روابط فرهنگی ایران و آمریکا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
لورا بوش، همسر ریاست جمهوری آمریکا، درحال سخنرانی بمناسبت عید نوروز. به درخواست خانم بوش، جهت بزرگداشت فرهنگ ایرانیان، در کاخ سفید سفره هفت سین نیز در مارس ۲۰۰۸ گسترده شد.

روابط فرهنگی ایران و آمریکا در حیطه ورزش، آموزش عالی، و هنرها سابقه بلندی دارد، تا جاییکه شهرهای تهران و لس آنجلس[۱]، و شیراز و آستین[نیازمند منبع] شهرهای خواهر بوده‌اند.

برخی فعالیت‌ها همانند فعالیت‌های انجمن ایران و آمریکا، کتابخانه آبراهام لینکلن، و در جستجوی زمینه مشترک، حالت سازمان یافته و نسبتا دائمی داشتند، و برخی دیگر همانند نمایشگاه‌ها و همایش‌ها به صورت رویدادی و گذرا بودند. مقاله زیر به برخی از این روابط اشاراتی سطحی دارد.

سفرای فرهنگی[ویرایش]

جلال آل احمد مدتی میهمان دانشگاه هاروارد به دعوت هنری کیسینجر و به عنوان سفیر فرهنگی ایران بود

میرزا محمدعلی سیاح نخستین ایرانی است که رسما تابعیت ایالات متحده آمریکا را پذیرفت. وی با آموخته‌های خود از زندگی در آمریکا، در انقلاب مشروطیت نیز شرکت نمود.

در دههٔ ۶۰ میلادی، هنری کیسینجر برنامه‌ای در دانشگاه هاروارد (fellowship program) ترتیب داد که بر مبنای آن تبادلات فرهنگی در سطوح فرزانگان و فرهیختگان بین دو کشور ایران و آمریکا برگزار می‌گردید.

در میان کسانی که با این برنامه به دانشگاه هاروارد سفر نمودند و مدتی را در شهر بوستون آمریکا سپری کردند می‌توان مهدی حائری یزدی، صادق چوبک، و جلال آل احمد را نام برد.[۲] کتاب سفر آمریکای آل احمد خلاصه این سفر وی به آمریکاست.

بالاترین تبادل فرهنگی که میان ایران و آمریکا در سال‌های پس از انقلاب ایران صورت گرفته‌است، امضای تفاهم نامه میان کتابخانه ملی ایران و کتابخانه کنگره آمریکا در نوامبر سال ۲۰۰۴ میلادی بود.[۳]

اینگونه تبادلات فرهنگی تا به امروز (اما در سطحی محدود) ادامه دارند. از آن جمله می‌توان به اشتغال بازیکنان بسکتبال آمریکا در ایران[۴][۵]، شرکت تیم‌های ایرانی در جامهای آمریکایی، و دیدار مربیان ورزشی آمریکایی از ایران[۶] را نام برد.

علمی و آموزشی[ویرایش]

در حیطهٔ آموزش عالی، ایران و آمریکا سابقهٔ طولانی دارند که به اواسط قرن نوزدهم باز می‌گردد، و حتی بعد از انقلاب سال ۱۳۵۷ ایران نیز به صورت محدودی ادامه داشته‌است.

هنر و تمدن[ویرایش]

نارنجستان قوام، محل استقرار موسسه آسیا، جایی که افرادی مثل ریچارد فرای سالها در آن فعالیت داشتند.

آرتور پوپ، فیلیس آکرمن، دیوید استروناخ، و ریچارد فرای نیز از موسسان و فعالان کشف، نگهداری، و ترویج آثار هنری و باستانی ایران بودند. و اشخاصی همانند فریدون هویدا و امیرعباس هویدا و حتی دربار پهلوی نیز روابط بسیار نزدیکی با افراد صاحبنامی همچون اندی وارهال داشتند.[۷]

اما پوپ بنیان‌گذار مؤسسه هنر و باستانشناسی ایران در آمریکا (به انگلیسی: American Institute for Persian Art and Archaeology) بود، که پس از چند سال از نیویورک به شیراز انتقال یافت و به موسسه آسیا تغییر نام یافت. نشریه نیویورکر در مورد این مؤسسه در سال ۱۹۴۵ نوشت[۸]:

«There can be no doubt that the institute is one of the world's most remarkable centers of culture.»

«شکی نیست که این موسسه یکی از خارق العاده ترین مراکز فرهنگی جهان است.»

رضاشاه پهلوی همواره تحت تأثیر آرتور پوپ در زمینه هنرهای باستانی ایران قرار داشت.[۹] به ویژه می‌توان سخنرانی پوپ را در ۲۲ آوریل ۱۹۲۵ نام برد که در آن رضاخان پهلوی، عبدالحسین تیمور تاش، محمد علی فروغی، علی اکبر داور، محمد مصدق، حسین پیرنیا (رئیس مجلس)، مستوفی الممالک، و ساموئل جردن به همراه گروهی دیگر از مسئولان دولتی در آن حضور داشتند. رضاخان چنان تحت تأثیر صحبتهای دکتر پوپ در این جلسه قرار گرفت که دستور بازسازی و تعمیر مسجد شیخ لطف الله را داد. دکتر پوپ ماکت همین مسجد را در نمایشگاهی در شهر فیلادلفیا به منظور تبلیغ فرهنگ ایرانی در آمریکا در مقیاسی مشابه ساخته بود.[۱۰] دکتر پوپ و همسرش هر دو در کنار زاینده رود به پاس خدمات فرهنگیشان به خاک سپرده شدند.[۱۱]

فرای نیز اولین مرکز مطالعات ایرانشناسی را در آمریکا تأسیس نمود[۱۲] و در سال‌های ۱۹۷۰-۱۹۷۵ ریاست مؤسسه آسیا واقع در شیراز بود، جاییکه عضو هیئت امنای دانشگاه پهلوی نیز بود. مایکل کرایتون، از شاگردان دکتر فرای در دانشگاه هاروارد بود. فیلم سیزدهمین جنگجو بر اساس کتاب Eaters of the Dead نوشته کرایتون، که خود بر اساس ترجمه دکتر فرای از نوشته‌های احمد ابن فضلان است ساخته گردیده.[۱۳]

سینما و موسیقی[ویرایش]

جشن و پایکوبی عمومی ایرانیان بمناسبت افتتاح تندیس کورش کبیر در پارک بالبوا در شهر سن دییگو در کالیفرنیا

در دهه ۱۹۶۰ میلادی، دوک الینگتون، بزرگنام موسیقی جاز، قطعه‌ای به نام و افتخار اصفهان تنظیم نمود که مورد توجه قرار گرفت.[۱۴] در ۱۹۶۵، گروهی حتی به رهبری لوید میلر و پرستون کیز سبک جدیدی از موسیقی جاز بنام «جاز شرقی»[۱۵] ابداع نمودند که در آن موسیقی سنتی ایران با موسیقی جاز آمیخته گردید.[۱۶] دستاوردهای این گروه اهل یوتا که Oriental Jazz Quartet نام گرفت[۱۷]، بسیار در ایران مورد توجه قرار گرفت[۱۸]، و حتی از تلویزیون ملی ایران نیز پخش می‌شد.[۱۹]

در زمینه فیلمسازی، در دوران ریاست جمهوری محمد خاتمی، ایران و آمریکا مشترکا فیلم اسلام: سلطنت دین را تولید نمودند. و از فیلم Omar Khayam: The Keeper (به کارگردانی کیوان مشایخ) نیز حتی توسط شهردار هیوستون تقدیر بعمل آمد.[۲۰]

در سال ۲۰۰۸، به‌دنبال نمایش فیلم ضد ایرانی ۳۰۰، هالیوود دست به ساخت فیلم تخیلی دیگری زد (Prince of Persia: Sands of Time) که در آن داستان یک شاهزاده ایرانی به تصویر در آمده.[۲۱] جیک جیلنهال (از کوهستان بروکبک)، نقش اصلی داستان فیلم است.[۲۲]

برخی هنرمندان موسیقی سنتی ایران در شهرهای آمریکا کمامان نیز اجرای زنده برگزار می‌کنند. از این دسته می‌توان به خوانندگان موسیقی سنتی ایرانی، همانند شهرام ناظری[۲۳] و محمدرضا شجریان[۲۴] اشاره نمود.

معماری[ویرایش]

ورزشی[ویرایش]

تندیس زرتشت پیامبر (سمت چپ) بر فراز ساختمان دادگاه عالی نیویورک


موارد متفرقه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «Tehran, Iran». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ فوریه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۱۷ آوریل ۲۰۰۸.
  2. Greater Iran, Mazda Publishers, 2005. ISBN 1-56859-177-2 p. 103, p.174
  3. The LOC.GOV Wise Guide : Cultural Exchange
  4. «Iranian basketball team making first Olympic appearance since 1948 - International Herald Tribune». بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۴ ژوئیه ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۲۴ ژوئیه ۲۰۰۸.
  5. Iran basketball team invited to train in Utah - USATODAY.com
  6. «The University of Tennessee: Sport 4 Peace». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ اوت ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۲۴ ژوئیه ۲۰۰۸.
  7. Separ - Access Denied
  8. Robert Lewis Taylor, «Under the rug», New Yorker, 21, 14 July 1945
  9. «(re)Framing Rapid Modernities: American Historians of Iranian Architecture, Phyllis Ackerman and Arthur Pope» by Talinn Grigor. Arris, Vol 15, p39-55. بویژه ص۴۱-۴۲
  10. Surveyors of Persian Art. J. Gluck, N. Siver, Dec. 1996 ISBN 4-89360-023-0 p.1-2
  11. «Arthur Upham Pope and Phyllis Ackerman Tomb». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ اکتبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۶ آوریل ۲۰۰۸.
  12. وبگاه کنونی مرکز
  13. Greater Iran, Mazda Publishers, 2005. ISBN 1-56859-177-2 p.90, p.150
  14. YouTube - Duke Ellington - Isfahan در یوتیوب
  15. http://www.jazzscope.com/OJ.html
  16. «آهنگ «گل گندم» اثر گروه موسیقی جاز لوید میلر». بایگانی‌شده از اصلی در ۲ سپتامبر ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۱۰ ژوئیه ۲۰۰۸.
  17. http://www.jazzscope.com/VUtah.html
  18. http://www.jazzscope.com/VI.html
  19. YouTube - Dr. Lloyd Miller - Gol e Gandom در یوتیوب
  20. «American Filmmaker Offers Positive Image of Iran in Acclaimed Film, "The Keeper: The Legend of Omar Khayyam" | Market Wire | Find Articles at BNET». بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۸ ژوئیه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۸ ژوئیه ۲۰۱۲.
  21. Prince of Persia Movies Finally Moving Along for 2008 « FirstShowing.net
  22. Jake Gyllenhaal Crowned Prince of Persia!
  23. «Second annual San francisco world music festival / Seveneighths.com / 7/8 Music Productions». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ اوت ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئن ۲۰۰۸.
  24. Shajarian & Ava Ensemble to Perform Persian Concert in Houston, Texas
  25. Ian McHarg - Obituaries, News - The Independent
  26. مراجعه شود به کتابخانه ملی کنگره آمریکا:

    Pardisan: plan for an environmental park in Tehran: for the Imperial Government of Iran, Department of Environment. [Philadelphia]: WMRT, 1975. Loeb Design: QH77.I55 P37x. [۱] بایگانی‌شده در ۱۸ ژانویه ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine

  27. «Ian McHarg». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ نوامبر ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۱۲ ژانویه ۲۰۰۹.
  28. The Modern Airport Terminal: New Approaches to Airport Architecture. Brian Edwards. Taylor & Francis, 2005. ISBN 0-415-24812-4 pp.72
  29. «Tehran International Airport, Imperial Medical Center, Bell Operations Training Facility». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ مارس ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۲ ژانویه ۲۰۰۹.
  30. دایرة المعارف کتابداری و اطلاع‌رسانی(نسخه آزمایشی) - آموزش کتابداری و اطلاع رسانی
  31. دانشنامه بریتانیکا: [۲]
  32. Mall Maker: Victor Gruen, Architect of an American Dream. M. Jeffrey Hardwick, Victor Gruen. University of Pennsylvania Press, 2004. ISBN 0-8122-3762-5 pp.220

  33. http://memory.loc.gov/service/mss/eadxmlmss/eadpdfmss/uploaded_pdf/ead_pdf_batch_27_December_2004/2001/ms001017.pdf
  34. Victor Gruen Papers (Library of Congress)
  35. «Iran Newspaper». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۱۲ ژانویه ۲۰۰۹.
  36. William Wesley Peters
  37. Separ - Access Denied
  38. William Wesley Peters
  39. «The Saddest City in the World». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ دسامبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۲ ژانویه ۲۰۰۹.
  40. «Gruzen Samton Timeline». بایگانی‌شده از اصلی در ۴ مارس ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۱۲ ژانویه ۲۰۰۹.
  41. http://tldb.uni-koeln.de/php/pub_show_document.php?page=pub_show_document.php&pubdocid=230300&pubwithtoc=ja&pubwithmeta=ja&pubmarkid=907000[پیوند مرده]
  42. Arts and Architecture 33-34, April July, 1976
  43. Progressive Architecture. Eugene Clute, Russell Fenimore Whitehead, Kenneth Reid, Elizabeth L. Cleaver. Published by Reinhold Pub. Corp., 1976 pp.65
  44. Construction in the Middle East. Jim Antoniou, Economist Intelligence Unit (Great Britain). Published by Econmist Intelligence Unit. 1978 pp.41
  45. Divided We Stand: A Biography of New York's World Trade Center. Eric Darton. Edition: illustrated. Published by Basic Books, 1999. ISBN 0-465-01727-4 pp.120
  46. Obama's Shiraz Connection
  47. «Separ - Access Denied». بایگانی‌شده از اصلی در ۳ سپتامبر ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۲۸ اوت ۲۰۰۸.
  48. Separ - Access Denied
  49. گزارش ایران اردلان از ان پی آر: [۳]
  50. I Dream of (A Persian) Jeannie

پیوند به بیرون[ویرایش]