بخش خورش رستم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

بخش خورش رستم یکی از بخش‌های تابعه شهرستان خلخال در استان استان اردبیل ایران است.[۱] مرکز آن شهر هشجین است. امروزه اکثر روستاهای این بخش به زبان ترکی آذربایجانی سخن می‌گویند و در روستاهای کرنق و کجل به زبان تاتی سخن گفته می‌شود.[۲]

تقسیمات کشوری[ویرایش]

شهرها: هشجین

جمعیت[ویرایش]

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش خورش رستم شهرستان خلخال در سال ۱۳۸۵ برابر با ۱۵۲۰۴ نفر بوده است.[۳]

بخش خورش رستم خلخال شامل دو دهستانِ خورش رستم جنوبی به مرکزیت «برندق» و دهستان خورش رستم شمالی به مرکزیت «هشتجین» و متشکل از ۵۲ فقره آبادی است که تعدادد ۴۹ ۴۹ پارچه از این آبادی‌ها دارای سکنه بوده و ۳ پارچه آبادی دیگر فاقدسکنه هستند. از میان ۴۹ آبادی دارای سکنه تعداد ۴۴ پارچه آبادی دارای سکنه دایمی و۵ آبادی دیگر دارای سکنه موسمی می‌باشند. از میان ۳ پارچه آبادی خالی از سکنه تعداد ۳ آبادی دایمی بوده است. جمعیت بخش خورش رستم در مقایسه با سال ۱۳۸۵ در حدود ۱۲٫۵ درصد کاهش داشته و از۳۷۶۵ خانوار و ۱۴۵۷۷ نفر در سال ۱۳۸۵ به ۳۸۰۸ خانوار و۱۲۷۸۱ نفر در سال ۱۳۹۰ تقلیل یافته است. بخش خورش رستم ۷۹۸٫۲ کیلومترمربع مساحت دارد که ۲۸ درصد مساحت کل شهرستان خلخال را تشکیل می‌دهد. در این بخش هرچه از سمت شمال به سمت جنوب می‌رویم از تعداد آبادی‌ها کاسته شده و بر فاصله آنها افزوده می‌شود با اینهمه روستاها و آبادیهای بزرگ و پرجمعیت بخش، در سمت جنوبی آن قرار دارند. پرجمعیت‌ترین آبادی بخش خورش رستم روستای معروف «بَرَندق» است که در دهستان خورش رستم جنوبی جای گرفته است. گرچه تعداد آبادی‌های دهستان خورش رستم شمالی در مقایسه با خورش رستم جنوبی بیشتر است اما بزرگترین و پرجمعیت‌ترین آبادی‌های بخش در دهستان خورش رستم جنوبی قرار دارد. شغل اغلب اهالی بخش خورش رستم کشاورزی و دامداری و درکنارآن تولید صنایع دستی است که معمولاً شغلی خانگی است. در بعضی از روستاهای سمت جنوبی بخش، مثل «برندق» و «نمهیل» نوغانداری و پرورش کرم ابریشم نیز رواج دارد.[۴]

پست‌ترین منطقه خورش رستم ۶۵۰ متر و بلندترین نقطه آن ۳۳۲۲ متر (قله آق داغ) ارتفاع دارد. وجود این اختلاف ارتفاع موجب تنوع آب و هوایی و محصولات باغی و کشاورزی بخش خورش رستم شده است. از ۴۹ آبادی دارای سکنه بخش خورش رستم تعداد ۳ آبادی درمنطقه جنگلی، ۱ آبادی در دشت و بقیه ۴۸ آبادی دیگر در مناطق کوهستانی قرار دارند. تقریباً تمام آبادی‌های بخش خورش رستم به شبکه ارتباطی منطقه متصل هستند. راه ارتباطی ۱۳ روستا آسفالت، ۸ روستا شوسه و ۲۶ روستا خاکی است. تعداد ۲ آبادی از آبادی‌های این بخش به راه ارتباطی مناسبی دسترسی ندارندو مسیرارتباطی آنها مالرو است.[۴]

اطلاعات حاصل ازسرشماری سال۱۳۹۰ بیانگرآن است که بخش خورش رستم مجموعاً ۲۴۹۹ خانوار با ۸۲۰۳ نفر جمعیت دارد تعداد. ۳۴۵۸ نفر از جمعیت بخش در دهستان خورش رستم شمالی و تعداد ۴۷۴۵ نفردر دهستان خورش رستم جنوبی سکونت گزیده‌اند.[۴] بخش خورش رستم خلخال که بعضاً در نزد اهالی به اسم مرکز بخش یعنی «هشتجین» هم شناخته می‌شود قسمت اعظمی از نواحی غرب و جنوب غربی شهرستان خلخال را در بر می‌گیرد که به صورت پهنه وسیعی، از سمت غرب شهرستان خلخال تا دامنه‌های آق داغ در سمت شمالی شهرستان طارم کشیده شده است و حدود اربعه آن از سمت شمال شرقی به دهستان خانندبیل غربی در بخش مرکزی شهرستان خلخال، از سمت شمال به دهستان سنجبدجنوبی از شهرستان کوثر، از سمت غرب به شهرستان میانه در استان آذربایجان شرقی، از سمت جنوب و جنوب غربی به شهرستان طارم در استان زنجان و از سمت شرق به دهستان‌های شال و پلنگا از بخش شاهرود منتهی می‌شود.[۴]

قله زیبای آق داغ با ارتفاع ۳۳۲۲ متردر محدوده دهستان خورش رستم جنوبی از بخش خورش رستم و در ۲۵ کیلومتری جنوب مرکز شهرستان خلخال واقع شده است. آق داغ مرتفع‌ترین قله جنوب استان اردبیل و بلندترین نقطه شهرستان خلخال و مهمترین توده کوهستانی ناحیه مرکزی این شهرستان به شمار می‌رود. هاچاقیه (۲۸۸۰ متر) آخ داغی (۲۴۶۰ متر)، آلی چالی (۲۱۹۴متر) و دوشان قالاسی (۲۱۵۵ متر) از دیگر ارتفاعات بخش خورش رستم می‌باشد. رودخانه قیزیل اوزه ن در مرز بین خورش رستم و استانهای آذربایجانشرقی و زنجان قرار گرفته است. جاده سرچم - اردبیل در کیلومتر۸۰ آزاد راه زنجان – تبریز، از ۱۳ کیلومتری شمال غرب خورش رستم عبور می‌کند.[۴]

  1. اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.
  2. کجل وارث زبان تاتی
  3. «سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵، جمعیت تا سطح آبادی‌ها بر حسب سواد»(فارسی)‎. مرکز آمار ایران، ۱۳۸۵. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۲. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ فرهنگ آبادی‌های خلخال (خورش رستم، شاهرود، بخش مرکزی وحومه) کیانی، داود. انتشارات محقق اردبیلی. 1394 شابک 1-194-344-600-978

جستارهای وابسته[ویرایش]