ماه‌های کردی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

ماه‌های کُردی مطابق با گاهشماری میلادی و گاهشماری خورشیدی یا در گاه‌شماری کُردی و کُردی سلطانی در میان کردزبانان.

ماه‌های میلادی[ویرایش]

ماه‌های میلادی در میان کردزبانان (به‌ویژه سورانی) با عناوین سُریانی ـ عربیِ آنها شناخته می‌شوند و مطابق با روزشمار تقویم میلادی از قرارِ زیرند:[۱]

ترتیب نام انگلیسی نام کردی
هم‌عنوان با سریانی
روز
۱ January کانوونی دووه‌م ۳۱
۲ February شوبات ۲۸ یا ۲۹
۳ March ئازار ۳۱
۴ April نیسان ۳۰
۵ May ئایار ۳۱
۶ June حوزه‌یران ۳۰
۷ July ته‌مموز ۳۱
۸ August ئاب ۳۱
۹ September ئه‌یلوول ۳۰
۱۰ October تشرینی یه‌که‌م ۳۱
۱۱ November تشرینی دووه‌م ۳۰
۱۲ December کانوونی یه‌که‌م ۳۱
ماه‌های سال در کوردی سورانی نام‌های گوناگونی دارند؛ اما شناخته‌ترینِ آن میان آنان به ترتیب زیر است:
  1. ریبه‌ندان (rêbendan)
  2. ره‌شه‌می (reşemî)
  3. ئادار (adar)
  4. ئاوریل (avrêl)
  5. گولان (gulan) (ماه شکفتن گلها)
  6. پوشپه‌ر (pûşper)
  7. تیرمه (tîrmeh)
  8. گه‌لاویژ (gelawêj)
  9. ره‌زبه‌ر (rezber) یا گه‌لارێزان (gelarêzan) (برگریزان)
  10. کوچر (kewçêr)
  11. سرماوه‌ز (sermawez) (ماهی که سرما می‌وزد)
  12. به‌فرانبار (berfanbar) (ماه پربرف)
  • در میان کردهای شمال، که به زبان کرمانجی تکلم می‌کنند و اغلب از تقویم میلادی بهره می‌برند، ماه‌های میلادی در کردی کرمانجی به‌ترتیب سال میلادی:
  1. چله (çile)
  2. سبات (sibat)
  3. ئادار (adar)
  4. نیسان (nîsan)
  5. گولان (gulan)
  6. حه‌زیران (hezîran)
  7. تیرمه (tîrmeh)
  8. ته‌باخ (tebax)
  9. ایلون (îlon)
  10. جوتمه (cotmeh) (ماه جفت (خیش کشاورزی))
  11. مژدار (mijdar)
  12. کانون (kanûn)

ماه‌های خورشیدی[ویرایش]

  • ماه‌های خورشیدی در سورانی:
  1. خاکه‌لێوه Xakelêwe
  2. گوڵان Gulan
  3. جۆزه‌ردان Cozerdan
  4. پوشپه‌ر Pûşper
  5. گه‌لاوێژ Gelawêj
  6. خه‌رمانان Xermanan
  7. ره‌زبه‌ر Rezber
  8. گه‌ڵارێزان Gellarêzan
  9. سه‌رماوه‌ز Sermawez
  10. به‌فرانبار Befranbar
  11. رێبه‌ندان Rêbendan
  12. ره‌شه‌مێ Reşemê
  • در منطقهٔ کرمانشاهان و جنوب کردستان ــ کلهری نام ماه‌ها بدین‌گونه‌است:
  1. جیژنان (فروردین)
  2. گولان (اردیبهشت)
  3. زه‌ردان (خرداد)
  4. په‌رپه‌ر (تیر)
  5. گه‌لاویژ (مرداد)
  6. نوخشان (شهریور)
  7. به‌ران (مهر)
  8. خه‌زان (آبان)
  9. ساران (آذر)
  10. بفران (دی)
  11. به‌ندان (بهمن)
  12. رمشان (اسفند)

ماه‌های خورشیدی در گویش‌های مختلف کردی[ویرایش]

اسامی ماه‌های سال خورشیدی به چند گویش اصلی کردی:

فارسی کرمانج که‌لهوری سورانی هه‌ورامی له‌کی
فروردین نیسان جیژنان خاکه‌لێوه نه‌ورۆز په نجه
اردیبهشت گولان گولان گوڵان پاژه‌ره‌ژ میریان
خرداد حه زیران زه ردان جۆزه‌ردان چێڵکڕ گاکور
تیر تیرمه په ر په ر پووشپه‌ڕ کۆپڕ ئاگرانی
مرداد ته باخ گه لاویژ گه‌لاوێژ گه‌لاوێژ مردار
شهریور ئیلون نوخشان خه‌رمانان ئاوه‌وه‌ره ماله ژیر
مهر جوتمه به ران ره‌زبه‌ر ترازیێ ماله ژیر دوماینه
آبان مژدار خه زان خه‌زه‌ڵوه‌ر گه‌ڵاخه‌زان تویلته کن
آذر کانوون ساران سه‌رماوه‌ز که‌ڵه‌هه‌رز مانگ سیه
دی چله بفران به‌فرانبار ئارگا نووروژ
بهمن سبات به‌ندان رێبه‌ندان رابڕان خاکه لیه
اسفند ئادار رمشان ره‌شه‌مه سیاوکام مانگ لیه

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • ویکی‌پدیای کردی، نسخه ۱ نوامبر ۲۰۰۶.