یول برینر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیDeutsch
یول برینر
S.Kragujevic, Yul Brynner in Sarajevo,1969.JPG
برینر در سارایوو (۱۹۶۹)
نام اصلی ئی‌یول باریسویچ برینر
زمینه فعالیت بازیگر
تولد ۱۱ ژوئیهٔ ۱۹۲۰
ولادی‌وستوک، ناحیه فدرالی خاور دور، روسیه
مرگ ۱۰ اکتبر ۱۹۸۵ (۶۵ سال)
نیویورک سیتی، نیویورک، ایالات متحده آمریکا
(سرطان ریه)
مدفن صومعه ارتدوکس روسی، فرانسه
ملیت پرچم ایالات متحده آمریکا آمریکایی
سال‌های فعالیت ۱۹۴۱–۱۹۸۵
همسر(ها) ویرجینیا گیلمور (۱۹۴۴–۱۹۶۰)
دوریس کلاینر (۱۹۶۰–۱۹۶۷)
ژاکلین تیون دلاشام (۱۹۷۱–۱۹۸۱)
کتی لی (۱۹۸۳ تا هنگام مرگ)
صفحه در وبگاه IMDb

یول برینِر (به روسی: Юлий Борисович Бринер) (به انگلیسی: Yul Brynner) (زادهٔ ۱۱ ژوئیهٔ ۱۹۲۰ - درگذشتهٔ ۱۰ اکتبر ۱۹۸۵) هنرپیشهٔ تئاتر و سینما و زادهٔ روسیه بود. نام او را در برخی منابع فارسی به‌صورت یول براینر ثبت کرده‌اند.

او برای بازی‌هایش در موزیکال پادشاه و من، رامسس دوم در فیلم ده فرمان ساخته سیسیل ب دمیل و نقش اصلی فیلم هفت دلاور شناخته می‌شود. برینر برای صدای گرم و پخته‌اش مورد توجه قرار داشت و سر تراشیده‌ای که با آن نقش سلطان را در فیلم سلطان و من بازی کرد به عنوان یک ویژگی و گزینش شخصی تا آخر عمر با او باقی‌ماند. او برای بازی در فیلم سلطان و من جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول مرد را به دست آورد. در سال ۱۹۸۵ برای تقدیر از ۴۵۲۵ بار ایفای نقش در نمایش سلطان و من جایزهٔ ویژهٔ تونی به او اهدا شد.[۱] برینر همچنین عکاس و نویسنده دو کتاب بود

زندگی[ویرایش]

یول برینر با نام ایول باریسویچ برینر در سال ۱۹۲۰ متولد شد.[۲] برینر در مواجهه با رسانه‌ها داستان‌های اغراق‌آمیزی دربارهٔ گذشتهٔ خود می‌گفت که طبق یکی از آن‌ها بخشی از نژاد او از قوم مغول بود و با نام تایجی خان در جزیرهٔ روسی ساخالین متولد شده بود. اما واقعیت این است که در عمارت چهارطبقه‌ای در شهر ولادی‌وستوک به دنیا آمده بود.[۳] پدرش مهندس معدن و اهل سویس و مادربزرگ پدری‌اش متولد ایرکوتسک روسیه بود.[۴] مادرش نیز اهل روسیه و از کولی‌های روما (Roma people) بود.[۵] او چهار بار ازدواج کرد، صاحب سه فرزند شد و دو کودک ویتنامی را نیز به فرزندخواندگی پذیرفت.

مرگ[ویرایش]

در ۱۰ اکتبر ۱۹۸۵، در همان روزی که اورسون ولز از دنیا رفت، یول برینر نیز در نیویورک سیتی درگذشت. برینر در تمام طول زندگی‌اش سیگاری در میان انگشتان داشت. در ژانویه ۱۹۸۵، نه ماه پیش از مرگ، در گفتگویی با برنامهٔ تلویزیونیِ صبح به خیر آمریکا، یول برینر از تمایل خود برای تهیهٔ آگهی ضد سیگار پرده برداشت. هر چند که او موفق به این کار نشد، ولی برشی از همین گفتگو پس از مرگ برینر به وسیلهٔ انجمن سرطان آمریکا برای آگاهی‌رسانی عمومی به نمایش درآمد. او در این کلیپ می‌گوید: «حال که من رفتنی هستم، به شما می‌گویم که سیگار نکشید. هر کاری می‌کنید، فقط سیگار نکشید. اگر می‌توانستم سیگار را از گذشته‌ام حذف کنم، مطمئنم که امروز مجبور نبودیم راجع به سرطان صحبت کنیم». این آگهی در حال حاضر در نمایشگاه سیار دنیاهای تن به نمایش گذاشته می‌شود.

جوایز[ویرایش]

فیلم‌شناسی[ویرایش]

در فیلم ده فرمان (۱۹۵۶)

فیلم‌های کوتاه[ویرایش]

  • سر صحنه دنیای غرب (۱۹۷۳)
  • شکسته از انقلاب (۱۹۸۰) (راوی)

پانویس[ویرایش]

  1. پایگاه اینترنتی دادگان برادوی. «نمایش سلطان و من». دریافت‌شده در ۱۴ سپتامبر ۲۰۱۰.
  2. بعضی منابع سال تولد او را ۱۹۱۵ ذکر می‌کنند.
  3. «اقامتگاه برینر». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ اوت ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۱۴ سپتامبر ۲۰۱۰.
  4. راک برینر (۲۰۰۶). Empire & odyssey: خانواده برینر در شرق دور روسیه و آن‌سوتر. صفحات ۲۰–۳۰, ۸۰–۸۲. .
  5. نیویورک تایمز. «کولی‌ها برای کمک و محافظت از حقوق مدنی خود به سازمان ملل متوسط شدند». دریافت‌شده در ۱۴ سپتامبر ۲۰۱۰.

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

Yul Brynner 1969 in Sarajevo

Yul Brynner (russisch Юл Бринер, eigentlich Juli Borissowitsch Briner; * 11. Juli 1920[1] in Wladiwostok, Fernöstliche Republik; † 10. Oktober 1985 in New York City, New York, USA) war ein US-amerikanischer Schauspieler russisch-burjatisch-schweizerischer Herkunft. In den 1950er Jahren zählte der kahlköpfige Darsteller zu den beliebtesten Hollywood-Stars. Als König von Siam in Der König und ich gelang ihm der internationale Durchbruch. Besonders bekannt wurde er durch die Rolle des Protagonisten Chris Adams im Kultwestern Die glorreichen Sieben.

Leben und Werk[Bearbeiten | Quelltext bearbeiten]

Yul Brynner wurde als Sohn des schweizerisch-burjatischen Erfinders und Schweizer Konsuls in Russland, Boris Juljewitsch Brynner, und der russischen Arzttochter Marussia (Maria) Blagowidowa im Haus der Brynners in Wladiwostok geboren.[2] Er hatte das Bürgerrecht der schweizerischen Gemeinde Möriken-Wildegg, Aargau. Wegen seiner burjatischen Wurzeln nannte er sich gelegentlich Taidje Khan. Ein Elternteil hatte, so er selbst, eine Romaherkunft. Er war Ehrenpräsident der International Romani-Union und spielte in den 1970er Jahren eine aktive Rolle bei den Bestrebungen der Roma, sich international zusammenzuschließen und internationale Anerkennung zu finden.[3]

Gedenktafel für Brynner an seinem Geburtshaus in Wladiwostok

Nachdem der Vater in den 1930er Jahren die Familie verlassen hatte, zog Brynners Mutter mit ihm zunächst nach China, später nach Paris, wo er ein Elite-Internat (Gymnasium Moncelle) besuchte, das er allerdings bald wieder verlassen musste. Brynner schlug sich in den folgenden Jahren als Zirkusartist, Mitglied eines Orchesters und Sänger durch. Ab 1940 lebte er in den Vereinigten Staaten. Während des Zweiten Weltkriegs arbeitete Brynner aufgrund seiner Französischkenntnisse für das United States Office of War Information beim Rundfunk für das besetzte Frankreich als Ansager und Kommentator.[4]

Für die Titelrolle des Musicals Der König und ich am Broadway, die er fünf Jahre spielte, ließ sich der damals noch unbekannte Darsteller eine Glatze rasieren. Auch in der Verfilmung des Stücks von 1956, für die er einen Oscar und den NBR Award erhielt, trat er ohne Haarpracht auf.[5] Die Glatze wurde danach zu seinem Markenzeichen. Seine erfolgreichsten Rollen spielte er in den 1950er Jahren: den geheimnisvollen König in Der König und ich, den Pharao Ramses in Die zehn Gebote, und König Salomon in Salomon und die Königin von Saba. 1960 folgte der heldenhafte und ebenfalls geheimnisumwobene Chris in dem Kultfilm Die glorreichen Sieben, 1973 der Revolverheld (Gunslinger) in Westworld.

Brynner war außerdem in mehreren Fernsehserien als Regisseur tätig: Studio One (1948), Life with Snarky (1950), Sure As Fate (1950) und Danger (1950).

Ferner war Brynner ein begeisterter Fotograf, der am Set oft fotografierte.[6]

Neben seinen Auftritten in Musicals arbeitete Brynner auch an anderen musikalischen Projekten: Gemeinsam mit Serge Camps spielte er als Gitarrist und Sänger eine Schallplatte mit russischen Volksliedern ein. Seine Stimme ist auch in dem Film Anastasia von 1956 zu hören.

1960 veröffentlichte Brynner sein Buch Bring Forth the Children.[7]

1985 starb Brynner an Lungenkrebs. Zuvor hatte er sich unter anderem in der Paracelsus-Klinik am Silbersee in Langenhagen behandeln lassen. Kurz vor seinem Tod trat er noch in einem Werbefilm auf, in dem er an das Publikum appellierte, nicht zu rauchen. Der Film wurde erst nach seinem Tod ausgestrahlt. Außerdem rief er die Yul Brynner Foundation, eine Stiftung zur Bekämpfung des Rauchens, ins Leben. Er starb am selben Tag wie sein Kollege Orson Welles. Yul Brynner wurde in Frankreich auf dem russisch-orthodoxen Friedhof von Saint-Michel-de-Bois-Aubry (Gemeinde Luzé, Département Indre-et-Loire) beigesetzt.[8]

Die Aargauer Gemeinde Möriken-Wildegg ehrte im Juni 2014 ihren Bürger Yul Brynner, indem sie den neuen Dorfplatz nach ihm benannte.[9]

Familie[Bearbeiten | Quelltext bearbeiten]

Brynner war viermal verheiratet:

  • Virginia Gilmore (6. September 1944 – 26. März 1960, geschieden), Sohn Yul „Rock“ Brynner jr. (* 1946);
  • Doris Kleiner (31. März 1960 – 1967, geschieden), Tochter Victoria Brynner (* 1962);
  • Jacqueline de Croisset (23. September 1971 – 1981, geschieden), sie adoptierten zwei Kinder aus Vietnam: Mia Brynner (adoptiert 1974) und Melody Brynner (adoptiert 1975);
  • Kathy Lee (4. April 1983 – 10. Oktober 1985, die Ehe endete durch seinen Tod).[6]

Er hatte drei Kinder, zwei weitere Kinder adoptierte er. Mit der österreichischen Schauspielerin Franziska Tilden, der Tochter von Jane Tilden, hatte er eine außereheliche Beziehung, aus der seine älteste Tochter Lark (* 1958) hervorging. Zudem soll Brynner in den 1950er Jahren außereheliche Beziehungen mit den Schauspielerinnen Marlene Dietrich und Judy Garland unterhalten haben, die kinderlos blieben.

Eine seiner engsten Freundinnen aus Hollywood war seine Schauspielerkollegin Deborah Kerr, die auch in der Filmversion von Der König und ich seine Partnerin war.[6]

Brynner war der Patenonkel der französischen Schauspielerin Charlotte Gainsbourg und der Schriftstellerin Nathalie Rheims.

Filmografie (Auswahl)[Bearbeiten | Quelltext bearbeiten]

Auszeichnungen[Bearbeiten | Quelltext bearbeiten]

Diskografie (Auszug)[Bearbeiten | Quelltext bearbeiten]

  • 1956: The King And I (Soundtrack – Yul singt 2 Lieder)
  • 1967: The Gypsy And I – Yul Brynner singt Gypsy Songs (mit Aliocha Dimitrievich)
  • 2001: The Gypsy And I / Vera Brynner – Russian Gypsy Folk Songs

Literatur[Bearbeiten | Quelltext bearbeiten]

Weblinks[Bearbeiten | Quelltext bearbeiten]

 Commons: Yul Brynner – Album mit Bildern, Videos und Audiodateien

Einzelnachweise[Bearbeiten | Quelltext bearbeiten]

  1. Eintrag Yul Brynner, SSN 108-18-2984, im Social Security Death Index rootsweb.com (Memento des Originals vom 14. Dezember 2012 auf WebCite) i Info: Der Archivlink wurde automatisch eingesetzt und noch nicht geprüft. Bitte prüfe Original- und Archivlink gemäß Anleitung und entferne dann diesen Hinweis.@1@2Vorlage:Webachiv/IABot/ssdi.rootsweb.com
  2. wsulibs.wsu.edu bei archive.org (Memento vom 3. Februar 2011 im Internet Archive)VLADIVOSTOK: A HISTORIC WALKING TOUR
  3. Donald Kenrick, Grattan Puxon: Sinti und Roma. Die Vernichtung eines Volkes im NS-Staat. Göttingen 1981, S. 155.
  4. Rock Brynner: Yul: The Man Who Would Be King. S. 30, Berkeley Books, 1991, ISBN 0-425-12547-5.
  5. Tim Hill: Filmstars. Parragon, Bath 2006, ISBN 1-4054-7888-8.
  6. a b c IMDb„Internet Movie Database“
  7. Yul Brunner, prisma.de
  8. knerger.de: Das Grab von Yul Brynner
  9. Quellen: http://www.watson.ch/Front/articles/941569699-Aargauer-Gemeinde-M%C3%B6riken-Wildegg-nennt-Dorfplatz-nach-Hollywood-Legende sowie http://www.aargauerzeitung.ch/aargau/lenzburg/ein-bisschen-oscar-glanz-faellt-auf-die-gemeinde-moeriken-wildegg-128107680