دهستان سنجبد شرقی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
دهستان سنجبد شرقی
اطلاعات کلی
کشور  ایران
استان اردبیل
شهرستان خلخال
بخش بخش مرکزی شهرستان خلخال
جمعیت ۴۸۴۲ نفر (سرشماری ۱۳۸۵)

دهستان سنجبد شرقی نام دهستانی در بخش مرکزی شهرستان خلخال، استان اردبیل در ایران است. براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۴۸۴۲ نفر (۱۰۵۴ خانوار) بوده‌است.[۱]

موقعیت جغرافیایی[ویرایش]

دهستان سنجبد شرقی یکی از دهستان‌های سه‌گانه بخش مرکزی شهرستان خلخال است که در سال ۱۳۶۶ در سمت شمال شرقی این شهرستان تشکیل شده‌است ..[۲]

همسایگان[ویرایش]

دهستان سنجبد شرقی از سمت شمال با دهستان سنجبد شمالی از بخش مرکزی شهرستان کوثر، از سمت غرب با دهستان سنجبد غربی از بخش مرکزی شهرستان کوثر، از سمت جنوب با دهستان خانندبیل شرقی از بخش مرکزی خلخال و از سمت شرق با شهرستان طالش در استان گیلان مجاورت دارد. این دهستان به مرکزیت روستای لنبر در شمال شرقی شهرستان خلخال جای گرفته‌است..[۲]

ارتفاعات[ویرایش]

ارتفاعات و بلندی‌های مهم دهستان عبارتنداز :آت اوتلایان، آردوج، ارکدی، آشوری، نشانگاه، عجم داغی، آلی یار، جلوگیر، چتاسر، حاجی حیدرداغی، حیدرچورو، تیلار، دورگه، اوجغاز، ساری داش، سی یستان، قاشقا، گیرلیک، مامان، هجن و یئل لی داغ..[۲]

رودها[ویرایش]

مهمترین رودخانه ای که در دهستان سنجبد شرقی جاری است رودخانه آرپاچایی است که از ارتفاعات سمت شمالی دهستان در ییلاقات اوجغاز و میل آغاردان سرچشمه می‌گیرد و با دریافت شعبات فرعی مختلفی به سمت جنوب غربی جریان می‌یابد و پس از جریان پیدا کردن در دهستان سنجبد شرقی در نزدیکی روستای چلمبر به هروچای می‌پیوندد و پس از عبور از شهر گیوی، در جنوب روستای فیروزآباد به سنگورچای پیوسته و سرانجام به رودخانه قزل‌اوزن (قیزیل اوزه ن) می‌ریزد. چندین رودخانه فصلی و محلی نیز از مجاورت آبادی‌های مختلف دهستان سنجبد شرقی جاری است که از ارتفاعات منطقه بویژه بلندی‌های سمت شرقی سرچشمه می‌گیرند. اهم این رودخانه‌ها عبارتنداز: اوجغازچایی، پیرانلوچایی، تنگوَر، قوروچای، کئری چایی و کلستان چایی[۲]

دره‌ها[ویرایش]

دهستان سنجبد شرقی از نظر توپوگرافیکی در منطقه ای کوهستانی جای گرفته‌است به همین خاطر ارتفاعات متعدد و دره‌های مختلفی دارد. معروفترین دره‌های دهستان عبارتنداز: آبدار، ائششک یوردو، آق بولاغ، آقاممددره سی، اوزون دره، بستان دره سی، تنگوَر، پالیدلیق، چیمان، چیناری، حاج آقامعلی، داشلی، دام دره سی، دربند، قودوق دره سی، قُوزدره سی، دونقوزدره، زَرَنبُر، سی یستان، شامار، قاراقایا، قوروق دره سی، قُوزا، قویودره سی، کئری چایی، کهنه کلستان، گالش، گچ گونئی، کِئچی گَوَنی، گیرده چمان، گلین بوغان دره سی، گیلیک، میروه دره، میل آغاردان چای، نازیک دره و نره قیران..[۲]

نگاهی به گذشته سنجبد[ویرایش]

نام دهستان سنجبد شرقی از نام منطقه ای که درآن جای دارد گرفته شده‌است سنجبد که علاوه بر این دهستان بر نام سه دهستان از شهرستان کوثر نیز دلالت دارد در واقع منطقه یا به قول قدیمی‌ها ماحال وسیعی است که از مناطق یورتچو و پولادلوی اردبیل آغاز می‌شود و تا خانندبیل و خورش رستم ادامه می‌یابد. این منطقه بر اساس تقسیم‌بندی‌های قدیم منطقه ای بوده که از شرق با استان گیلان، از شمال شرق با منطقه پولادلو، از شمال غرب با منطقه یورتچو، از غرب با منطقه کاغذکنان، از جنوب غرب با خورش رستم و از جنوب شرق با خانندبیل مجاورت داشته و قبل از ایجاد شهرستان کوثر، چندی هم به عنوان بخش سنجبد شهرستان خلخال معروف بوده‌است. امروزه فقط بخش کوچکی ازاین منطقه تحت عنوان دهستان سنجبد شرقی در تابعیت شهرستان خلخال قراردارد و بقیه قسمت‌های آن شامل دهستان سنجبدجنوبی، دهستان سنجبدغربی و دهستان سنجبد شمالی درمحدوده شهرستان کوثر قرارگرفته است. گوئیا سنجبد یا سنجابد نام یکی از پهلوانان ایرانی در دوران باستان بوده‌است. این کلمه به معنی پولاد هم به کار رفته و همینطور صاحب قدرت و ملک نیز معنی می‌دهد..[۲]

تقسیمات کشوری[ویرایش]

دهستان سنجبد شرقی در جغرافیای سیاسی و تشکیلات اداری خوددارای ۱۵ پارچه آبادی است که به ترتیب حروف الفبا عبارتند از: آق بولاغ، اوجغازسفلی، اوجغازعلیا (بلوکان)، پیرانلو، غفورآباد یا یوخاری کالار، چلمبر، حاجی‌آباد، خداقلی قشلاق، کلستان سفلی، کلستان علیا، کلار، لنبر، مصطفی لو، مورستان، میل آغاردان و نواشانق است. در سرشماری سال ۱۳۸۵ تعداد ۱۰۵۴ خانوار و ۴۸۴۲ نفر در دهستانی سکنی گزیده بودند که ۲۳۸۶ نفر آن مرد و ۲۴۵۶ نفر زن بوده‌اند. در سرشماری سال ۱۳۹۰ نزدیک به ۱۳ درصد از جمعیت دهستان کاهش می‌یابد و به ۱۱۰۸ خانوار با ۴۲۴۰ نفر می‌رسد. پرجمعیت‌ترین آبادی دهستان، روستای لُنبَر ۳۴۵ خانوار و ۱۳۰۹ نفر جمعیت و کوچکترین آبادی آن خداقلی قشلاق با ۳ خانوار ۹ نفر جمعیت دارد. اوجغازعلیا (بلوکانلو) با ۲۳۶ خانوار و ۸۸۶ نفر، آق بولاغ کُرد با ۱۰۹ خانوار و۴۸۰ نفر، مصطفی لو با ۱۲۱خانوار و ۴۷۷ نفر، کلستان علیا با ۷۸ خانوار و ۲۶۴ نفراز آبادیهای پرجمعیت این دهستان به‌شمار می‌روند..[۳]

راه‌های ارتباطی[ویرایش]

اکثریت قریب به اتفاق آبادیهای دهستان سنجبد شرقی به دلیل برخورداری از جاده‌های ارتباطی مناسب، به راحتی با شبکه مواصلاتی شهرستان پیوند می‌خورند. اهالی دهستان سنجبد شرقی در روستاهای مختلف آن به زراعت و دامداری می‌پردازند ولی وجه غالب کار و پیشه اهالی، پرورش گاو و گوسفند وتولید فراورده‌های لبنی است..[۲]

نژاد و زبان[ویرایش]

مهمترین پدیده دهستان سنجبد شرقی که آن را از دیگر آبادی‌های منطقه جدا می‌سازد گویش خاص اهالی آبادی‌های آن است. اهالی این آبادی‌های به گویش کرد کرمانجی سخن می‌گویند که در مقدمه این مجموعه درخصوص آن اشاره‌هایی داشته‌ام و به منظور جلوگیری از اطاله کلام از تکرار دگرگونه آن خودداری می‌کنم..[۲]

منابع[ویرایش]

  1. «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۸۵». درگاه ملی آمار ایران. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱ ژانویه ۲۰۱۳. بازبینی‌شده در ۱ ژانویه ۲۰۱۳. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ۲٫۶ ۲٫۷ فرهنگ آبادی‌های خلخال (خورش رستم، شاهرود، بخش مرکزی و حومه) کیانی، داود. انتشارات محقق اردبیلی. 1394
  3. فرهنگ آبادی‌های خلخال (خورش رستم، شاهرود، بخش مرکزی و حومه) کیانی، داود. انتشارات محقق اردبیلی. 1394