گاه‌شماری کردی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

گاه‌شماری کوردی یا کوردی مادی، براساس گاه‌شماری هجری خورشیدی است و از آنجا که به طور معمول مبدأ آن، تأسیس حکومت مادها در ایران و یا در بعضی مناطق، فتح نینوا بدست مادها، دانسته شده‌است به تقویم مادی نیز مشهور است.

مبدأ و ارکان گاهشماری کوردی[ویرایش]

گاه‌شماری کوردی در گذشته از گاه‌شماری بابلی گرفته شده بود و به صورت گاه‌شماری‌های خورشیدی-مهی محاسبه می‌شد ولی الآن یک گاه‌شماری خورشیدی است با این تفاوت که مبدأ آن تاسیس دولت ماد می باشد.[۱]

گاه‌شماری کوردی یکی از گاه‌شماری‌های کوردستان است که برخلاف سایر گاه‌شماری‌های دیگر مبدأیی متفاوت با مبدأ گاه‌شماری هجری شمسی دارد، مبدأ مفروضی مربوط به فتح نینوا (پایتخت امپراتوری باستانی آشور) به دست هووخشتره در 612 ق. م نیز برای آن انتخاب شده‌است که امروزه نیز در تقویم‌های چاپی از آن استفاده می‌شود. بین نواحی کوردنشین، صورت‌های مشابه نام کوردی ماه‌ها وجود دارد این نام‌ها در گاه‌شماری کوردی برگرفته از نام‌های اصیل و محلی کوردی می‌باشد.[۲]

ماه‌های کوردی مادی[ویرایش]

ماه‌های گاهشماری کوردی در سورانی:

  1. Xakelêw / خاکه‌لێوه = فروردین
  2. Gullan / گوڵان = اردیبهشت
  3. Cozerdan / جۆزه‌ردان = خرداد
  4. pûşper / پووشپهڕ = تیر
  5. Gelawêj / گهلاوێژ = مرداد
  6. Xermanan / خه‌رمانان = شهریور
  7. Rezber / ڕه‌زبه‌ر = مهر
  8. Gellarêzan / گهڵاڕێزان = آبان
  9. Sermawez / سه‌رماوه‌ز = آذر
  10. Befranbar / به‌فرانبار = دی
  11. Rêbendan / ڕێبه‌ندان = بهمن
  12. Reşemê / ڕه‌شه‌مێ = اسفند

تفاضل گاه‌شماری کوردی با گاه‌شماری هجری خورشیدی[ویرایش]

آنگونه که در بین کوردها هم اکنون معمول است ؛ اگر مبدأ آن، تأسیس حکومت ماد به دست دیاکو در نظر گرفته شود، تفاضل ایندو گاه‌شماری ۱۳۲۱ سال است. برای به دست آمدن سال کوردی کافی است عدد ۱۳۲۱ به سال هجری خورشیدی اضافه شود. مثلاً: سال ۱۳۹۶ هجری خورشیدی، می‌شود ۲۷۱۷ کوردی(مادی). امسال، سال الگو:امسال کوردی تقویم کوردی مادی است.

چنانچه مبدأ آن، فتح نینوا (پایتخت امپراتوری باستانی آشور) به دست هووخشتره در ۶۱۲ قبل از میلاد که در گذشته در مناطق کوردنشین معمول بوده است درنظر گرفته شود، تفاضل آن ۱۲۳۳ سال است و سالشمار آن به همین میزان از گاهشماری هجری شمسی قدیمی تر است. یعنی: سال ۱۳۹۱ می‌شود ۲۶۲۴ کوردی(مادی).

تاریخ امروز کوردی: ۲ 10 (10) سال الگو:امسال کوردی کوردی مادی

روزهای هفته[ویرایش]

هفته شنبه یکشنبه دوشنبه سه شنبه چهارشنبه پنجشنبه جمعه (آدینه)
روزهای هفته Şeme Yekşeme Dúşeme Séşeme Çúwarşeme Péncşeme Heyní
روزهای هفته Şemí Yekşem Duşem Séşem Çarşem Péncşem Íní
شکل اختصاری Şe Ye Du Ça Ín

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «ویکی‌پدیای انگلیسی». بازبینی‌شده در اردیبهشت ۱۳۹۱. 
  2. «گاه‌شماری‌های محلی ایران». بازبینی‌شده در اردیبهشت ۱۳۹۱.