اعتدال بهاری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
دایره آبی استوای سماوی و دایره زرد مسیر ظاهری حرکت خورشید(دائرةالبروج) را نشان می‌دهد. نقطه برخورد این دو، اعتدال بهاری یا اعتدال پائیزی است.
به دلیل گردش زمین به دور خورشید، از دید ناظر زمینی چنین به نظر می‌رسد که خورشید در طول سال در حال ورود و خروج به صورت‌های فلکی واقع در دائرةالبروج است. ورود خورشید به برج حمل در تقویم ایرانی لحظه تحویل سال دانسته شده.
تاریخ و زمان (UT)
انقلابین و اعتدالین روی زمین[۱]
زمان اعتدال
بهاری
انقلاب
تابستانی
اعتدال
پاییزی
انقلاب
زمستانی
ماه مارس ژوئن سپتامبر دسامبر
سال
روز ساعت روز ساعت روز ساعت روز ساعت
۲۰۱۰ ۲۰ ۱۷:۳۲ ۲۱ ۱۱:۲۸ ۲۳ ۰۳:۰۹ ۲۱ ۲۳:۳۸
۲۰۱۱ ۲۰ ۲۳:۲۱ ۲۱ ۱۷:۱۶ ۲۳ ۰۹:۰۴ ۲۲ ۰۵:۳۰
۲۰۱۲ ۲۰ ۰۵:۱۴ ۲۰ ۲۳:۰۹ ۲۲ ۱۴:۴۹ ۲۱ ۱۱:۱۲
۲۰۱۳ ۲۰ ۱۱:۰۲ ۲۱ ۰۵:۰۴ ۲۲ ۲۰:۴۴ ۲۱ ۱۷:۱۱
۲۰۱۴ ۲۰ ۱۶:۵۷ ۲۱ ۱۰:۵۱ ۲۳ ۰۲:۲۹ ۲۱ ۲۳:۰۳
۲۰۱۵ ۲۰ ۲۲:۴۵ ۲۱ ۱۶:۳۸ ۲۳ ۰۸:۲۰ ۲۲ ۰۴:۴۸
۲۰۱۶ ۲۰ ۰۴:۳۰ ۲۰ ۲۲:۳۴ ۲۲ ۱۴:۲۱ ۲۱ ۱۰:۴۴
۲۰۱۷ ۲۰ ۱۰:۲۸ ۲۱ ۰۴:۲۴ ۲۲ ۲۰:۰۲ ۲۱ ۱۶:۲۸
۲۰۱۸ ۲۰ ۱۶:۱۵ ۲۱ ۱۰:۰۷ ۲۳ ۰۱:۵۴ ۲۱ ۲۲:۲۳
۲۰۱۹ ۲۰ ۲۱:۵۸ ۲۱ ۱۵:۵۴ ۲۳ ۰۷:۵۰ ۲۲ ۰۴:۱۹
۲۰۲۰ ۲۰ ۰۳:۵۰ ۲۰ ۲۱:۴۴ ۲۲ ۱۳:۳۱ ۲۱ ۱۰:۰۲
تاریخ و زمان متوسط (به وقت ایران)
     اعتدالین (°۰) و انقلابین ('۲۶ °۲۳±) روی زمین     
نقاط
فصول
اعتدال
بهاری
انقلاب
تابستانی
اعتدال
پاییزی
انقلاب
زمستانی
زمان ۱ فروردین ۳۱ خرداد ۱ مهر ۱ دی
ساعت ۰۰:۰۰ ۱۷:۵۶ ۰۹:۳۷ ۰۶:۰۶

اعتدال بهاری یا هموگان ِ بهاری (در نیم‌کره شمالی) در ستاره‌شناسی به لحظه‌ای گفته می‌شود که خورشید از دید ناظر زمینی از صفحه استوای سماوی می‌گذرد و حرکت خود به سمت شمال آسمان را در پیش می گیرد. اعتدال بهاری یکی از دو اعتدالی زمین است که در هر سال رخ می‌دهد (اعتدال دیگر اعتدال پائیزی است). اعتدال بهاری در نیم‌کره شمالی برابر است با اعتدال پائیزی در نیم‌کره جنوبی. حرکت زمین به دور خورشید در هر سال باعث می شود تا ناظر زمینی تصور کند خورشید روی یک مدار دایروی که با مدار استوای زمین ۲۳٫۵ درجه اختلاف دارد، به دور سیاره ما می‌چرخد. در این میان چهار نقطه از مدار فرضی گردش خورشید به دور زمین بسیار مهم می‌شود. دو اعتدال بهاری و پاییزی که محل تلاقی دو مدار گردش خورشید به دور زمین و دایره استوای سماوی است و دو انقلاب تابستانی و انقلاب زمستانی که به نظر می‌رسد خورشید در بیشترین ارتفاع نسبت به استوای سماوی قرار گرفته است.[۲]

تحویل سال نو، در فرهنگ[ویرایش]

جشن باستانی نوروز از لحظه تحویل سال در نیم‌کره شمالی شروع می‌شود. در گذشته، با به دست آوردن احکام نجوم هر فصل سال، زمان تحویل خورشید را به برج آغازین آن فصل درنظر می گرفتند و از همین روی تحویل سال و آغاز فصل بهار، هنگام ورود خورشید به برج حمل در دائرةالبروج یا آغاز برج حمل بود. امروزه به کمک ابزار مدرن می‌توان لحظه رسیدن خورشید به نقطه اعتدال بهاری را به طور مستقیم و با دقت زیاد محاسبه کرد و در این لحظه، مختصات دائرةالبروجی خورشید، صفر فرض می‌شود.[۳][۴]

سنگ‌نگاره‌ای در تخت جمشید که نمادی از نوروز زرتشتیان را نشان می دهد. در اعتدال بهاری در روز نخست نوروز، نیرو و توان شیر و گاو در حال نبرد برابر است. شیر نماد خورشید و گاو نماد زمین است.

شعر زیر از بدرالدین چاچی به مضمون اعتدال بهاری اشاره دارد:

آهویِ آتشین روی چون در بَره دراُفتد کافور خشک گردد با مُشک تر برابر
در این شعر آهوی آتشین، خورشید است (آهو در ادبیات کهن فارسی نماد بهار و شیر نماد زمستانست) که نقطه اعتدال برج حمل (بره) وارد می شود و روز (کافور خشک) با شب (مشک تر) با هم برابر می‌شوند.[۵]

در ۲۱ مارس سال ۱۹۷۱ او تانت، دبیرکل سازمان ملل متحد، روزی را که اعتدال بهاری در آن رخ می‌دهد روز زمین نام نهاد و از آن پس سازمان ملل و بسیاری از کشورها این روز را جشن می‌گیرند و سعی در گسترش آگاهی در مورد لزوم حفظ محیط زیست در زمین می‌کنند.[نیازمند منبع]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. United States Naval Observatory (2010-06-10). "Earth's Seasons: Equinoxes, Solstices, Perihelion, and Aphelion, 2000-2020". 
  2. سال نو به روایت یک منجم، در: وب‌گاه دانش فضایی، بازدید: 17 مارس 2012
  3. در دایره البروج چه می گذرد؟ وبگاه نجوم
  4. تحویل(1) دانشنامه جهان اسلام
  5. فنون و صنایع ادبی سوم رشته فرهنگ و ادب، دهه 70 خورشیدی