خاندان رومانوف
| خاندان رومانوف | |
|---|---|
| خاندان سلطنتی | |
 نشان خاندان رومانوف | |
| خاندان مادر | خاندان هلشتاین-گوتروپ (از ۱۷۶۲) |
| کشور | روسیه تزاری امپراتوری روسیه |
| تاریخ بنیانگذاری | ۲۱ فوریه ۱۶۱۳ |
| بنیانگذار | میخائیل یکم |
| رهبر کنونی |
|
| آخرین حاکم |
|
| عنوانها |
|
| خانوادههای مرتبط | دودمان وینزر |
| عزل | ۱۵ مارس ۱۹۱۷ (در انقلاب فوریه) |
خاندان رومانوف (به روسی: Рома́новы) خاندان سلطنتی حاکم بر روسیه از سال ۱۶۱۳ تا ۱۹۱۷ میلادی بود. رومانوفها نخست پس از ازدواج آناستازیا رومانوفا اولین همسر ایوان مخوف با او، به شهرت رسیدند. نیکلای دوم آخرین امپراتور روسیه، همراه با خانوادهاش در سال ۱۹۱۸ اعدام شدند؛ اما هنوز هم نوادگان زندهٔ دیگری از این خاندان وجود دارند.
اعضای خاندان رومانوف در ابتدا از طبقه بویارها (بالاترین رتبه اشرافی در روسیه آن زمان) بودند و تحت سلطه دودمان روریک حکومت میکردند. با مرگ فئودور اول در سال ۱۵۹۸، دودمان روریک منقرض شد و بحران جانشینی موجب آغاز «دوران آشوب» شد؛ دورهای که مدعیان و مدعیان دروغین بسیاری در جریان اشغال روسیه توسط لهستان–لیتوانی، ادعای سلطنت کردند. در ۲۱ فوریه ۱۶۱۳، مجلس زِمسکی سوبور، میخائیل رومانوف را بهعنوان تزار انتخاب کرد و بدین ترتیب، دودمان رومانوف بهعنوان دومین سلسله سلطنتی روسیه تأسیس شد.
نوهٔ میخائیل، پتر اول (پتر کبیر)، در سال ۱۷۲۱ عنوان امپراتور را برگزید و تأسیس رسمی امپراتوری روسیه را اعلام کرد. او با مجموعهای از اصلاحات و جنگها، روسیه را به یک قدرت بزرگ جهانی تبدیل کرد. با مرگ امپراتیس الیزابت (دختر پتر کبیر) در سال ۱۷۶۲ بدون فرزند، خط مستقیم مردانه خاندان رومانوف پایان یافت. در نتیجه، خواهرزادهاش پتر سوم، که از شاخهٔ پدری خاندان هولشتاین–گوتورپ (شاخهای فرعی از خاندان آلمانی اولدنبورگ که در دانمارک سلطنت میکردند) بود، به سلطنت رسید و نام خانوادگی مادری خود، رومانوف، را حفظ کرد. از آن زمان، نوادگان پس از الیزابت گاه با عنوان «هولشتاین–گوتورپ–رومانوف» شناخته میشوند، هرچند بهطور رسمی همچنان عضو خاندان رومانوف محسوب میشوند. پل اول نخستین ولیعهد رسمی با عنوان «تسِساروویچ» بود؛ عنوانی که بعدها برای همهٔ وارثان اصلی سلطنت بهکار رفت.
با کنارهگیری نیکلای دوم در ۱۵ مارس ۱۹۱۷ (مطابق با ۲ مارس در تقویم قدیم) در پی انقلاب فوریه، سلطنت خاندان رومانوف پس از ۳۰۴ سال پایان یافت و جمهوری روسیه تحت دولت موقت شکل گرفت؛ مقدمهای بر جنگ داخلی روسیه (۱۹۱۷–۱۹۲۲). در سال ۱۹۱۸، نیکلای دوم و خانوادهاش توسط بلشویکها اعدام شدند. از میان ۶۵ عضو خاندان رومانوف، ۴۷ نفر از اعدام جان سالم بهدر بردند و به خارج از کشور تبعید شدند. در سال ۱۹۲۴، دوک بزرگ کیریل ولادیمیرویچ، ارشدترین بازماندهٔ مرد از نسل الکساندر دوم بر اساس اصل تقدم نسل، ریاست نمادین خاندان سلطنتی منقرضشدهٔ روسیه را برعهده گرفت.
سقوط دودمان رومانوف
[ویرایش]انقلاب فوریهٔ سال ۱۹۱۷ منجر به کنارهگیری نیکلای دوم از سلطنت شد. او تاج و تخت را به نفع برادرش، دوک بزرگ میخائیل آلکساندروویچ، واگذار کرد. با این حال، میخائیل از پذیرش قدرت امپراتوری خودداری کرد و تصمیمگیری نهایی را به دولت موقت واگذار نمود تا در آینده از طریق همهپرسی دموکراتیک تعیین شود. این اقدام عملاً به سلطنت خاندان رومانوف در روسیه پایان داد.
پس از انقلاب فوریه، نیکلای دوم و خانوادهاش در کاخ الکساندر تحت بازداشت خانگی قرار گرفتند. در حالی که برخی از اعضای خاندان سلطنتی توانستند روابط خوبی با دولت موقت حفظ کنند و در نهایت از روسیه خارج شوند، نیکلای دوم و خانوادهاش در اوت ۱۹۱۷ توسط الکساندر کرنسکی به شهر توبولسک در سیبری تبعید شدند. در جریان انقلاب اکتبر همان سال، بلشویکها دولت موقت را سرنگون کردند.
در آوریل ۱۹۱۸، خانواده رومانوف به شهر یکاترینبورگ در منطقه اورال منتقل شدند و در خانه ایپاتیف نگهداری شدند. در شبهای ۱۶ تا ۱۸ ژوئیه ۱۹۱۸، تمامی اعضای خانواده سلطنتی روسیه به همراه چند تن از خدمتکارانشان توسط انقلابیون بلشویک اعدام شدند؛ اقدامی که احتمالاً به دستور مستقیم ولادیمیر لنین صورت گرفت.
منابع
[ویرایش]- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «House of Romanov». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۲۰۲۴-۰۸-۱۱.
| عمومی | |
|---|---|
| کتابخانههای ملی | |
| واژهنامههای زندگینامهای | |
| سایر | |
