اشکذر
شرقی″۰۹ ′۱۲ °۵۴ شمالی″۱۱ ′۰۰ °۳۲ / °۵۴٫۲۰۲۵۷شرقی °۳۲٫۰۰۳۱۵شمالی
| اشکذر | ||
|---|---|---|
|
||
| اطلاعات کلی | ||
| کشور |  ایران |
|
| استان | یزد | |
| شهرستان | صدوق | |
| بخش | اشکذر | |
| سال شهرشدن | ۱۳۴۲ | |
| مردم | ||
| جمعیت | ۲۲۴۸۳ | |
| اطلاعات شهری | ||
| وبگاه | شهردای اشکذر | |
اشکذر مرکز شهرستان صدوق در استان یزد است. این شهر مرکز بخش اشکذردر 22 کیلومتری شمال یزد و در 8 کیلومتری باختر جاده یزداردکان واقع شده است. طول جغرافیایی آن 54 و 13 و عرض جغرافیایی آن 32 و ارتفاع آن از سطح دریا 1175متر است .
برخی منابع تاریخی یزد، زمان برپایی اشکذر را به دوره ملوک الطوایف پارتی و به اشک، پسر زال نسبت دادهاند . بعید نیست که این نسبت به سبب شباهت اسمی بوده باشد . ولی بهطور قطع، اشکذر در دوره اسلامی در ابتدای سده 8ق وجود داشته است، چه بناهایی متعدد مربوط به آن دوره در این شهر برپا بوده است. نخستین آنها خانقاهی بوده که شیخی صاحب کرامت، بهنام شیخ تقیالدین دادا آن را ساخته بوده است. دیگری خانقاهی است منسوب به امیر رکنالدین محمد قاضی (د 732ق) از اعیان یزد. در این مکانها نیازمندان اطعام میشدهاند. بسیاری از املاک و قناتهای اشکذر نیز بهصورت وقف اداره میشده، و عایدات حاصل از آنها به مصرف درماندگان و نیازمندان میرسیده است .
اشکذر در اواسط نیمه نخست سده حاضر قصبه مرکز بخش اشکذر شهرستان یزد بهشمار میآمده، و 2943نفر جمعیت داشته است . در نخستین سرشماری عمومی جمعیت کشور در 1335ش، جمعیت شهر اشکذر 2220برآورد شده است . سرشماری های مربوط به سالهای 1355 و 1365ش جمعیت شهر را به ترتیب 1776و 9637نفر گزارش کردهاند و آخرین سرشماری جمعیت در 1370ش، گویای جمعیتی معادل با 10558نفر (2236خانوار)
آثار کهن برجای مانده در اشکذر از این قرار است: یک آسیاب کهن که سقف آن گنبدی شکل است و برای ساخت آن از آجر استفاده شده، و سقفبندی و آجرکاری و نقشهایهندسی آندرخور توجهاست؛ مسجد جامع اشکذر که مربوط به سده 9ق است؛ ویرانههای اسفنجرد و یک قلعه کهن که گفته میشود قدمت آن به هزار سال پیش میرسد.
محتویات |
[ویرایش] وجه تسمیه ی اشکذر
در تاریخ جدید یزد آمده است که بنای اشکذر به دست اشکین زال (اشک بن زال) که از ملوک الطوایف زمان اشکانیان بوده ، بنیانگذاری شده است که اهالی نیز این موضوع را تایید می کنند و لذا پیشوند « اشک» دقبقا به همین علت می باشد در مورد پسوند « ذر» به دلیل نبودن منبع تاریخی اطلاع دقیقی در دست نیست ، ولی به گفته ی اهالی اشک بن زال زنی داشته به نام « آذر» که به گفته ی آنها پسوند « ذر» مخفف همان نام آذر در لهجه ی بومب بوده است.
ویسندگان کتب تاربخی ، بنای اولیه ی شهر اشکذر را از زمان اشکانیان می دانند . احمد بن حسن بن علی کاتب یزدی ، مولف کتاب تاریخ جدید یزد می نویسد : « در زمان اشکانیان ، اشک بن زال (اشکین زال) که از ملوک الطوایف بود ، اشکذر را او ساخت » با این توضیح ، اشکذر در زمان اشکانیان به وجود آمده است و قدمت آن به حدود 2000 هزار سال می رسد. عده ای اشکذر را خیلی قدیمی ترمی دانستند و معتقدند که بنای اولیه ی اشکذر به علت حمله ی شنهای روان در زیر خاک مدفون گشته است . بنای موجود اشکذر ، با احداث قنات کویر به دست اشک بن زال که منشا آن در نزدیکی صفاییه کنونی در یزد است ، آغاز و شروع به رشد نموده است و مردم در کمال خوشی و آبادانی به کشاورزی می پرداخته اند . این قنات از زمان احداث حدود 120 قفیز آب داشته و اراضی بسیاری را به زیر کشت می برده است.
[ویرایش] جمعیت
بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش مرکزی شهرستان صدوق در سال ۱۳۸۵ برابر با ۲۲۴۸۳ نفر بوده است [۱].
[ویرایش] آثار دیدنی
- قلعه قدیمی اشکذر
- آسیاب آبی اشکذر
- مسجد حاجی رجب علی اشکذر
- خانه نداف زاده
- حمام توده
- حسینیه سفید
- موزه مردم شتاسی ( حمام باغستان )
- مسجد ریگ مجومرد
- آب انبار هفت بادگیری عصرآباد
- شهر تاریخی اسفنجریه
- مسجد جامع اشکذر
- مجموعه وزیر حجت آباد
- گنبد تاج در روستای ابراهیمآباد
- قلعه و خندقی در روستای عزآباد
- خانقاه و آرامگاه سلطان محمودشاه بندر آباد
- امامزاده سیدحسین بندرآباد
[ویرایش] توابع
- فیروزآباد
- مجومرد
- رستاق
- ندوشن
- خضرآباد
- کذاب
