واقعیت مجازی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
محیط واقعیت مجازی برای آموزش چتربازی

واقعیت مجازی یا Virtual Reality که به اختصار با حروف VR نمایش داده می‌شوند عبارتند از تلاش بشر برای برداشتن مرزهای بین فضای واقعی و فضای مجازی. سال هاست که محققین به دنبال راهی برای ادغام کردن فضای مجازی و فضای واقعی هستند و این همه تحقیق برای آسان کردن زندگی انسان‌ها و ایجاد جذابیت در میان مشغله‌های فراوان کاری در اجتماع‌های امروزی که همه درگیر زندگی روز مره هستند ایجاد چنین فضا یی که انسان‌ها را گاهی از خستگی‌ها و مشغله‌های فکری دور می‌کند به شدت احساس می‌شود.[۱] تفاوت این طرح با دیدن فیلم سه بعدی در این است که مخاطب در واقعیت مجازی خود را درون فضا احساس می‌کند ولی در فیلم سه بعدی آن را بیرون از نمایشگر می بیند

به عبارت دیگر فناوری واقعیت مجازی تجربه قرارگیری کامل در یک محیط مجازی و دیجیتال است و دنیای فیزیکی را کاملا نادیده می‌گیرد و یا به اصطلاح، جهانی مجازی به موزات جهان واقعی است. در این فناوری با استفاده از عینک‌های VR کاربران می‌توانند در یک محیط مجازی قرار بگیرند و از قابلیت تغییر در محیط پیرامون خود بهره برند.[۱]

توضیح: گزینش عبارتِ «واقعیتِ مجازی» در برابر «virtual reality» این تصور نادرست را برای فارسی‌زبانان به وجود آورده‌است که اصولاً «virtual» به معنی «مجازی» است؛ اینطور نیست. واژهٔ virtual در زبان‌های اروپایی به معنیِ «مجازی» نیست؛ در واقع، معنی آن «واقعی، ذاتی، عملی یا تقریبی»[۲] است. پس در مقولاتی جز آنچه به دنیای رایانه و اینترنت (و برخی دیگر از موضوع‌های تخصصی) مربوط است، باید این نکته را به خاطر سپرد.

واقعیت مجازی چیست[ویرایش]

واقعیت مجازی یک تکنولوژی و فناوری نوین است که به کاربر امکان می‌دهد تا با یک محیط شبیه‌سازی رایانه‌ای اندرکنش یا تعامل داشته باشد. بیشتر محیط‌های واقعیت مجازی تجهیزاتی برای اندرکنش تصویری انسان با رایانه هستند اما گروه محدودی نیز دارای حسگرهایی صوتی یا لمسی برای تعامل با کاربر هستند. نوع دیگری از واقعیت مجازی وجود دارد که توسط تصاویر پانورامای ۳۶۰ درجه ایجاد می‌شود و در واقع واقعیتی از آنچه هستیم را برای دیگران به نمایش می‌گذارد. با فناوری واقعیت مجازی می‌توان این امکان را فراهم کرد تا افراد بتوانند از امکانات و مکان شما به خوبی دیدن کنند. واقعیت مجازی که از آن به عنوان محیط چند رسانه‌ای همه‌جانبه هم یاد می‌شود، یک محیط شبیه‌سازی کامپیوتری می‌باشد که می‌تواند حضور فیزیکی را در یک محل و در یک دنیای واقعی یا یک دنیای مجازی شبیه‌سازی کند. اغلب محیط‌های واقعیت مجازی در درجه اول، تجربه‌های دیداری می‌باشند که یا از طریق یک صفحه کامپیوتر یا از طریق دستگاه برجسته بینی قابل رویت می‌باشند. برخی از شبیه‌سازها دارای اطلاعات حسی دیگری مانند تولید صدا هم می‌باشند. در موارد پیشرفته تر، دستگاه‌های فناوری لمسی شامل اطلاعات لمسی ای می‌باشند که به عنوان نیروهای بازخورد در صنایع پزشکی و بازی‌سازی و نظامی شناخته می‌شوند.

واقعیت مجازی

محیط‌های شبیه‌سازی شده می‌توانند مانند محیط‌های زندگی واقعی یا به صورت کاملاً متفاوت باشند نظیر آنچه در محیط‌های بازی دیده می‌شود. امروزه بوجود آوردن یک تجربه واقعی با واقعیت مجازی به دلیل وجود محدودیت‌هایی نظیر پردازش توان، رزولوشن صفحه نمایش و پهنای باند مشکل می‌باشد. در هر صورت طرفداران تکنولوژی امیدوارند که مشکلات مربوط به ارتباطات و پردازش در آیند نزدیک برطرف شود و بتوان راه حل مقرون به صرفه‌ای برای ابن تکنولوژی ارائه داد. هدست‌های واقعیت مجازی دارای نرم‌افزارهای زیادی برای موبایل هستند که شما می‌توانید آن‌ها را به صورت رایگان و برخی که ورژن غیر رایگان می‌باشند را با استفاده از گیفت کارت در فروشگا اپ استور خریداری کنید

برخی هدست‌های واقعیت مجازی[ویرایش]

  • هدست واقعیت مجازی سامسونگ Samsung Gear VR
  • کارل زایس (کارل زایس وی آر وان)
  • فیس‌بوک (آکیولوس ریفت)
  • اچ‌تی‌سی (اچ‌تی‌سی ویو)
  • هدست واقعیت مجازی فونیکس (در سه نسخه وان، لایت و پلاس)
  • هدست واقعیت مجازی BOBO VR Z4
  • ویرگلاس
  • هدست VR BOX 2
  • گوگل (گوگل کاردبورد)
  • عینک واقعیت مجازی SM VR (الهام گرفته شده از گوگل کاردبرد)
  • سامسونگ (سامسونگ گر وی‌آر)
  • سونی کامپیوتر انترتینمنت (پروژه مورفیس)
  • هومیدو
  • فیبروم
  • سی مور
  • دارویس دایو
  • فونیکس پلاس
  • وی آر اسپیس (تولید شده در ایران)

نرم‌افزارهای واقعیت مجازی[ویرایش]

تا ماه ژوئیه ۲۰۱۶ بیش از ۱۴۰۰ اپلیکیشن برای سیستم عامل اندروید و بیش از ۵۰۰ اپلیکیشن iOS برای استفاده در هدست‌های واقعیت مجازی تولید و عرضه شده‌اند که از طریق مارکت‌های معتبر و قابل دانلود می‌باشند. همچنین پروژه‌هایی مثل AltspaceVR یا Beebola وجود دارند که امکان تجربه واقعیت مجازی را به صورت عمومی و در مرورگر کاربر یا در پلت فرم‌هایی مثل Vizor فراهم می‌کنند. در پلت فرم Vizor حتی می‌توان محتوای واقعیت مجازی برای وب ایجاد کرد بدون نیاز به اینکه یک برنامه‌نویس حرفه‌ای باشید.

این محصول ارزان قیمت ۲۳ دلاری از جنس مقواست و کاربران با سر هم کردن آن و قرار دادن گوشی خود در آن قادرند از واقعیت مجازی لذت ببرند. هدست واقعیت مجازی VR KIT با گوشی‌های هوشمند لومیا کار می‌کند و باید این گوشی‌های هوشمند را درون این هدست‌ها گذاشت.

واقعیت مجازی در ایران[ویرایش]

تصویری از هدست واقعیت مجازی استودیو آمیتیس
رونمایی از هدست واقعیت مجازی استودیو آمیتیس در چهارمین دوره نمایشگاه شهربازی و اوقات فراغت
  • شبیه‌ساز رانندگی نصیر مجموعه شبیه‌ساز رانندگی نصیر به عنوان قطب واقعیت مجازی در دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی از سال ۱۳۸۵ تحقیقات گسترده‌ای در حوزه طراحی و توسعه زیرسیستم‌های واقعیت مجازی آغاز کرد. این مجموعه از سال ۱۳۸۶ پروژه طراحی و ساخت شبیه‌سازهای رانندگی را به صورت بومی آغاز کرد و تا به امروز بیش از ده‌ها شبیه‌ساز مختلف خودروهای سبک و سنگین توسط این مجموعه طراحی و ساخته شده‌است.
  • مؤسسه رسانه پرداز آمیتیس سازنده بازی رایانه‌ای مبارزه در خلیج عدن در تاریخ ۲۲ دی ماه سال ۱۳۹۳ برای اولین بار از دستاورد خود در حوزه واقعیت مجازی رونمایی کرد. تبدیل انواع هدست‌های نمایشگر سه بعدی (3D Viewer) به هدست واقعیت مجازی، توسعه و گسترش این تکنولوژی به منظور بهره‌برداری در شهربازی‌ها و مباحث شبیه‌ساز تنها بخشی از فعالیت‌های استودیو آمیتیس در این زمینه است،[۳][۴][۵][۶] لازم است ذکر شود این محصول تحت عنوان Amytech 1 اولین هدست واقعیت مجازی مبتنی بر کامپیوتر ایرانی در چهارمین دوره نمایشگاه شهر بازی و اوقات فراغت رونمایی گردید.
  • هدست واقعیت مجازی آمی سِت (Amyset): مبتنی بر پلتفرم موبایل نیز توسط استودیو آمیتیس به بازار ایران ارائه گردیده‌است که علاوه بر قابلیت استفاده به صورت هدست با کمک نصب کش و قرار گرفتن روی سر، با استفاده از لایه‌ای نرم در محل قرار گرفتن بینی و پیشانی به افزایش استفاده کاربری آن افزوده‌است.
هدست واقعست مجازی آمی سِت
  • در ششم خرداد ماه ۹۴ اولین هدست واقعیت مجازی مبتنی بر پلتفورم موبایل ساخته شده در ایران طی مراسمی در دانشگاه تهران رونمایی شد. این هدست با نام فونیکس پلاس دارای تمامی قابلیت‌های لازم برای نمایش تصاویر و اپلیکیشن‌های واقعیت مجازی بوده و امکان تنظیم فاصلهٔ عدسی‌ها برای سنین مختلف را دارد. علاوه بر آن دارای سیستم هدایت و کنترل نرم‌افزارها از طریق مگنت که در سمت چپ دستگاه تعبیه شده را دارا می‌باشد.[۷] این هدست نسخه پلاستیکی هدست گوگل است و تنها تحت پلتفورم موبایل قابل استفاده می‌باشد.
  • شرکت فناوری دریک با بیش از ۵ سال تجربه در گستره فناوری اطلاعات و تکنولوژی‌های تعاملی با توجه به سیاست‌ها و چشم‌اندازهای مورد نظر و پس از تحقیقات فراوان در زمینه‌های واقعیت مجازی، واقعیت افزوده، سیستم‌های تعاملی و … پا در این عرصه نهاد؛ و همگام با معرفی عینک واقعیت مجازی گوگل در سال ۲۰۱۴ با نام Cardboard و با شعار واقعیت مجازی برای همه، تیم اسپیس عینکی را تحت عنوان VRSpace (وی آر اسپیس) طراحی و تولید کردند که در مقایسه با نمونه مشابه Cardboard2 از طراحی و کیفیت بیشتری برخوردار است.[نیازمند منبع]
  • واقعیت مجازی SM VR سازنده عینک مقوایی واقعیت مجازی (الهام گرفته شده از گوگل کاردبرد) در ایران می‌باشد که اولین سری از محصولات خود را شهریور ماه سال ۹۴ وارد بازار ایران نموده‌است، که مجهز به تگ NFC نیز می‌باشد.

شرکت کدکم ایران CadCam Iran در سال ۱۳۸۹ اولین مرکز واقعیت مجازی ایران را در مدیریت اکتشاف -شرکت ملی نفت ایران طراحی و پیاده‌سازی نمود. این شرکت امروزه (۱۳۹۴) سرگرم ایجاد چنین مرکزی در مرکز تحقیقات و نوآوری صنایع خودرو سایپا می‌باشد

شرکت راویس Ravis co در سال ۱۳۹۵ با نام باریش گیمز آغاز به کار نمود و یکی از اولین تولیدکننده‌های پکیج‌های واقعیت مجازی در ایران می‌باشد و امروزه تمرکز اصلی خود را بر روی نرم‌افزارهای تبلیغاتی و سرگرمی قرار داده‌است.

کاربرد واقعیت مجازی در گردشگری[ویرایش]

امروزه سازمان‌های مدیریت مقصد اعم از متولیان دولتی، بنگاه‌های تجاری و سازمان‌های غیرانتفاعی گردشگری از تکنولوژی‌های بروز تصویر برداری و عکاسی برای ارائه بهتر آنچه گردشگر باید راجع به مقصد بداند استفاده می‌کنند. با افزایش اهمیت صنعت گردشگری و نیاز مبرم به شناساندن ایران واقعی به جهانیان فعالیت مستمر و حرفه‌ای متولیان گردشگری در میهنمان بیش از پیش احساس می‌شود. به این منظور یکی از شرکت‌های دانش محورگردشگری با بهره‌گیری از کادر حرفه‌ای اقدام به راه‌اندازی وبسایتی با هدف اولیه معرفی جاذبه‌های فرهنگی و طبیعی شناخته‌شده و شناخته‌نشدهٔ ایرانی به جهانیان اعم از ملموس و ناملموس نموده‌است. این وبسایت برای اولین بار در ایران اقدام به تولید فیلم‌های ۳۶۰ درجه از جاذبه‌های گردشگری ایران نموده‌است. این فیلم‌ها نسل جدیدی هستند که برای تماشای آن نیازی به تعیین جهت تصویر توسط فیلمبردار نیست، بلکه تماشاگر خود قادر خواهد بود جهت مورد نظرش را انتخاب کند. با کلیک روی فیلم و حرکت دادن موس در رایانه‌های شخصی یا با حرکت دادن دستگاه‌های تلفن همراه و تبلت در جهات مختلف این امکان فراهم می‌شود که کاربر قادر باشد فضا را از جهات مختلف ببیند و به این ترتیب تجربهٔ حضور واقعی در مقصد را بهتر درک کند. با استفاده از عینکهای واقعیت مجازی و موبایل هوشمند این امکان وجود دارد تا عکس‌ها – فیلم‌های ۳۶۰ درجه و همچنین بازدیدها را با واقعیت مجازی تجربه کنید. تعدادی از فیلم‌های واقعیت مجازی را اینجا می‌توانید مشاهده کنید تورهای واقعیت مجازی در ایران

کاربرد واقعیت مجازی در ساختمان[ویرایش]

واقعیت مجازی و ابزارهای واقعیت افزوده برای صنعت AEC (معماری و عمران، مهندسی و اجرای یکپارچه ساختمان) به‌طور فزاینده‌ای بهتر و بهینه تر می‌شوند.

با وجود ایجاد تکنولوژی و نرم‌افزارهای جدید و قوی تر شدن سخت‌افزارهای کامپیوتری استفاده از این تکنولوژی روز به روز ارزان‌تر می‌شود؛ و قیمت تمام شده آن برای کارفرمایان به حد قابل قبولی کاهش یافته‌است.

از چند سال پیش، ابزارهای VR / AR (واقعیت مجازی و واقعیت افزوده) به آرامی در حال تبدیل شدن به یک پدیده همه گیر هستند، که این تغییر به مرور زمان در حال رشد و تکامل است.

با ارائه یک تجربه فراگیر از طرح‌ها، محصولات و زمینه‌های مربوط به فضای ساختمان، ابزار VR و AR تبدیل به یک استاندارد صنعتی می‌شوند که تکرار سریع و فرصت را برای اصلاح طرح‌ها در همکاری با مشتریان و همکارانش فراهم می‌کند.

در حالی که VR محیط‌های کاملاً کامپیوتری و محرک ایجاد می‌کند، AR عناصر مجاز را به عنوان پوشش به دنیای واقعی ارائه می‌دهد.

به همین دلیل، در حالی که استفاده از نوع تکنولوژی، VR و AR راه‌های مختلفی برای کاربر نهایی و همچنین صنایع مختلف دارند. به نظر می‌رسد VR یک ابزار مناسب برای معماران است،

در حالی که AR به احتمال زیاد استفاده بیشتری در ساخت و ساز پیدا خواهد کرد.

اگرچه هر دو این فناوری پیشگامانه در آینده به شدت گسترش خواهند یافت، اما هنوز در مرحله توسعه اولیه قرار دارند.

امروزه از نرم‌افزارهای متنوعی برای ایجاد فضاهای ساختمانی برای مهندسین عمران و معماری استفاده می‌شود، که می‌توان به Storyboard VR و موتور بازیسازی آنریل انجین که اخیراً بین معماران محبوب شده‌است اشاره کرد

واقعیت مجازی و علوم پزشکی در ایران[ویرایش]

علی رغم شروع دیرهنگام دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران در امر ساخت و کاربرد فناوری « واقعیت مجازی » در کشور، در طی سالیان اخیر، سیر پرشتاب آشنایی با این فناوری و ساخت محصولات و نرم‌افزارهای این حوزه، در دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران ملاحظه می گردد. از جمله دانشگاه‌های وارد شده به این عرصه، می‌توان به دانشگاه علوم پزشکی گناباد، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند و دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه اشاره کرد.

دانشگاه علوم پزشکی گناباد، با ساخت محصولاتی همچون « شبیه ساز واقعیت مجازی CT Scan »[۸]، « اولین شبیه ساز واقعیت مجازی غیر انیمیشنی MRI در جهان »[۹]، ساخت سناریوهای آزمون‌های بالینی بر مبنای VR و برگزاری اولین آزمون VR-OSCE در سطح دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور[۱۰]، ساخت « اولین شبیه ساز واقعیت مجازی معاینه ی ریه در ایران » (برگزیدهٔ رتبهٔ اول جشنوارهٔ کشوری آموزش پزشکی شهید مطهری در سال 1397)[۱۱][۱۲]، ساخت « اولین شبیه ساز واقعیت مجازی معاینه ی نورولوژیک « Finger to Nose »[۱۳]، ساخت « فیزیوتراپی تلیقی واقعیت مجازی اندام‌های فوقانی »[۱۴] و تجاری‌سازی محصولات فوق توسط شرکت فناور مستقر در مرکز رشد دانشگاه (شرکت تجهیز فناور ایلیا شرق)[۱۵]، از جمله پیشگامان عرصه ی فناوری « واقعیت مجازی » در علوم پزشکی کشور می‌باشد و در قالب برگزاری کارگاه ها، انتشار مقالات در سمینارها و انتشار اخبار فعالیت‌های این حوزه، در حال انتقال تجارب خود به سایر دانشگاه علوم پزشکی کشور می‌باشد.[۱۶]

به نظر می‌رسد که با توجه ویژه به این حوزه، زمینه برای فراگیر شدن این فناوری در سطح دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور، در حال فراهم شدن است. گرچه، گرانی تجهیزات سخت افزاری و چالش‌های ساخت نرم‌افزارهای این حوزه، یکی از معضلات پیش روی این توسعه می‌باشد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. هدست‌های واقعیت مجازی چیست
  2. «virtual - definition of virtual in English | Oxford Dictionaries». بازبینی‌شده در 2017-08-23. 
  3. ZoomG
  4. از خلیج عدن رکورددار تا هدست واقعیت مجازی سامسونگ و بیشتر
  5. ایسنا، واقعیت مجازی در مبارزه در خلیج عدن
  6. تکنیکال دمو از فعالیت آمیتیس در زمینه واقعیت مجازی
  7. اخبار دانشگاه تهران، بازدید: جولای 2015.
  8. «تولید محتوای آموزشی پزشکی واقعیت مجازی (Virtual Reality) در دانشگاه علوم پزشکی گناباد». 
  9. «تولید فیلم شبیه ساز MRI با استفاده از فناوری واقعیت مجازی». 
  10. «آزمون OSCE مهارت‌های بالینی طب داخلی با استفاده از فناوری واقعیت مجازی در گناباد». 
  11. «شبیه ساز «واقعیت مجازی» تعاملی معاینه ریه برای اولین بار در کشور ساخته شد». 
  12. «معرفی سه نرم‌افزار موفق در حوزه آموزش». 
  13. «برای اولین بار در کشور شبیه ساز « واقعیت مجازی » معاینه ی نورولوژیک در گناباد تولید شد». 
  14. «ساخت فیزیوتراپی مجازی تلفیقی با استفاده توامان از فناوری « واقعیت مجازی » و « سنسورهای حرکتی »». 
  15. «شرکت تجهیز فناور ایلیا شرق (مستقر در مرکز رشد دانشگاه علوم پزشکی گناباد)». 
  16. «تجارب موفق». 

۵ برنامه برتر واقعیت مجازی و واقعیت افزوده برای مهندسین معماری و عمران بازبینی شده در ۱۴ ژانویه ۲۰۱۸.