نورثروپ اف-۵

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از نورتروپ اف-۵)
پرش به: ناوبری، جستجو
اف-۵ تایگرll
Moroccan F-5 jet.jpg
اف-۵ نیروی هوایی مراکش در حال سوخت گیری هوایی
نوع هواپیما جنگنده چند منظوره
کشور سازنده  ایالات متحده آمریکا
شرکت سازنده نورثروپ
نخستین پرواز اف-۵ای: ۳۰ ژوئیه ۱۹۵۹
اف-۵ئی: ۱۱ آگوست ۱۹۷۲
تاریخ رونمایی ۱۹۶۲
وضعیت کنونی فعال
بکارگیرنده(ها) Seal of the United States Department of the Navy.svgنیروی دریایی ایالات متحده(بازنشسته)
Iran Air Force roundel.svgنیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران
 جمهوری چین
نیروی هوایی کره جنوبی
تعداد ساخته‌شده A/B/C : ۸۴۷
F/E : ۱٬۳۹۹
بهای هر فروند اف-۵ئی : ۲٫۱ میلیون دلار
توسعه یافتهٔ T-38 Talon
توسعه یافته به اف-۲۰ تایگرشارک
یک فروند اف-۵ئی تایگر ۲ متعلق به نیروی هوایی ایتالیا
مسلسل ۲۰ میلیمتری ام۳۹ متعلق به یک نورثروپ اف-۵
نورثرب اف-۵ عربستان سعودی


اف-۵ (Northrop F-5f Tiger:نوشتار آمریکایی)یک هواپیمای جنگنده سبک‌وزن مافوق صوت آمریکائی تولید شرکت نورثروپ است. اولین مدل این هواپیما با نام نورتروپ اف۵ ای فریدم فایتر در سال ۱۹۵۹ اولین پرواز خود را انجام داد و از سال ۱۹۶۲ وارد نیروهای مسلح ایالات متحده شد. مدل‌های بی، سی، دی و ئی این هواپیما هم در سال‌های بعد ساخته شدند که مدل‌های دی و ئی به جای «فریدم فایتر» (جنگجوی آزادی) از نام «تایگر» (ببر) استفاده می‌کردند. اولین پرواز «اف-۵ ئی تایگر» در سال ۱۹۷۲ انجام شد و در همین سال صادرات این هواپیما به متحدان آمریکا آغاز شد. یک مدل مخصوص شناسایی از این هواپیما با نام «آراف-۵ تایگرآی» هم توسط نورتروپ تولید شد. ایران از کشورهایی بود که از سال ۱۳۴۳ تا ۱۳۵۵ تعداد زیادی از مدل‌های مختلف جنگنده اف-۵ را خریداری کرد.

شرکت نورثروپ در مجموع ۸۴۷ فروند از نسل اول جنگنده‌های اف ۵ (ای، بی و سی) و ۱۳۹۹ فروند از نسل دوم (دی و ئی) را تولید کرد. تعدادی از این هواپیماها هنوز در ارتش‌های مختلف دنیا در حال فعالیت هستند و حتی ارتش آمریکا هم به عنوان یک هواپیمایی آموزشی و تمرینی از آن‌ها استفاده می‌کند. اف-۵ همچنین پایه‌ای برای طراحی تعداد دیگری از جنگنده‌های شرکت نورتروپ شد. جنگنده نورتروپ وای‌اف-۱۷ که سپس به جنگنده اف-۱۸ هورنت ارتقا پیدا کرد بر اساس اف-۵ ساخته شد. یک مدل پیشرفته از اف-۵ هم با عنوان اف-۲۰ تایگرشارک به عنوان رقیبی ارزان‌قیمت برای جنگنده‌هایی همچون اف-۱۶ ساخته شد اما هیچ خریداری پیدا نکرد.

تاریخچه[ویرایش]

ایران دو کابینه اش هم داره. در سال 1954 میلادی، شرکت نورثروپ تحقیقاتی را برای طراحی و ساخت جنگنده ای سبک وزن، کاملاً ارزان قیمت و با نگهداری آسان که بتواند حتی از فرودگاه های بسیار کوتاه نیز تیک آف نماید، آغاز کرد. پس از مدتی، برای اولین بار هواپیمای شکاری جنگنده ی فوق سبک اف-5 با لقب جنگنده آزادی متولد شد. این جنگنده، با وزنی خالی حدود 4 تن، می توان گفت که سبک ترین هواپیمای جنگنده امروزی به شمار می رود. مدل A این هواپیما توانایی های هوا به هوای بسیار کمی داشت و بیشتر قدرت خود را در بمباران و حمله به اهداف و مواضع زمینی نشان می داد. پس از این مدل، مدل B این جنگنده عرضه شد که قدرت نبرد هوا به هوای آن نیز افزایش یافته و بهبود هایی نیز پیدا کرده بود. این مدل، گونه ی دو سرنشینه این هواپیما بود که به منظور انجام ماموریت ها با دقت بیشتر توسط دو خلبان و همچنین امکان انجام تمرینات مدرسه های زمینی هوایی عرضه شد. این هواپیما، بیشتر برای منظورهای تمرینی معلم خلبان و دانشجو به وجود آمده بود که سال ها نیز در این نقش باقیمانده و خدمت نمود. همچنین، هدف دیگر طراحی این هواپیما، طراحی شکاری جنگنده ای با نقش برتری هوایی بود که در مقابل هواپیماهای تازه تولید شده میگ-۲۱ که مشکلاتی را برای بعضی از کشورها ایجاد می نمودند، مقاومت نموده و آنان را به خوبی از صحنه نبرد به در کند. این جنگنده به دلیل وزن فوق العاده سبکش، توانایی بسیاری در انجام مانورهای هوایی دارد و به دلیل طراحی ویژه اش، هزینه به پرواز در آوردن این جنگنده تقریباً برابر با یک سوم هزینه وارد عمل کردن یک جنگنده اف/ای-۱۸ هورنت است. اف 5 در ایران : مدل F-5E گونه ای بسیار بهبود یافته تر و قدرتمند تر است که بعدها طراحی و به کشورهای مختلفی از جمله ایران عرضه گردید و این هواپیما، هم اکنون نیز در نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران مشغول به خدمت بوده و در طی سال های جنگ تحمیلی استفاده های گسترده ای از آن به عمل آمد. این جنگنده از دو موتور توربوجت جنرال الکتریک J-58 با قدرت 4.080 پوند تراست استاتیک بهره می جوید که این میزان کشش، در نمونه Tiger II افزایش یافته است. حداکثر سرعت این هواپیما حدود 4/1 ماخ یا سرعت صوت بوده و دارای سرعت گشت زنی و کروزی معادل 97/0 ماخ می باشد. همچنین، حداکثر برد این جنگنده حدود 900 کیلومتر می باشد که این مقدار نیز با افزایش یا کاهش تسلیحات لود شده تغییر می یابد. طول این هواپیما حدود 15 متر و فاصله ی دو سر بال آن نیز 5/7 متر می باشد. این هواپیما در هنگام برخاست قادر است حداکثر وزنی معادل 9.300 کیلوگرم را با خود به پرواز در آورده و حمل نماید. همچنین این هواپیما می تواند تعداد 2 موشک حرارتی کوتاه برد سایدوایندر AIM-9 را در در دو نوک بال حمل کند در حالی که پنج مقر تسلیحاتی دیگر نیز در زیر بال ها و بدنه وجود دارد که انواع بمب های خوشه ای، موشک های هوا به هوای اضافی، تانک های بنزین و راکت های هدایت نشده می تواند در این پایلون ها لود یا نصب شود. همچنین این جنگنده، دارای قلاب مخصوص عملیات از روی ناو هواپیمابر نیز هست که امکاناتی گسترده تر به آن می بخشد.

کشورهای استفاده کننده[ویرایش]

 بحرین: در بین سال های 1985 تا 1987 ده فروند فعال بود.
 بوتسوانا: نیروی هوایی بوتسوانا ده فروند CF-5A و سه فروند CF-5D بروز شده از کانادا خریداری کرد. در سال 2000 دو فروند CF-5D دیگر نیز خریداری کرد.
 برزیل: نیروی هوایی برزیل 51 فروند F-5EM و شش فروند F-5FM به کار گرفته که قرار است به تدریج از سال 2017 تا 2030 از خدمت خارج شوند.
 هندوراس: نیروی هوایی هندوراس در سال 1987 شروع به دریافت 10 فروند F-5E و دو فروند F-5F از ایالات متحده برای جایگزینی سوپر داسو میستر شد
 اندونزی: در اوایل 1990 به روز رسانی شد. همه ی F-5E/F ها در سال 2005 بازنشسته ولی نیروی هوایی اندونزی در آینده در صورت نیاز استفاد میکند
 ایران: 140 فروند به نیروی هوایی شاهنشاهی ایران توسط ایالات متحده فروخته شد که پس از جنگ تحمیلی تعداد زیادی از آن ها در طول جنگ از بین رفت. امروزه 60 تا 75 فروند F-5E وF-5F عملیاتی هستند. البته تعداد نامعلومی جنگنده آذرخش و صاعقه ایران، با استفاده از بدنه این هواپیما ساخته شدند.
 اردن
 کنیا: در سال 2008، 30 فروند هواپیما از اردن خریداری کرد .
 کره جنوبی: نیروی هوایی کره ی جنوبی در کل 340 فروند از مدل های مختلف را در خدمت داشت. در جنگ ویتنام نیروی هوایی کره با این هواپیما با کمک فانتوم های آمریکایی بر علیه نیروهای کمونیست مبارزه می‌کرد.
 لیبی: در سال 1969 ده فروند به ترکیه فروخت.
 مکزیک: در سال 1982، 12 فروند خریداری کرد که در حال حاضر 10 فروند عملیاتی است.
 مراکش: 12 فروند به ایونیک تایگر ll بروز رسانی شد و 24 فروند به تایگر lll.
 عربستان سعودی: 110 فروند که به عنوان مربی استفاده میشد و در آینده با یوروفایتر جایگزین خواهند شد.
 سنگاپور: 49 فروند فعال
 اسپانیا: 19 فروند که بعنوان مربی به مدرسه جنگنده بکار گرفته شد.
 سودان: 12 فروند
 سوئیس: 54 فروند فعال
 چین: 115 فروند در سال 1965 دریافت کرد که 48 فروند در سال 1975 به ویتنام جنوبی داده شد. از سال 1973 تا سال 1986 مدل ارتقاء یافته و بروز شده را تحت لیسانس تولید میکرد.
 تایلند: F-5A بازنشسته شد ولی مدل F-5E/F/T تا سال 2020 در ناوگان هوایی تایلند فعالند.
 تونس: 12 فروند در سال 1985 تحویل گرفت.
 ترکیه: نزدیک به 200 فروند از کشورهای مختلف جهان خریداری کرد. در حدود 50 فروند آن بروز رسانی شدند. تعدادی اف-5 نیز به به تیم آکروباتیک ترکیه داده شد.
 ونزوئلا
 یمن

کاربران سابق[ویرایش]

  •  ایالات متحده آمریکا: در چند ارتش و نیروی آمریکا فعالیت میکرد.
  •  اتحاد جماهیر شوروی: F-5E در جنگ ویتنام به دست آمده را برای آزمایش و نوع عملکرد در مقابل جنگنده میگ -21 و میگ-23 استفاده کردند که در مجموع در بهبود میگ -23 و در ساخت جنگنده میگ -29 استفاده شد.
  •  کانادا
  •  اتریش: نیروی هوایی اتریش تعدادی F-5 از سوییس اجاره کرد که چند سال بعد همه ی آنها با یوروفایتر جایگزین شدند.
  •  شیلی: نیروی هوایی شیلی در سال 1970، 15 فروند F-5E و سه فروند F-5F به کار گرفته بود که در سال 1993 آن ها رو به استاندارد تایگر lll رساند. 16 فروند F-5E در سال 2009 با 16 فروند اف-۱۶ فایتینگ فالکن جایگزین شدند.در مجموع ده فروند F-5 تا سال 2009 عملیاتی باقی ماند.در مارس 2013 ، نیروی هوایی اروگوئه برای تهیه 12 عدد مازاد هواپیما F-5 تایگر III با شیلی مذاکره داشت.
  •  هلند: نیروی هوایی سلطنتی هلند 105 فروند درسال 1969 دریافت کرد(ساخت کانادا) که پس از جایگزینی با اف-16، 60 فروند آن به ترکیه فروخته شد، 11 فروند به یونان و هفت فروند به ونزوئلا.
  • جمهوری ویتنام : 158 فروند توسط ایران،چین، کره ی جنوبی و ایالات متحده آمریکا دریافت کرد که بیشترش در طول جنگ از بین رفت.
  •  نروژ
  •  فیلیپین: در بین سال های 1965 تا 1967 22 فروند دریافت کرد. در سال 2008 از خدمت خارج شدند.
  •  مالزی: نیروی هوایی سلطنتی مالزی چهار فروند به عنوان مربیه هواپیماها و 16 فروند بروز رسانی شده دیگر برای شناسایی استفاده میکرد.
  •  ویتنام: تعدادی را که بدست آورده را به اتحاد جماهیر شوروی برای ارزیابی داد.
  •  اتیوپی: نیروی هوایی اتیوپی برای نخستین بار در سال 1966 مدل های A,B,E را تحویل گرفت
  •  یونان: در سال 1965 اولین اف-5آ را دریافت کرد. بعدها 10 فروند دیگر از ایران خریداری کرد. در سال 1991 نه هواپیما از نروژ خریداری شد.یازده فروند NF- 5AS دیگر نیز از هلند خریداری شد. این مدل از این هواپیما در طول سال های 1968و 1997 در تیم آکروباتیک استفاده شد و آخرین NF- 5AS در سال 2002 بازنشسته شد.

مشخصات[ویرایش]

مشخصات عمومی

  • خدمه: ۱
  • طول: ۱۴٫۴۵ متر (47ft ۴¾in)
  • پهنای بال: ()
  • ارتفاع: ۴٫۰۸ متر (13ft ۴½in)
  • بال: مساحت ۱۷٫۲۸ متر مربع (186 ft²)
  • وزن خالی: ۴٬۳۴۹ کیلوگرم (9,558lb)
  • وزن بارگیری: ۷٬۱۵۷ کیلوگرم (15,745lb)
  • بیشینه وزن برخاست: ۹٬۳۱۲ کیلوگرم (20,486lb)
  • پیشرانه: ۲× J85-GE-21B توربوجت
    • نیرو ی خشک: ۱۵٫۵ کیلونیوتن (3,500 lbf) هرکدام
    • نیرو با پس سوز ۲۲٫۲ کیلو نیوتن (5,000 lbf) هرکدام

عملکرد

جنگ‌افزار

  • توپها: ۲×۲۰mm توپ M39A2 Revolver در دماغه
  • موشکها: قابلیت حمل دو تیر موشک حرارتی ایم-۹ سایدوایندر و دو تیر موشک هوا به زمین ماوریک
  • بمبها: قابلیت حمل دو تیر بمب سقوط آزاد ام‌کی۸۲

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Northrop F-5»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۲ نوامبر ۲۰۱۱).