شهرستان خاتم

شهرستان خاتم یکی از شهرستانهای استان یزد در مرکز ایران است.شهر هرات مرکز این شهرستان است. جمعیت شهرستان خاتم در سال ۱۳۸۹، برابر با ۳۴۷۸۰ نفر بوده است.

بخش عمده این شهرستان زیر پوشش جنگلی قرار دارد.جنگلهای پسته و حشی"باغ شادی" و جنگلهای بادام کوهی"چنارناز" از جمله پوشش گیاهی این منطقه به شمار میروند.این شهرستان مهمترین قطب کشاورزی استان یزد محسوب می شود.وجود منابع آبی فراوان از جمله سفره های وسیع آبهای زیرزمینی، همجواری با شهرستان سرسبز بوانات(فارس) و قرار گرفتن در مسیر رودخانه بوانات چشم انداز نویدبخشی را برای کشاورزی این منطقه ترسیم کرده.چاه آرتزین هرات نمونه ای از فراوانی آب در این منطقه است. صنایع دستی شهرستان خاتم عبارتند ازقالی بافی، گیوه بافی، گلیم بافی و جوال بافی
پرنده زیبا و نادر "هوبره" در شهرستان خاتم بسیار یافت میشود از مهمترین آثار باستانی و تاریخی این شهرستان میتوان به قلعه کبری در بالای کوه سرچشمه با فاصله ۵ کیلوتری غرب هرات، امام زاده پیرغیب با سنگ نوشته های به خط میخی در فاصله ۲۰ کیلوتری جنوب غربی هرات(منطق بوروییه)، مسجد فتح آباد در ۵ کیلومتر ی شمال شرقی هرات، قلعه ملکی و... اشاره کرد.

جغرافیا و اقلیم شهرستان خاتم

شهرستان خاتم با وسعت ۷۹۳۱ کیلوتر مربع در مختصات ۳۱ درجه و ۳۰ دقیقه تا ۳۹ درجه و ۳۲ دقیقه تا۳۹ درجه و ۳۲ دقیقه عرض شمالی و ۵۴ درجه و ۴۰ دقیقه طول شرقی واقع گردیده است.
این شهرستان از شمال به شهرستان مهریز از شمال غرب به شهرستان ابرکوه از شرق به شهرستان شهربابک(استان کرمان) از غرب به شهرستان بوانات(استان فارس) واز جنوب به شهرستان نی ریز(استان فارس)هم مرز میباشد.این شهرستان در جنوبی ترین نقطه استان یزد و حد فاصل استان های فارس و کرمان و با ارتفاع ۱۶۰۰ متر از سطح دریا قرار گرفته است.

وضعیت اجتماعی شهرستان خاتم

منطقه این شهرستان به لحاظ موقعیت جغرافیایی خود و هم جوار ی با استان های فار س و کرمان از نظر قومی و فرهنگی دارای ویژهگی های خاص خود میباشد علاوه بر این باعث مهاجر پذیری و رشد فرهنگهای گوناگونی شده است به گونه ای که امروزه در شهرستان خاتم آمیزه ای از فرهنگ مردم فارس، کرمان ویزد مشاهده میشود.برای مثال لهجه تکلم مردم ترکیبی از گویش مردم استان های فارس و کرمان میباشد.از نظر دینی کلیه مردم شهرستان پیرو مذهب شیعه اثنی عشری میباشند.
در برخی از روستاها علاوه بر زبان فارسی مردم به زبان های دیگری چون زبان ترکی و عربی صحبت میکنند.
از لحاظ پوشش مردم ساکن خود شهرستان پوشش آنان با پوشش رسمی کشور یکسان است ولی در برخی از روستاها زندگی عشایری دارند و از تیره قرآیی هستند.لباس آنان بیشتر از لباس زنان قشقایی است که به زبان محلی لباس قری گویند.

سابقه تاریخی شهرستان خاتم

در مورد قدمت هرات و مروست آثار و شواهد نشان میدهد که دو منطقه بسیار قدیمی وتاریخی است و مورخان بر این باور هستند که منشا سکونت در این منطقه به زمان ورود آریایی ها به ایران باز میگردد. منطه هرات و مروست در گذشته جزیی از مملکت فارس بوده است که پایتخت آن شهر استخر بوده است.این منطقه در زمان ساسانیان به علت واقع شدن بین سرزمین فارس، کرمان و یزد از اهمیت خاصی برخوردار بوده است
در آثار اسلامی(مسالک الممالک استخری، صوره الرض ابن حوقل، معجم البلدان یاقوت حموی، تاریخ کرمان پاریزی و فارسنامه ناصری...)از دو شهر هرات و مروست به نیکی یاد شده است.
شایان ذکر است بسیاری از آثار باستانی شهر هرات بر اثر سیل ویرانگر سال ۱۳۶۵ از بین رفت.

جاذبه های شهرستان خاتم

منابع طبیعی و تفرجگاهی: سرچشمه نهر مسیح هراتمتن بزرگ، چنار۲۰۰۰ ساله کرخنگان، جنگلهای باغ شادی و باغ معدن

غارها: غار بابا زاهد، غار چهل در، غار خانه خدا، غار چاه سنجد، غار پوزه سیاه، غار کوه زرد(کلسک)، غار کفتاری

قلعه ها: قلعه محمد کریم خان هرات، قلعه ملکی هرات، قلعه محمد باقری هرات، قلعه هاشم آبادهرات، قلعه میان ده چاهک، قلعه مروست، قلعه مبارکه

خانه ها و ابنیه های تاریخی: خانه دکتر صالحی، خانه رسولی ها، خانه وقفی، خانه صداقت

مساجد و زیارتگاهها: مسجد شاه حسین، مسجد حاجی قاسم، مسجد و حسینیه کربلایی مجمد هاشم، مسجد هاشم آباد، مسجد کوشک، مسجد شاه محمد ترکان، شبستان مسجد فتح آباد

بقعه های متبرکه: بقعه شیخ عبدالله مروست، بقعه شیخ بها الدین مبارکه، بقعه شیخ کله پریده چاهک، بقعه گنبدی مروست، بقعه شریف السادات، بقعه دواذده امام، بقعه چلچراغ

تقسیمات کشوری

• بخش مرکزی شهرستان خاتم
  • دهستان چاهک
  • دهستان فتح آباد

شهر: هرات

---

• بخش مروست
  • دهستان ایثار
  • دهستان هرابرجان

شهر: مروست