ماه‌های کردی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

ماه‌های کُردی مطابق با گاهشماری میلادی و گاهشماری خورشیدی یا در گاه‌شماری کُردی و کُردی سلطانی در میان کردزبانان.

ماه‌های میلادی[ویرایش]

ماه‌های میلادی در میان کردزبانان (به‌ویژه سورانی) با عناوین سُریانی ـ عربیِ آنها شناخته می‌شوند و مطابق با روزشمار تقویم میلادی از قرارِ زیرند:[۱]

ترتیب نام انگلیسی نام کردی
هم‌عنوان با سریانی
روز
۱ January کانوونی دووه‌م ۳۱
۲ February شوبات ۲۸ یا ۲۹
۳ March ئازار ۳۱
۴ April نیسان ۳۰
۵ May ئایار ۳۱
۶ June حوزه‌یران ۳۰
۷ July ته‌مموز ۳۱
۸ August ئاب ۳۱
۹ September ئه‌یلوول ۳۰
۱۰ October تشرینی یه‌که‌م ۳۱
۱۱ November تشرینی دووه‌م ۳۰
۱۲ December کانوونی یه‌که‌م ۳۱
ماه‌های سال در کردی سورانی نام‌های گوناگونی دارند؛ اما شناخته‌ترینِ آن میان آنان به ترتیب زیر است:
  1. ریبه‌ندان (rêbendan)
  2. ره‌شه‌می (reşemî)
  3. ئادار (adar)
  4. ئاوریل (avrêl)
  5. گولان (gulan) (ماه شکفتن گلها)
  6. پوشپه‌ر (pûşper)
  7. تیرمه (tîrmeh)
  8. گه‌لاویژ (gelawêj)
  9. ره‌زبه‌ر (rezber) یا گه‌لارێزان (gelarêzan) (برگریزان)
  10. کوچر (kewçêr)
  11. سرماوه‌ز (sermawez) (ماهی که سرما می‌وزد)
  12. به‌فرانبار (berfanbar) (ماه پربرف)
  • در میان کردهای شمال، که به زبان کرمانجی تکلم می‌کنند و اغلب از تقویم میلادی بهره می‌برند، ماه‌های میلادی در کردی کرمانجی به‌ترتیب سال میلادی:
  1. چله (çile)
  2. سبات (sibat)
  3. ئادار (adar)
  4. نیسان (nîsan)
  5. گولان (gulan)
  6. حه‌زیران (hezîran)
  7. تیرمه (tîrmeh)
  8. ته‌باخ (tebax)
  9. ایلون (îlon)
  10. جوتمه (cotmeh) (ماه جفت (خیش کشاورزی))
  11. مژدار (mijdar)
  12. کانون (kanûn)

ماه‌های خورشیدی[ویرایش]

  • ماه‌های خورشیدی در سورانی:
  1. خاکه‌لێوه Xakelêwe
  2. گوڵان Gulan
  3. جۆزه‌ردان Cozerdan
  4. پوشپه‌ر Pûşper
  5. گه‌لاوێژ Gelawêj
  6. خه‌رمانان Xermanan
  7. ره‌زبه‌ر Rezber
  8. گه‌ڵارێزان Gellarêzan
  9. سه‌رماوه‌ز Sermawez
  10. به‌فرانبار Befranbar
  11. رێبه‌ندان Rêbendan
  12. ره‌شه‌مێ Reşemê
  • ماه های خورشیدی در کلهری ( کرمانشاهان )
  1. جیژنان (فروردین)
  2. گولان (اردیبهشت)
  3. زه‌ردان (خرداد)
  4. په‌رپه‌ر (تیر)
  5. گه‌لاویژ (مرداد)
  6. نوخشان (شهریور)
  7. به‌ران (مهر)
  8. خه‌زان (آبان)
  9. ساران (آذر)
  10. بفران (دی)
  11. به‌ندان (بهمن)
  12. رمشان (اسفند)

ماه‌های خورشیدی در گویش‌های مختلف کردی[ویرایش]

اسامی ماه‌های سال خورشیدی به چند گویش اصلی کردی:

فارسی کرمانج که‌لهوری سورانی هه‌ورامی له‌کی
فروردین نیسان جه‌ژنان (جه‌شنان) خاکه‌لێوه نه‌ورۆز په‌نجه
اردیبهشت گولان گولان گوڵان پاژه‌ره‌ژ میریان
خرداد حه زیران زه‌ردان جۆزه‌ردان چێڵکڕ گاکور
تیر تیرمه په‌ر په‌ر پووشپه‌ڕ کۆپڕ ئاگرانی
مرداد ته باخ گ‌لاویژ گه‌لاوێژ گه‌لاوێژ مردار
شهریور ئیلون نوخشان خه‌رمانان ئاوه‌وه‌ره ماله‌ژیر
مهر جوتمه به‌ران ره‌زبه‌ر ترازیێ ماله ژیر دوماینه
آبان مژدار خه‌زان خه‌زه‌ڵوه‌ر گه‌ڵاخه‌زان تۊلته‌کن
آذر کانوون ساران سه‌رماوه‌ز که‌ڵه‌هه‌رز مانگ سیه
دی چله به‌فران به‌فرانبار ئارگا نورووژ
بهمن سبات به‌ندان رێبه‌ندان رابڕان خاکه لیه
اسفند ئادار ره‌مشان ره‌شه‌مه سیاوکام مانگ لیه

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۷ ژوئیه ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۹ اکتبر ۲۰۱۳.
  • ویکی‌پدیای کردی، نسخه ۱ نوامبر ۲۰۰۶.