراب روستائی به اسم سرخ دم لری وجود دارد که در طی سالهای قبل از انقلاب به سرپرستی آقای اشمیت مورد کاوش قرار گرفته است. این محوطه باستانی (احتمالامربوط سده ۷الی۵ ق. م) است که به شماره ۳۶۳۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

سرخ دم لری[ویرایش]

در شرق شهر کوهدشت در دهستان خوشناموند محوطه‌ای باستانی وجود داردکه به واسطه قرمز بودن خاک دامنه کوه به سرخ دم معروف است. این سایت عظیم باستانی که دکتر اشمیت اولین باردر أن حفاری نمود نتایج مهمی را پیش روی محققان گذاشت. کشف معبدی به شیوه وسبک أشوری در این نقطه دلیل برنفوذ وتاثیر هنر أشوری بر منطقه لرستان است. در این عبادتگاه اشیاء نذری که در داخل دیواره معبدکار گذاشته بودند کشف شد، همچنین أیینه‌های برنزی (مفرغی),مهره‌های استوانه‌ای ومجسمه‌های کوچکی از مرد و زن مشاهده وکشف شد. عبادتگاهی که در این مقطع زمانی وجود داشته است متعلق به گروههایی بوده که از سراسر استان در این معبد اجتماع کرده و أداب خاص دینی خود را انجام داده‌اند. اشیا مفرغی سرخ دم لری اینک زینت بخش موزه‌های ملی وشخصی دنیاست.

قلعه کوهزاد (وزنیار)[ویرایش]

این بنا در شهرستان کوهدشت ودر بخش رومشگان واقع شده است. تمامی قسمتهای برجای مانده بنا از سنگ و ملاط است و قسمت شمالی آن سالم تر از سایر قسمت هاست سبک طاق این قلعه شباهتهایی با قلعه زاخه در همین منطقه دارد. ورودی قلعه به سمت شرق می‌باشد و در قسمت شمال پنجره ایی به ابعاد ۹۰* ۸۰* ۱۰۰ تعبیه گردیده است. طول و عرض آن ۲۰۵* ۸۵/۳ متر و بلندی طاق ۷۵/۲ سانتیمتر است. طول حصار قلعه ۶۰ متر و عرض آن ۲۴ متر و آثار هشت اتاق به خوبی پیداست. موقعیت قلعه بصورتی است که چشم انداز بسیار زیبایی از درة سیمره و منطقه طرهان و رومشکان را در برمی گیرد. این اثر منسوب به آیین مهرپرستی و مربوط به دوره اشکانی (پارتی) می‌باشد که به شماره ۳۷۶۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

پل سی پله (کر و دت)[ویرایش]

این بنا در منطقه طرهان شهرستان کوهدشت بر روی رودخانه سیمره در حد فاصل استان لرستان و ایلام واقع شده است. پل در تنگترین بستر رودخانه سیمره، در محلی بنام سی پله Sipela واقع شده است این پل در مسیر یکی از راههای باستانی قرار داشته که سبب ارتباط کرمانشاهان، ایلام و لرستان (سرطرهان) بوده است. پل یاد شده دارای ۴ چشمه طاق بوده که اکنون تنها دو چشمه طاق آن باقی است. پنهای هر پا یه آن ۵/۶ متر و طول آن ۱۷ متر است. اندازه سنگهایی که در پایه به کار رفته ۶۰×۶۰×۱۰۰سانتیمتر وبعضی نیز بزرگترند. روی هریک از این سنگها علامت مشخصی کنده شده است. مصالح بنا از کچ وسنگ است. در آثار مورخان دوره اسلامی اشاره‌ای به این پل نشده است. این پل سترگ از آثار منحصر به فرد دوره ساسانی بوده وبه شماره ۳۵۱۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

میل خسروآباد (خسروآ) صیدصفربگ[ویرایش]

این بنا در بخش کونانی شهرستان کوهدشت واقع شده است. میل خسروآباد یا خسروأ که به نام میل صید صفربگ نیز معروف است. در گورستان قدیمی روستای خسروآباد واقع شده است. . بلندای این میل حدود ۶ متر و۶۰ سانتیمتر می باشد. قطر پایه آن حدود۲متر می‌باشد نمای ظاهری آن دارای انحنا بوده وبه شکل هرمی ۶ وجهی می باشددر ساخت آن از مصالح قلوه سنگ، گچ و.... استفاده شده است. این میل یکی از قدیمی ترین و منحصرترین میل‌های یادبود در لرستان بوده که برای نشان گور بکار برده شده است. براساس شواهد این بنا احتمالا مربوط به دوره زندیه می‌باشد.

تنگه‌شیرز[ویرایش]

چشم اندازهای زیبای طبیعی شهرستان کوهدشت تنگه‌شیرز که به لحاظ زیبایی‌های طبیعی از آن به عنوان نگین سبز لرستان نام می‌برند. این تنگه بکر و دست نخورده در ۴۰ کیلومتری شمال غربی کوهدشت و در کنار رودخانه سیمره واقع است.

مقبره داود رشید (سیله که)[ویرایش]

مربوط به دوره اشکانیان است.

اماکن مذهبی[ویرایش]

  • امامزاده محمد در ۶۰ کیلومتری شمال شرقی کوهدشت واقع شده است. آرامگاه این امامزاده یکی از جاذبه‌های زیارتی، تفریحی شهرستان کوهدشت به شمار می‌رود. امام‌زاده محمد در شهری به نام درب گنبد واقع شده است.
  • امامزاده ابوالوفاء که در ۲۵ کیلومتری شمال شهر کوهدشت واقع شده است. سید محمدابوالوفاء فرزند زید و زید نیز فرزند علی بن حسین می‌باشد.[نیازمند منبع]


نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]


منابع[ویرایش]

  1. پایگاه خبری، تحلیلی لک پرس - آثار تاریخی و جاهای دیدنی کوهدشت
  2. کوهدشت
  3. پایگاه خبری، تحلیلی لک پرس - آثار تاریخی و جاهای دیدنی کوهدشت
  4. کوهدشت
  5. پایگاه خبری، تحلیلی لک پرس - آثار تاریخی و جاهای دیدنی کوهدشت
  6. پایگاه خبری، تحلیلی لک پرس - آثار تاریخی و جاهای دیدنی کوهدشت
  7. «پیش شماره شهرستان‌های استان لرستان»(فارسی)‎. وب‌گاه مخابرات استان لرستان. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۴. بازبینی‌شده در ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۴. 
  8. Rüdiger Schmitt: Die iranischen Sprachen in Gegenwart und Geschichte. Wiesbaden (Reichert) 2000,.
  9. Rüdiger Schmitt (Hg.): Compendium Linguarum Iranicarum. Wiesbaden (Reichert) 1989,
  10. ethnologue: Laki
  11. Britannica Online Encyclopedia: Kurdish language
  12. آیت محمدی. سیری در تاریخ سیاسی کرد. انتشارات پرسمان. ۱۳۸۲
  13. ناتل خانلری
  14. فرهنگ کردی کرمانشاهی، علی اشرف
  15. پایگاه خبری، تحلیلی لک پرس - آثار تاریخی و جاهای دیدنی کوهدشت