هنر میان‌رودان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از هنر بابلی)
پرش به: ناوبری، جستجو

هنر میان‌رودان یا هنر بین‌النهرین، دربردارندهٔ هنر بابلی، هنر سومری، هنر آشوری و هنر اکدی است.

میان‌رودان یا بین‌النهرین به سراسر نواحی میان دو نهر دجله و فرات اطلاق می‌شده است که خطه‌ای بوده با سرگذشتی پر از حوادث و آشوب٬پر از تهاجم اقوام و تداخل فرهنگ‌ها و زبان‌های گوناگون. انباشته از مصنوعات باستانی و آثار هنری و نمودگارهای دینی و دامان پرورشگر پرستشگاه‌ها و پیکره‌ها و دیگر هنرهای اصلی و دستی.

به دنبال پیروزی‌های مکرّر و قدرت یافتن برخی از دولتشهرهای این منطقه تدریجاً دو پادشاهی گسترده در جنوب، نخست سومر و سپس بابل؛ و نیز دو پادشاهی بزرگ در شمال میان‌رودان، نخست اکدّ و به دنبال آن آشور پایدار و تاریخ‌ساز شدند.[۱]

هنر سومری[ویرایش]

نخستین قوم بزرگ و پایداری که در میان‌رودان جنوبی مستقر شدند سومریان بودند که مردمی غیر سامی شناخته شده‌اند؛ و به قراینی چنین برمی‌آید که از نواحی شرقی‌تر آسیا (هند یا ایران) وارد آن سرزمین شده بودند.
سومریان در میانهٔ هزاره چهارم خط میخی را اختراع کردند و به وسیلهٔ آن دین و فرهنگ و هنر خود را به نواحی مجاور (خصوصاً به آشوریان و هخامنشیان) گسترش دادند. آن‌ها در انواع هنرهای اصلی چون معماری، پیکرتراشی، نقش‌برجسته‌کاری و نقاشی و هنرهای فرعی مشتمل بر سفالگری، مفرغ‌کاری، عاجکاری، شیشه‌گری چند رنگ٬منبت‌کاری روی چوب ، زرگری ، ترصیع سنگ‌های قیمتی٬ریخته‌گری و بافندگی مهارت و پیشرفت داشتند.

در آغاز هزارهٔ سوم، سفالگری و لعابکاری کاشی منقوش در آن ناحیه - که شامل بخشی از خاک خوزستان امروزی تا کوه‌های بختیاری نیز بود و کلاً عیلام خوانده می‌شد - به کمال ظرافت و زیبایی رسید، و آثار مکشوف در شوش ایران و ارپاچیهٔ عراق نمایانگر آن است.[۲]

هنر بابلی[ویرایش]

هنر بابلی یکی از درخشان‌ترین هنرهای تمدن کهن است. پس از سومر جدید، بابلی‌ها به قدرت رسیدند. حمورابی مهمترین پادشاه بابلی بود و وضع قوانین توسط او به اولین قوانین مدون و نگاشته شده بشری موسوم است. لوح حمورابی (۱۷۰۰ ق. م) و کتیبه و نقش برجستهٔ سنگی با پیکره شماش (قرن ۹ ق. م) از آثار هنری برجسته این دوره‌اند. در لوح حمورابی در قسمت بالا حمورابی از خدای خورشید فرمان می‌گیرد. البته هنر بابلی همانند تمدن بابل دو دوره دارد. در دوره دوم دروازه ایشتار ساخته شد که برجسته‌ترین اثر هنری بابل نوین است.[۳]

هنر اکدی[ویرایش]

هنر آشوری[ویرایش]

نگارخانه[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. مرزبان، صص ۹
  2. مرزبان، صص ۱۰
  3. مرزبان، صص۱۲–۱۴

فهرست منابع[ویرایش]

  • مرزبان، پرویز، خلاصة تاریخ هنر، انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۸۳
  • ذکرگو، امیر حسین و دیگران، سیر هنر در تاریخ، انتشارات مدرسه، ۱۳۸۲
  • طاهرنیان٬علی٬جستاری در معماری: پیدایش تا عصر انقلاب صنعتی٬انتشارات وارسته. ۱۳۹۱