مقیاس کمای گلاسکو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مقیاس کمای گلاسکو یا جی سی اس (GCS, Glasgow Coma Scale) معیاری است برای تعیین عمق و به عبارت دیگر، شدت افت هوشیاری در افراد بالای ۵ سال.[۱]این مقیاس معمولاً در آسیب‌های مغزی، اورژانس‌ها و سایر موارد مختل کننده هوشیاری به کار می‌رود. حداکثر امتیاز کما ۱۵ است و حداقل آن ۳، در صورتیکه فرد انتوبه باشد امکان بررسی کلام وجود ندارد و لذا حداقل ۲T و حداکثر ۱۰T است. معمولاً در شرایطی که این معیار کمتر از ۸ باشد انتوباسیون توصیه می‌شود.[۲]

معیارها[ویرایش]

جی سی اس از سه بخش تشکیل شده‌است. بخش اول مربوط به بازشدن چشم‌ها است با ۴ نمره. بخش دوم پاسخ کلامی است با ۵ نمره. بخش سوم پاسخ حرکتی است با ۶ نمره. در توضیحات ذیل هر شماره معادل نمره‌ای است که بیمار در ان بخش کسب می‌کند.[۳]

پاسخ چشم (Eye response)-(E):

  1. عدم بازکردن چشم‌ها
  2. در واکنش به تحریک دردناک چشم‌ها باز شود، بهترین حالت تحریک استفاده از مناطق محیطی بدن است مثل فشردن ناحیه هلال ناخن. بهتر است از تحریک مناطق مرکزی مثل فشردن لبه عضله ذوذنقه‌ای به دلیل واکنش اخم (grimacing effect) خودداری نمود.[۴]
  3. در واکنش به صدا چشم‌ها را باز کند. نباید این حالت را با بیدار شدن بیمار خوابیده اشتباه کرد چرا که در این حالت نمره ۴ است نه ۳
  4. خودبه‌خودی و بدون تحریک خارجی چشم بازاست

پاسخ کلامی (V)-(Verbal response):

  1. هیچ پاسخی داده نشود
  2. داشتن کلام غیرقابل فهم، در این حالت بیمار لغتی را ادا نمی‌کند و تنها صداهایی از خود خارج می‌کند مثل بیماری که ناله می‌کند
  3. استفاده از لغات بی‌ربط، بیمار لغاتی را ادا می‌کند ولی بیان این لغات در ارتباط با یک مکالمه هدفمند نمی‌باشد
  4. مکالمه نشان از گیجی (Confusion) داشته باشد ولی بتواند به سوالات پاسخ دهد، بیمار جمله ادا می‌کند و این جملات را در پاسخ به سوالات بیان می‌کند ولی هر چند این جملات در زمینه یک مکالمه بیان می‌شوند، درجاتی از گیجی (confusion) یا عدم آگاهی به زمان و مکان یا اشخاص (disorientation) را بروز می‌دهد
  5. با توجه به کلام، فرد کاملاً به محیط واقف و آگاه (اورینته) باشد، پاسخ‌ها در جواب به سوالات آگاهانه و بطور صحیح بیان می‌گردد

پاسخ حرکتی (M)-(Motor response):

  1. عدم واکنش حرکتی
  2. بازکردن اندام در پاسخ به درد (وضعیت دسربره)، در این حالت بیمار به درد بصورت باز کردن مفصل آرنج همراه با باز کردن مفصل زانو و خم کردن مفاصل پا به طرف کف پا پاسخ می‌دهد
  3. جمع کردن اندام در پاسخ به درد (وضعیت دکورتیکه) در این حالت بیمار به درد بصورت خم کردن مفصل آرنج همراه با باز کردن مفصل زانو و خم کردن مفاصل پا به طرف کف پا پاسخ می‌دهد
  4. پس کشیدن عضو در پاسخ به درد، در این حالت بیمار دست خود را وقتیکه روی هلال ناخن وی فشار وارد می‌گردد پس می‌کشد بگونه‌ای که می‌خواهد از عامل دردآور انرا دور کند و اگر روی لبه فوقانی کاسه چشم فشار وارد گردد، بیمار دست خود را برای کنار زدن دست معاینه کننده به طرف محل درد حرکت داده ولی از حد چانه بالاتر نمی‌برد
  5. انجام حرکت در واکنش به محرک دردناک، حرکات هدفمند برای دور کردن عامل دردآور را انجام می‌دهد و اگر روی لبه فوقانی کاسه چشم فشار وارد گردد، بیمار دست خود را برای کنار زدن دست معاینه کننده به طرف محل درد حرکت داده و از حد چانه بالاتر می‌برد
  6. اجرای فرمان معاینه کننده برای حرکت دادن قسمت‌های مختلف بدن

پس از ارزیابی سه مورد فوق، اعداد حاصله با هم جمع شده و به عنوان جی‌سی‌اس بیان می‌گردد مثلا: جی‌سی‌اس فرد کاملاً هوشیار برابر 15 (E4V5M6 = GCS15).[۵]

از انجا كه پاسخ كلامي در فرد انتوبه قابل ارزيابي نمي‌باشد، منابع اصلي در جراحي و جراحي مغز و اعصاب و كتب مرجع نورولوژي همگي بر نمرات 3T تا 10T در فرد انتوبه تاكيد دارند ولي در عين حال مي‌گويند كه پاسخ كلامي بعد از انتوباسيون 1 محاسبه مي‌گردد چرا كه هيچ صدايي تسط بيمار توليد نمي‌گردد.[۶] اما در اينجا يك مشكل رياضي بروز مي‌كند: اگر قرار باشد كه به كلام نمره 1 بدهيم در اينصورت حداقل و حداكثر نمرت فرد انتوبه 3T و 11T خواهد بود و اگر بخواهيم نمره كلام را كلا حذف كنيم در اينصورت حداقل و حداكثر نمرت فرد انتوبه 2T و 10T خواهد بود.[۷] در هر صورت نمرات 3T تا 10T بدست نمي‌ايد و اين موضوع در موارد زيادي محل سوال براي دانشجويان و حتي اساتيد نيز بوده‌است.[۸]

تفسیر[ویرایش]

میزان آسیب مغزی را با استفاده از این معیار می‌توان تخمین زد:

  • آسیب خفیف: جی سی اس ۱۳ تا ۱۵
  • آسیب متوسط: جی سی اس ۱۲ تا ۹
  • آسیب شدید: جی سی اس زیر ۹

این اعداد و به‌طور کلی این معیار مقیاسی قطعی نیستند بلکه باید به عنوان یک راهنمای کلی در روند مدیریت بیماری در کنار سایر معیارها و یافته‌ها به کار روند.

منابع[ویرایش]

  1. http://www.glasgowcomascale.org/faq/#faq-2
  2. http://www.cdc.gov/masstrauma/resources/gcs.pdf
  3. https://emedicine.medscape.com/article/2172603-overview Glasgow Coma Scale - Adult
  4. "The Glasgow Coma Scale: clinical application in Emergency Departments". Emergency Nurse. 14 (8): 30–5. 2006. doi:10.7748/en2006.12.14.8.30.c4221.
  5. https://lifeinthefastlane.com/ccc/glasgow-coma-scale-gcs/
  6. F. Charles Brunicardi, Dana K. Andersen, Timothy R. Billiar, (2015), Schwartzs principles of Surgery 10ed, McGraw-Hill Education, page 1715, ISBN 978-0-07-180092-1, ISBN 978-0-07-179675-0, MHID: 0-07-180092-1, MHID: 0-07-179675-4
  7. http://www.strokecenter.org Glasgow Coma Scale (GCS)
  8. http://www.trauma.org GCS scoring question