فهرست حافظه جهانی یونسکو در ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
Flag of Iran.svg UNESCO-MOW.svg UNESCO logo.svg

فهرست حافظه جهانی یونسکو در ایران شامل ده[A] اثر ثبت‌شده‌است. برنامه حافظه جهانی یونسکو یک ابتکار بین‌المللی است که برای حفاظت از میراث مستند بشریت در برابر فراموشی جمعی، غفلت، خرابی‌های زمان و شرایط آب و هوایی و تخریب عمدی از سال ۱۹۹۲ آغاز شده‌است.[۱] هدف سازمان یونسکو از اجرای این برنامه جلوگیری از تاراج، پراکندگی، دادوستد غیرقانونی و نابودی میراث مستند است. طبق فراخوان یونسکو، این مخاطرات تهدیدکننده از سده‌ها قبل وجود داشته ولی جنگ، آشوب‌های اجتماعی و نبود امکانات مالی بر شدت آن افزوده‌است. میراث مستندی که در حافظه جهانی ثبت می‌شوند، قابل دسترس برای تمام ملت‌های جهان خواهند بود و بهترین راه برای معرفی تاریخ و تمدن بشری به جهانیان هستند.[۲]

کشور ایران در سال ۲۰۰۶ میلادی با معرفی دو اثر شاهنامه بایسنقری از کاخ‌موزه گلستان و وقف‌نامه ربع رشیدی از کتابخانه مرکزی تبریز برای نخستین‌بار در ششمین دورهٔ برنامه حافظه جهانی شرکت کرد و این دو اثر در اوت ۲۰۰۷ میلادی در فهرست حافظه جهانی به ثبت رسید. همچنین در اوت ۲۰۰۹ میلادی مجموعه اسناد تشکیلات اداری آستان قدس رضوی از سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی در فهرست حافظه جهانی یونسکو به ثبت رسید. دو اثر التفهیم ابوریحان بیرونی و پنج‌گنج نظامی نیز در سال ژوئن ۲۰۱۱ میلادی در این فهرست ثبت شد. در سال ۲۰۱۳ میلادی نیز مجموعه برگزیدهٔ نقشه‌های دوره قاجار ایران از مرکز اسناد وزارت امور خارجه و کتاب ذخیرهٔ خوارزمشاهی از کتابخانه سپه سالار در فهرست میراث مستند ثبت شد. در سال ۲۰۱۵ میلادی کتاب مسالک‌الممالک اصطخری و کلیات سعدی به ثبت جهانی رسید و در سال ۲۰۱۷ میلادی کتاب جامع‌التواریخ رشیدالدین فضل‌الله همدانی در فهرست میراث مستند برنامهٔ حافظه جهانی ثبت شده‌است.[۳] ایران در حوزهٔ ثبت آثار از کشورهای پیشگام در دنیا است که تاکنون ده اثر در فهرست حافظه جهانی یونسکو به ثبت رسانده و رتبهٔ هفتم کشورهای جهان را دارا است و در بین کشورهای آسیایی پس از کره و چین رتبهٔ سوم را دارد و و همچنین هفتاد اثر از این کشور در لیست انتظار هستند.[۴]

کتاب وندیداد، بخشی از کتاب مقدس زرتشتیان از کتابخانهٔ دانشگاه تهران، مجموعه اسناد تاریخی و تصاویر کربلا از وزارت امور خارجه، مجموعه مستند جان مرجان، دربارهٔ خلیج فارس و اکوسیستم‌های موجود در آن از آرشیو صدا و سیما، سفینه تبریز از کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، بیاض تاج الدین احمد وزیر از کتابخانهٔ مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه اصفهان از جمله آثاری هستند که برای ثبت در فهرست حافظهٔ جهانی یونسکو از سوی ایران معرفی شده‌اند.[۵]

در آخرین آثار پیشنهادی، چهار اثر شامل برنامه رادیویی مرزهای دانش، هزار دستان، مستند معماری ایرانی و مستند خلیج فارس در روز جهانی میراث دیداری و شنیداری در فهرست ملی برنامه حافظه جهانی یونسکو ثبت شد.[۶][۷]

اهداف برنامه[ویرایش]

این برنامه خواستار حفظ منابع با ارزش، مجموعه کتابخانه‌ها، و مجوعه‌های خصوصی در سراسر جهان برای آیندگان، بازسازی میراث مستند پراکنده یا آواره و افزایش دسترسی و انتشار این موارد است.[۱][۸][۹] هر سازمان یا فردی می‌تواند یک مورد مستند را برای ثبت در این برنامه پیشنهاد کند. کمیته مشاوره بین‌المللی (IAC) در طول جلسات خود اسناد و مدارک کامل توضیحات، مبدأ، اهمیت جهانی و وضعیت حفاظت معاصر را بررسی می‌کند.[۱۰]

در سال ۱۹۹۳ میلادی کمیتهٔ مشاورهٔ بین‌المللی در پالتاسک لهستان تشکیل جلسه داد. این کمیته طرحی ارائه داد که به موجب آن نقش یونسکو را به عنوان آگاه‌کننده دولت‌ها، نهادها و سازمان‌های جهانی و ترویج همکاری در اجرای پروژه‌ها تأیید و تأکید می‌نمود. تاکنون حدود ۴۵ کمیتهٔ ملی حافظهٔ جهانی در دنیا تأسیس شده‌است. دفتر ثبت حافظهٔ جهانی که قابل مشاهده‌ترین جنبهٔ عمومی برنامه می‌باشد، در سال ۱۹۹۵ میلادی بنیانگذاری شد و از طریق توافق‌هایی که در گردهمایی‌های متوالی کمیتهٔ مشاورهٔ بین‌المللی صورت می‌گرفت، رشد کرد. نگرش برنامهٔ حافظه جهانی آن است که میراث مستند جهان متعلق به همه است باید برای همیشه و به صورت کامل حفاظت و نگهداری شود و در دسترس همیشگی همگان باشد. هر کشور ۲ سال یکبار می‌تواند حداکثر ۲ اثر برای ثبت در فهرست حافظهٔ جهانی به یونسکو پیشنهاد بدهد.[۱۱] در برنامهٔ حافظهٔ جهانی، میراث مستند ویژگی‌های زیر را باید دارا باشد:

  1. قابلیت جابه‌جایی داشته باشد.
  2. متشکل از علایم، کدها، صداها یا تصاویر باشد.
  3. قابل نگهداری باشد.
  4. قابلیت نشر داشته باشد.
  5. قابل ارائه باشد.

جایزهٔ جیکجی در سال ۲۰۰۴ با همکاری دولت کره‌جنوبی برای پیشبرد بیشتر اهداف برنامهٔ حافظهٔ جهانی و بزرگداشت کتیبه جیکجی این کشور در سال ۲۰۰۱ تأسیس شد.[۱۲][۱۳] این جایزه که شامل یک جایزهٔ نقدی ۳۰۰۰۰ دلاری از طرف دولت کره است از موسساتی قدردانی می‌کند که در حفظ و دسترسی میراث مستند سهیم بوده‌اند. این جایزه از سال ۲۰۰۵ به صورت دوسالانه اهدا می‌شود.[۱۴] این جایزه نخستین بار به کتابخانه ملی جمهوری چک اهدا شد.[۱۴][۱۲]

فهرست[ویرایش]

  به‌طور مشترک با دیگر کشورها
فهرست حافظه جهانی یونسکو در ایران
# نگاره عنوان محل نگهداری سال ثبت صاحب اثر اهمیت منبع
۱ شاهنامه فردوسی شاهنامه کاخ گلستان
۳۵°۴۰′۴۷″شمالی ۵۱°۲۵′۱۴″شرقی / ۳۵٫۶۷۹۷۵۰°شمالی ۵۱٫۴۲۰۵۱۷°شرقی / 35.679750; 51.420517 (Golestan Palace)
۲۰۰۷ فردوسی شاهنامه از آثار کلاسیک جهان است. از ویژگی‌های مهم این اثر این است که اگرچه در دوره خلقت آن زبان عربی زبان اصلی علم و ادب بود، اما فردوسی فقط از زبان فارسی برای سرودن آن استفاده می‌کرد و به احیا و حفظ این زبان مهم جهانی کمک کرده‌است. امروزه بیش از ۶۵ میلیون نفر در ایران، افغانستان، تاجیکستان و پاکستان و جوامع دور از وطن به زبان فارسی صحبت می‌کنند. شاهنامه همچنین در سراسر آسیای میانه، هند و عثمانی سابق به یک متن مهم تبدیل شده‌است. بی‌شمار بار کپی شده‌است و می‌توان گفت سه نسخه از این نسخه‌ها دارای ارزش جهانی هستند که تنها نسخهٔ اصلی بایسنقری به جا مانده‌است و در کتابخانهٔ شاهنشاهی کاخ گلستان در تهران نگه داشته می‌شود و نمایانگر مهارت‌های زیبایی شناختی و ادبی ارزش‌های حاکمان دورهٔ نوزادی تیموری است که بر آسیای مرکزی و غربی سلطه داشتند. شاهنامه بایسنقری، نسخهٔ کهن نگاره‌دار شاهنامه است که از دید کتاب‌آرایی و ارزش‌های هنری از اهمیت فراوانی برخوردار است. این کتاب ۲۲ نگارگری به مکتب هرات دارد به سفارش بایسنقر پسر شاهرخ تهیه شده‌است. [۱۵]
۲ UNESCO-MOW-white.svg وقف‌نامه ربع رشیدی کتابخانه ملی تبریز
۳۸°۰۳′۵۱″شمالی ۴۶°۱۵′۲۳″شرقی / ۳۸٫۰۶۴۱۱۰°شمالی ۴۶٫۲۵۶۲۷۹°شرقی / 38.064110; 46.256279 (Tabriz Central Library)
۲۰۰۷ رشیدالدین فضل‌الله همدانی این دست‌نوشته ۳۸۲ صفحه است که ۲۹۰ صفحهٔ اول آن را خود رشیدالدین و بقیه را فرماندار تبریز، عبدالله بن محمد تبریزی و دو کاتب نوشته‌اند. به دلیل دامنهٔ وسیع املاک وقفی و ارزش بالای آنها و همچنین موقعیت بالای ربع رشیدی، این نسخه از اهمیت جهانی برخوردار است. علاوه بر این، نهاد وقف، یا اوقاف، ستون اصلی جامعه اسلامی است و بنابراین این عمل ثبت مهمی از اداره سیاسی و اقتصادی در آسیای میانه را در زمان تحرک و تحولات بسیار فراهم می‌کند. سوابق تاریخی نشان می‌دهد که پنج نسخه از نسخهٔ اصلی با نظارت رشیدالدین ساخته شده‌است. چهار مورد از بین رفته یا برای بهبود نسخهٔ خطی فعلی استفاده شده‌است. این دست‌نوشته تا سال ۱۹۶۹ به‌طور شخصی در تبریز نگهداری می‌شد، زمانی که انجمن میراث ملی ایران آن را خریداری کرد و انجمن مفاخر ملی، ایران در سال ۱۹۷۵ این نسخه را به عنوان میراث ملی به رسمیت شناخت و ثبت کرد. در سال ۱۹۷۱ نسخه‌ای از نسخهٔ خطی چاپ و ۱۰۰۰ نسخه برای مرجع علمی منتشر شد. [۱۶]
۳ UNESCO-MOW-white.svg مجموعه اسناد تشکیلات اداری آستان قدس رضوی کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی
۳۶°۱۷′۲۲″شمالی ۵۹°۳۶′۵۸″شرقی / ۳۶٫۲۸۹۵۰۱°شمالی ۵۹٫۶۱۶۱۳۵°شرقی / 36.289501; 59.616135 (Astan-e Quds Razavi Library, Mashad)
۲۰۰۹ این مجموعه شامل ۶۹۰۰۰ صفحه و مربوط به سال‌های ۱۵۸۹ میلادی -۱۷۳۵ میلادی و منطقهٔ جغرافیایی وسیعی از جمله ایران، به ویژه استان خراسان و افغانستان است. این مجموعه اسناد حاوی اطلاعاتی در مورد مسائل اداری، اجتماعی، اقتصادی، کشاورزی، اوقاف، امور مذهبی و … است که تصویری از مشهد در خراسان بزرگ و همچنین وضعیت زندگی اجتماعی در دوره صفویه را در اختیار خواننده قرار می‌دهد. برای شناخت زندگی اجتماعی مردم در عصر صفویه، مطالعه این اسناد ضروری و حیاتی است.[۱۷]تاریخ نگهداری اسناد و مدارک در آستان قدس رضوی به ۳۲۷ قمری برمی گردد. در اوایل دوره صفویه به دلیل افزایش وقف‌ها و مزارع و نیاز به یک نظام مدیریتی گسترده‌تر، تشکیلات اداری این مرکز بزرگ خیریه از صورت ساده اولیه به مجموعه ای بزرگ اداری گسترش یافت.[۱۸] [۱۹]
۴ Lunar eclipse al-Biruni.jpg التفهیم کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی
۳۵°۴۸′۳۰″شمالی ۵۱°۲۷′۳۱″شرقی / ۳۵٫۸۰۸۴۳۸°شمالی ۵۱٫۴۵۸۶۳۰°شرقی / 35.808438; 51.458630 (Library, Museum and Documentation Centre of the Islamic Consultative Assembly, Tehran)
۲۰۱۱ ابوریحان بیرونی ابوریحان به زبان‌های عربی و سانسکریت تسلط داشت اما یگانه اثری که از او به زبان فارسی برجا مانده التفهیم است.[۲۰] این کتاب، کهن‌ترین متن فارسی در ریاضیات و نجوم است و از نظر صحت و اعتبار مطالب علمی و اهمیت ادبی در بین آثار فارسی پس از اسلام کم مانند است. ابوریحان این کتاب را به روش پرسش و پاسخ و به ترتیبی که درک آن برای نوآموزان علم نجوم آسان باشد، در نیمه اول سدهٔ پنجم هجری قمری برای دختر نوآموز ایرانی نوشته‌است.[۲۰] اهمیت این اثر باعث شده تا به چندین زبان زنده دنیا مانند انگلیسی، ایتالیایی، آلمانی، روسی و تاجیکی نیز ترجمه شود.[۲۱] [۲۰][۲۲]
۵ لیلی و مجنوننسخه خطی خمسه نظامی، کتابخانه بریتانیا پنج‌گنج کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران
۳۵°۴۲′۱۲″شمالی ۵۱°۲۳′۴۳″شرقی / ۳۵٫۷۰۳۲۶۹°شمالی ۵۱٫۳۹۵۳۲۱°شرقی / 35.703269; 51.395321 (Central Library and document centre of the University of Tehran) کتابخانه و موزه ملی ملک
۳۵°۴۱′۱۳″شمالی ۵۱°۲۴′۵۹″شرقی / ۳۵٫۶۸۷۰۴۰°شمالی ۵۱٫۴۱۶۳۱۸°شرقی / 35.687040; 51.416318 (Malek National Library and Museum) کتابخانه سپه‌سالار
۳۵°۴۱′۲۲″شمالی ۵۱°۲۵′۵۲″شرقی / ۳۵٫۶۸۹۳۶۷۸°شمالی ۵۱٫۴۳۱۲۰۸°شرقی / 35.6893678; 51.431208 (Sepahsalar Library (Shahid Mottahri)) موزه ملی ایران
۳۵°۴۱′۱۴″شمالی ۵۱°۲۴′۵۳″شرقی / ۳۵٫۶۸۷۰۹۸°شمالی ۵۱٫۴۱۴۶۴۳°شرقی / 35.687098; 51.414643 (National Museum of Iran)
کاخ گلستان
۳۵°۴۰′۴۷″شمالی ۵۱°۲۵′۱۴″شرقی / ۳۵٫۶۷۹۷۵۰°شمالی ۵۱٫۴۲۰۵۱۷°شرقی / 35.679750; 51.420517 (Golestan Palace, Tehran)
۲۰۱۱ نظامی گنجوی پنج‌گنج یا خمسه از پنج نسخه خطی مجزا به زبان فارسی تشکیل شده‌است که همه در یک جلد جمع شده‌اند. این بخش‌ها همه در قالب شعرهای طولانی در قالب مثنوی به زبان فارسی سروده شده‌است. پنج‌گنج برخی از مشهورترین، ظریف‌ترین و قدیمی‌ترین داستان‌های عاشقانه زبان فارسی را بازگو می‌کند.

پنج‌گنج شامل منظومه مخزن‌الاسرار، خسرو و شیرین، لیلی و مجنون، هفت‌پیکر و اسکندرنامه از داستان‌های مشهور ادبیات فارسی است. این کتاب به عنوان یکی از بزرگترین شاهکارهای ادب فارسی شامل دلپذیرترین منظومه‌های عاشقانه و عرفانی است. داستان‌های پنج‌گنج برای مردم خاورمیانه، آسیای مرکزی و هند از گذشتهٔ دور تا به امروز نه تنها شهرت خود را حفظ کرده بلکه زبان ساده و روان اشعار آن هنوز هم برای فارسی‌زبانان قابل فهم است.

مهارتی که نظامی در تنظیم و ترتیب منظومه‌های خود به‌کار برده، باعث شده تا بیش از یکصد شاعر از قرن هفتم تاکنون، از اشعار وی تقلید کنند. اهمیت این اثر باعث شده تا به بیشتر زبان‌های زنده دنیا از جمله آلمانی، روسی، انگلیسی، ژاپنی، ترکی، اردو و ارمنی ترجمه شود و موضوع پژوهش‌ها، بررسی‌ها و مقاله‌های بسیاری شده‌است. مجموعهٔ پنج‌گنج حدود ۲۸۹۰۰ بیت است که نخستین بار در بمبئی و در ۱۲۶۱ ق در تهران به چاپ رسید.

[۲۳][۲۴]
۶ A Collection of selected maps of Iran in the Qajar.jpg مجموعه برگزیده نقشه‌های دوره قاجار ایران مرکز اسناد و تاریخ دیپلماسی وزارت امور خارجه
۳۵°۴۸′۳۰″شمالی ۵۱°۲۷′۳۱″شرقی / ۳۵٫۸۰۸۴۳۸°شمالی ۵۱٫۴۵۸۶۳۰°شرقی / 35.808438; 51.458630 (Library of Political and International Studies of the Iranian Ministry of Foreign Affairs)
۲۰۱۳ این مجموعه شامل ۵۰۰ نقشه دست‌نگار یا چاپ سنگی دورهٔ قاجار است که با استفاده از شاخص‌های رایج اندازه‌گیری در آن زمان مانند ذرع و فرسنگ، شامل موضوعاتی چون نقشه‌هایی از شهر و آبادی‌های مختلف، منابع آب و روش‌های انتقال آن، خطوط مرزی و نقشه مناطق مختلف ایران که در برخی موارد از ایران جدا یا تغییر نام داده‌اند می‌باشد. این مجموعه، مستند مهمی برای مطالعات تحولات تاریخی، اجتماعی، حقوقی و سیاسی ایران و منطقه در جغرافیای جهانی به‌شمار می‌آید. مرکز اسناد و تاریخ دیپلماسی وزارت خارجه در حال حاضر با دارا بودن بیش از ۶۰۰۰ نقشه و ۱۰۰ جلد اطلس یکی از آرشیوهای غنی نقشه در ایران محسوب می‌شود و طبق اظهار نظر کارشناسان این مرکز، به دلیل اینکه این نقشه‌ها تاکنون از سوی کشورهای منطقه و در کتاب‌ها و اطلس‌های موجود گزارش نشده، منحصر به فرد می‌باشد. [۲۵]
۷ Viscera with fetus in utero, watercolour, Persian, 19th C Wellcome L0020503.jpg ذخیره خوارزمشاهی کتابخانه سپه‌سالار
۳۵°۴۱′۲۲″شمالی ۵۱°۲۶′۰۰″شرقی / ۳۵٫۶۸۹۳۶۰°شمالی ۵۱٫۴۳۳۳۹۷°شرقی / 35.689360; 51.433397 (Library of the Sepahsalar Mosque)
۲۰۱۳ اسماعیل جرجانی ذخیرهٔ خوارزمشاهی مهم‌ترین کتاب پزشکی تا دورهٔ جدید به زبان فارسی است که یک دورهٔ کامل دانشنامهٔ پزشکی است و همه موضوعات مهم پزشکی را در بر می‌گیرد. کلیات پزشکی، تشریح، فیزیولوژی، علل بیماری‌ها، انواع درمان‌ها، بهداشت، دستور تغذیه، جراحی‌ها، بیماری‌های پوستی، داروشناسی و گیاهان دارویی از موضوعات مهم کتاب ذخیرهٔ خوارزمشاهی است، به گونه‌ای که این کتاب سده‌ها مأخذی معتبر در آموزش پزشکی بوده‌است و نگارش این اثر به زبان فارسی، در دوره‌ای از تاریخ ایران که عربی، زبان علمی بوده‌است به لحاظ استفاده عموم مردم از آن اهمیت زیادی دارد. ترجمه‌های این کتاب به زبان‌های اردو، ترکی و عبری بیانگر توجه ویژه جهان علمی است. [۲۶]
۸ Bahre fars (Cropped, Retouched, Rotated).jpg مسالک‌الممالک[B] سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران
۳۵°۴۵′۰۷″شمالی ۵۱°۲۶′۰۳″شرقی / ۳۵٫۷۵۱۹۰۳°شمالی ۵۱٫۴۳۴۲۶۴۵°شرقی / 35.751903; 51.4342645 (The National Library and Archives of Iran)
کتابخانه تحقیقات گوتا[C]
۵۰°۵۶′۴۳″شمالی ۱۰°۴۲′۲۰″شرقی / ۵۰٫۹۴۵۳۵۸°شمالی ۱۰٫۷۰۵۴۴۵°شرقی / 50.945358; 10.705445 (The National Library and Archives of Iran)
۲۰۱۵ اصطخری مسالک‌الممالک، از مهمترین کتاب‌های جغرافیایی سدهٔ ۱۰ میلادی است. این کتاب نزد مسلمانان دارای آن چنان اعتبار و اهمیت بود که ۶ سده پس از تألیف آن در اواخر سدهٔ ۱۶ میلادی (۱۵۹۶ میلادی) در روزگار محمد سوم عثمانی به زبان ترکی ترجمه شد و این گواه آن است که مطالب مسالک‌الممالک اصطخری حتی چند سده پس از آن، همچنان سودمند می‌نمود. در این کتاب به شرح مردم، خُلق‌ها و عاداتشان، شیوه زندگیشان، دین و مذهب آنان و گروه‌های قومی و اینکه در آن دوره به چه زبانی سخن می‌گفتند پرداخته شده‌است. ترجمه فارسی اثر که به مسالک‌الممالک نامگذاری شده، از نظر لغات و اصطلاحات بسیار حائز اهمیت است. اصطخری در مسالک‌الممالک شرح دقیقی از شرایط اقتصادی اجتماعی، فرهنگی و سیاسی آن زمان سرزمین‌های اسلامی از هند تا آفریقا ارائه می‌دهد. [۲۷]
۹ Govardhan. Sa'adi Meets Frend in a Garden. ca. 1644 Page from Gulistan. Private Collection.jpg کلیات سعدی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران
۳۵°۴۵′۰۷″شمالی ۵۱°۲۶′۰۳″شرقی / ۳۵٫۷۵۱۹۰۳°شمالی ۵۱٫۴۳۴۲۶۴۵°شرقی / 35.751903; 51.4342645 (The National Library and Archives of Iran)
۲۰۱۵ سعدی شهرت جهانی و تاریخی سعدی به واسطه بیان شیوا، ادبیات ساده و شعرهایی است که خوش آیند جهان هستند. نسخه‌های متعدد دست‌نویس از آثارش، ترجمه‌های بی‌شمار به زبان‌های گوناگون، نشریات متعدد آثارش از شرق تا غرب جهان، مطالعات متعدد انجام شده بر آثارش، رساله‌ها، یادداشت‌ها و شرح‌های نوشته شده بر آنها همگی نشان از تأثیرگذاری سعدی در طول تاریخ است. سعدی در حوزه شعر و ادبیات فارسی به عنوان یکی از شیواترین و جامع کلام‌ترین سخنوران شناخته شده‌است. بیش از ۸ سده ضرب‌المثل‌ها، سخنان نغز، مثال‌ها و اشعارش جزء حکیمانه‌ترین سخنان و در عین حال عامه پسندانه‌ترین بیان‌ها هستند. دیدگاه‌های سعدی همواره چراغ راه اندیشمندان هستند. شعرای متعددی با زبان‌های مختلف اشعارش را مطالعه کرده و از او الهام گرفته‌اند. به گفته رالف امرسون، گرچه سعدی به زبان پارسی سخن می‌گوید، اما همانند هومر، سروانتس، شکسپیر سخنانش همیشه بی عیب هستند و همهٔ ملت‌ها را هدف قرار می‌دهند. مجموعه کارهای سعدی که با عنوان «کلیات» شناخته می‌شود، گنجینه‌ای از حکمت و دانش است که اصالت خود را تا ابد حفظ خواهد کرد. [۲۸][۲۹]
۱۰ نگارگری از کتاب جامع‌التواریخ جامع‌التواریخ کاخ گلستان
۵۰°۵۶′۴۳″شمالی ۱۰°۴۲′۲۰″شرقی / ۵۰٫۹۴۵۳۵۸°شمالی ۱۰٫۷۰۵۴۴۵°شرقی / 50.945358; 10.705445 (Golestan Palace, Tehran)
۲۰۱۷ رشیدالدین فضل‌الله همدانی جامع‌التواریخ، از ارزشمندترین کتب تاریخی اثر رشیدالدین فضل‌الله همدانی است. این کتاب همچون یک دانشنامه تاریخی است که کتابی مشابه آن در قرون وسطی، در سراسر جهان وجود ندارد. جامع‌التواریخ را می‌توان به عنوان اولین طرح نگارش تاریخ جهان در آن زمان برشمرد. این کتاب شامل تاریخ پیامبران، تاریخ اسلام تا عباسیان، تاریخ ایران باستان تا زمان نویسنده و همچنین تاریخ چندین کشور از جمله چین، هند، سرزمین‌های اروپایی و تاریخ پاپ‌ها است. رشیدالدین بنیان‌گذار تاریخ‌نگاری فارسی در قرون وسطی محسوب می‌شود و روش تاریخ‌نگاری وی مشابه روش تاریخ‌نگاری تاریخ شناسان دورهٔ رنسانس است. مهم‌ترین بخش این کتاب تاریخی مربوط به تاریخ‌نگاری تاریخ فرمانروایی مغول‌ها و ایلخانی‌ها بر ایران است. برای نگارش این بخش از کتاب از منابع دست اولی چون کتاب تاریخ پنهان مغول و اطلاعات و مشاهدات مستقیم نویسنده از شاهزادگان مغول استفاده شده‌است. مغول‌ها بر سرزمین وسیعی از چین تا اروپا فرمانروایی می‌کردند. جامع‌التواریخ به دلیل مطالعات سیاسی اجتماعی از اهمیت خاصی برخوردار است. [۳۰]

جستارهای وابسته[ویرایش]

توضیحات[ویرایش]

  1. تا پایان سال ۲۰۲۰
  2. به‌طور مشترک با کشور آلمان آلمان
  3. کتابخانه تحقیقات گوتا که دارای یکی از بزرگترین مجموعه‌های نسخه‌های خطی اولیه مدرن در آلمان است، بخشی از دانشگاه ارفورت است.

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ "UNESCO Memory of the World Programme: The Asia-Pacific Strategy". UNESCO Memory of the World Programme. Archived from the original on 2005-02-28. Retrieved 2017-08-01.
  2. «About the Memory of the World Programme». UNESCO. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ اکتبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۵ ژوئیه ۲۰۱۱.
  3. «معرفی کمیته ملی حافظه جهانی». کمیسیون ملی یونسکو ایران. ۲۰۱۶-۰۷-۲۵. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۲-۰۸.
  4. «ایران با ۱۰ اثر رتبه هفتم حافظه جهانی یونسکو را به خود اختصاص داد - ایرنا». خبرگزاری جمهوری اسلامی |صفحه اصلی | IRNA News Agency. ۲۰۱۸-۰۱-۲۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ دسامبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۲-۰۸.
  5. «آثار ثبت شده ایران در حافظه جهانی یونسکو/جدول آثار را ببینید - ایبنا». خبرگزاری کتاب ایران (IBNA). ۲۰۱۴-۱۰-۳۰. بایگانی‌شده از اصلی در ۸ فوریه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۲-۰۸.
  6. «هزاردستان در فهرست ملی حافظه جهانی یونسکو». همشهری آنلاین. ۲۰۱۸-۱۱-۰۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۲۵.
  7. «سریال "هزاردستان" به فهرست ملی حافظه جهانی یونسکو اضافه شد». ایسنا. ۲۰۱۸-۱۱-۰۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۲۵.
  8. "Official website". UNESCO. Archived from the original on 28 February 2005. Retrieved 2017-08-10.
  9. "Twenty-three new inscriptions on Memory of the World Register of Documentary Collections". UNESCO Press. 2003-09-01. Archived from the original on 4 April 2004. Retrieved 2009-09-06.
  10. "Memory of the World: General Guidelines to Safeguard Documentary Heritage". UNESCO. February 2002. Archived from the original on 2005-04-15. Retrieved 2009-12-08.
  11. «برنامه حافظه جهانی». سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۸ فوریه ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۲-۰۸.
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ "Seventh Meeting of the International Advisory Committee of the Memory of the World Programme". UNESCO Memory of the World Programme. Archived from the original on 2005-12-20. Retrieved 2009-09-06.
  13. UNESCO/Jikji Memory of the World Prize
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ "Twenty-nine new documentary collections inscribed on the Memory of the World Register". UNESCO Press. 2005-06-21. Retrieved 2009-09-06.
  15. ""Bayasanghori Shâhnâmeh" (Prince Bayasanghor's Book of the Kings)". United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. 2016-10-02. Archived from the original on 1 July 2020. Retrieved 2021-02-08.
  16. "The Deed For Endowment: Rab' I-Rashidi (Rab I-Rashidi Endowment) 13th Century manuscript". United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. 2016-10-02. Archived from the original on 2 July 2020. Retrieved 2021-02-08.
  17. «مجموعه اسناد تشکیلات اداری دوره صفویه آستان قدس رضوی - جزئیات محتوا». سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۱۲.
  18. «مجموعه اسناد تشکیلات اداری آستان قدس رضوی(۱۳۸۸)». کمیسیون ملی یونسکو ایران. ۲۰۱۶-۰۶-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۱۲.
  19. "Administrative Documents of Astan-e Quds Razavi in the Safavid Era". United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. 2016-10-02. Archived from the original on 16 July 2020. Retrieved 2021-02-08.
  20. ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ ۲۰٫۲ م.وحیدی (۲۰۱۰-۰۵-۱۹). «التفهیم لاوائل صناعه التنجیم(۱۳۹۰)». اسناد ملی. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۱۲.
  21. «التفهیم لاوائل صناعه التنجیم(۱۳۹۰) - کمیسیون ملی یونسکو ایران». کمیسیون ملی یونسکو ایران. ۲۰۱۶-۰۶-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۱۲.
  22. "Al-Tafhim li Awa'il Sana'at al-Tanjim". United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. 2016-10-02. Archived from the original on 15 August 2020. Retrieved 2021-02-08.
  23. «پنج‌گنج یا خمسه(۱۳۹۰)». کمیسیون ملی یونسکو ایران. ۲۰۱۶-۰۶-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۱۰.
  24. "United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization". Collection of Nezami’s Panj Ganj. 2016-10-02. Archived from the original on 12 July 2020. Retrieved 2021-02-08.
  25. "A Collection of selected maps of Iran in the Qajar Era (1193 - 1344 Lunar Calendar - 1779-1926 Gregorian Calendar)". United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. 2016-10-02. Archived from the original on 11 July 2020. Retrieved 2021-02-08.
  26. "Dhakhīra-yi Khārazmshāhī". United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. 2016-10-02. Archived from the original on 16 July 2020. Retrieved 2021-02-08.
  27. "Al-Masaalik Wa Al-Mamaalik". United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. 2016-10-02. Archived from the original on 12 July 2020. Retrieved 2021-02-08.
  28. «کلیات سعدی(۱۳۹۴)». کمیسیون ملی یونسکو ایران. ۲۰۱۶-۰۶-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۱۰.
  29. "Kulliyyāt-i Saʽdi". United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. 2016-10-02. Archived from the original on 12 July 2020. Retrieved 2021-02-08.
  30. "Jāme' al-Tavarikh". United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. 2016-10-02. Archived from the original on 12 July 2020. Retrieved 2021-02-08.

پیوند به بیرون[ویرایش]