تفت

Taft تفت
—  city  —
Taft
مختصات: ‏۳۲″ ۱۲′ ۵۴°شرقی ‏۵۰″ ۴۴′ ۳۱°شمالی
کشور	ایران
استان	Yazd
شهرستانی از ایران	ایران
بخش	مرکزی
جمعیت (2006)
- کل	۱۵٬۳۲۹
منطقه زمانی	IRST (یوتی‌سی +۳:۳۰)
- تابستان (ساعت تابستانی)	IRDT (یوتی‌سی +۴:۳۰)

تفت شهری است در بخش مرکزی شهرستان تفت که در استان یزد ایران واقع شده. شهر تفت در جنوب غربی استان یزد و در فاصله ۲۲ کیلومتری شهر یزد واقع شده و به دلیل قرار گرفتن در دامنه‌های شیر کوه از آب و هوایی خنک نسبت به دیگر شهرهای استان برخوردار است. شهر تفت به طور کلی از دو بخش تشکیل می‌شود: بخش شمالی و بخش جنوبی که به ترتیب گرمسیر و سردسیر نامیده می‌شوند. دکتر محمد ابراهیم باستانی پاریزی، تاریخ شناس معاصر و نویسنده سرشناس تاریخ که اکثر نوشته‌هایش در باره تاریخ کویر ایران است، نام شهر تفت را منسوب به گرمای کویری آن می‌داند. تفت منطقه ای ییلاقی و تابستانی با پیشینه ای بلند مدت است که با توجه به موقعیت منطقه و کشفیات تاریخی، احتمال داده می شود که منطقه عمومی تفت از زمان قبل از اسلام وجود داشته است. این خطه بیش از ۱۲۰۰ اثر تاریخی را داراست. واژه تفت، به معنی گرم شدن با به معنی سبد و طبق میوه آمده است. شهرستان تفت با وسعتی بیش از ۶۰۰۰ کیلومتر مربع جمعیتی بالغ بر ۴۵۳۵۷ نفر را در خود جای داده است.. تفت در بلندترین نقطه استان قرار دارد و از آن می توان به عنوان بام استان یاد کرد، این شهرستان در کنار ارتفاعات شیرکوه بین ارتفاع ۱۲۰۰ تا ۴۰۷۵ متر از سطح دریا واقع شده که به دلیل نزولات جوی و ارتفاع مناسب و واقع شدن در بین کویرهای مروست و ابرکوه ، این شهرستان به عنوان یکی از مناطق ییلاقی استان یزد معرفی می شود، با توجه به استعداد ناحیه بیشتر مردم تفت کشاورز و باغ دار هستند، از فرآورده های کشاورزی این منطقه می توان گندم، جو، بنشن، تره بار، انار, هلو، زردآلو، گوجه و گردو را نام برد، که انار تفت فراوان و به علت آبدار بودن و قابلیت نگهداری بالای آن از کیفیت خوبی برخوردار بوده و به نقاط دیگر کشور و خارج از کشور صادر می شود. مردم این شهرستان همراه کشت به دام داری نیز می پردازند.

شاخصه های مهم این دیار

قنات شاه نعمت الله ولی ، آسیاب آبی ، آب انبار ، کوچه آشتی کنان ، ساباط، باغ، قالی بافی ، گیوه چینی و تخته کشی ، آیینهای سوگواری همچون نخل برداری ، مراسم برداشت محصول چون انارچینی و برگزاری مراسم مذهبی زرتشتیان مثل جشن سده است.

صنایع دستی

مهم ترین صنایع دستی این منطقه را گیوه دوزی و قالی بافی و کاشیکاری تشکیل میدهد که توسط زنان و دختران در داخل کارگاهها و یا در منازل مسکونی تهیه می شود. اما گیوه دوزی آن در حال منسوخ شدن است.

مسیرهای ارتباطی این منطقه به اطراف

- راه تفت – یزد به سوی شمال خاوری و به درازای ۲۰ کیلومتر - راه تفت – ده نو – ده شیر به سوی باختر و سپس به سوی جنوب - راه تفت – ترزجان به درازای ۲۴ کیلومتر - راه تفت – منشاد – ده بالا - راه تفت – ابرکوه به درازای ۱۵۰ کیلومتر فاصله هوایی شهر تفت تا تهران ، ۵۲۰ کیلومتر است.

غذاهای سنتی

آش گندم، آش کدو ، آش کلم ، سوروک(کلوچه محلی برای خیرات) ، انواع اشکنه، انواع شولی

بازی های محلی

چوب پله، هفت سنگ، کامست، درنگ درنگ شاه و وزیر، کولو غوک، ترترک بازی سوغات: انواع محصولات کشاورزی، انار دانه، رب انار، توت خشک، آلبالو خشکه، محصولات منبت کاری، انواع عرقیجات

سازمحلی

اربونه

ملودی محلی

صلات، پامنبری، توجوشی، ذکر، لالایی، چوپانی

زمانهایی که برای سفر به تفت همراه است با مراسم های مختلف

سیزده به در – مراسم عزاداری – گلاب گیری – انار چینی

محله های تفت

هم اکنون تفت دارای ۲۴ محله استان جمله حوض بلبل، پاچنار، باغ گلابدان و باغ موردان (باغ مورتین) محله باغ خندان و باغ گلستان و محله راحت آباد محل سکونت اقلیت زرتشتی تفت است. هر محله دارای حداقل یک حمام عمومی، (مسجد)، حسینه و آب انبار بوده که امروزه آب انبارها و حمام ها به عنوان آثار تاریخی کاربرد دارند.

بناهای تاریخی

حسینه شاه ولی

بنای اولیه حسینه در قرن نهم هجری ساخته شده است، حسینه شاه ولی در ضلع جنوبی میدان امام قرار دارد کاشیهای مسدس که د رقرن نهم هجری در یزد مرسوم بوده از زیباهیهای عزاخانه این حسینه است.

حمام دربند میرزا

در تفت حمام های قدیمی زیادند بطوریکه برای هر هفده محله تفت حداقل یک حمام ساخته بودند اما امروزه اغلب آنها نیمه فعال یا تعطیلند

قلعه گرمسیر

از این قلعه خشتی منحصرا دو بدنه دیوار قسمتی از برج باقی است. این قلعه بر سر تپه ای از سنگ مشرف به محله گرمسیر بنا نهاده شده و از بناهای دوره قاجاریه می باشد. می گویند از این قلعه راه زیر زمینی تا مجموعه شاه ولی بوده اما تخریب شده است.

آسیاب آبی

تفت را می توان به لحاظ تعداد آسیاب ها شهر آسیاب ها نامید که تعداد آن به بیش از ۱۸ عدد می رسد و نشان از آن دارد که تفت روزی صادر کننده آرد بوده است. از مهمترین آسیاب های آبی تفت: بی غم، صدری، باغ گلابدان، نوابی، سرده، و آسیاب بادی شواز است

عقاب کوه

این کوه سنگی در روستای اسلامیه قرار دارد و از هر طرف که به آن نگاه میکنی شبیه به یک عقاب عظیم الجثه می ماند

آب انبار

این بنا در ضلع شرقی حسینه و در مجاورت تکیه و کوچه حوض بلبل واقع است و در قدیم آب خنک این محل را تامین کرده است.

بازار شاه ولی

بازار شاه ولی در اصل بازار خان است که به دستور امیر چخماق ساخته و یکی از کانون های تجاری تفت است

منبع

• مجید رضا دهقان. تفت. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۰۴-۴۹۹۳-۶. 
• سایت تفتیها