خوجین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۳°۴۸′۳۸″ شمالی ۵۰°۱۰′۲۳″ شرقی / ۳۳.۸۱۰۶۹۰۲° شمالی ۵۰.۱۷۲۹۵۸۱° شرقی / 33.8106902; 50.1729581

خوجین
اطلاعات کلی
کشور  ایران
استان اردبیل
شهرستان خلخال
بخش مرکزی
دهستان خانندبیل شرقی
مردم
جمعیت ۲۷۲۰ نفر

خوجین روستایی است که در استان اردبیل، شهرستان خلخال، بخش مرکزی، دهستان خانندبیل شرقی قرار دارد.

از آبادی های دهستان خانندبیل شرقی و مركز دهستان خانندبیل شرقی دربخش مركزی شهرستان خلخال است که در منطقه کوهستانی زیبایی به ارتفاع 2014 متر ازسطح دریادر 37 درجه و 34 دقیقه و 50 ثانیه عرض شمالی و 48 درجه و 35 دقیقه و 20 ثانیه طول شرقی در سه کیلومتری مرکزشهرستان جای گرفته است و از سمت شمال به روستای خانقاه سادات و شهر خلخال(هروآباد) ، از سمت غرب به روستای بیلیل و زاویه سادات ، از سمت جنوب به ارتفاعات ازنو و از سمت شرق به مالان کوه و جنگل های گیلان و روستای مئجره که درسمت جنوب شرقی آن قراردارد منتهی می شود.[۱].

روستای خوجین که در بیان اهالی به « فييين» (Fıyın) معروف است از چهار محله به نامهای آشاغی کوچه ، خالیران(خولیلان)، یوخاری کوچه و محله اَرقَلی(ارک علی) تشکیل می شود. یوخاری کوچه قسمت اعظمی از روستای خوجین شامل سمت شرق ، جنوب و بخشی از سمت شمالی آن را دربرمی گیرد و آشاغی کوچه شامل قسمت غربی و قسمتی از شمال و محله اَرقَلی است.

بافت کالبدی روستای خوجین از دو قسمت جدید و قدیم تشکیل می شود بافت قدیم آن در قسمت شمال شرقی وبافت جدید آن درقسمت غرب روستا قرار دارد که شامل شش خیابان اصلی آسفالته می باشد. بازارمئیدانی ، طولاش چارراهی ، حاج جواد کوچه سی ، اَرقَلی ، ملکی ، حبیبی ، بابایی ، صالحی و سنتویولو ، نام خیابان ها و کوچه های معروف روستای « فییین » است. با اجرای طرح هادی در روستای خوجین کار ساماندهی و اصلاح بافت موجود و تعریض معابر روستایی ، میزان و مکان گسترش آتی و نحوه استفاده از زمین برای عملکردهای مختلف مسکونی ، تولیدی ، تجاری و کشاورزی تعیین شده است.[۱].

روستای خوجین از بزرگترین وپرجمعیت ترین روستاهای شهرستان خلخال است که بعد از روستای «لرد» در سمت جنوبی شهرستان خلخال پرجمعیت ترین آبادی شهرستان خلخال بشمار می رود و جمعیت ساکن در آن از کل جمعیت بعضی از دهستانهای خلخال بیشتر است. درسرشماری عمومی نفوس ومسکن سال 1385 تعداد 773 خانوار با 2720 نفر در آن زندگی می کردند که 1340 نفرآن مرد و 1380 نفرزن بودند. باافزایش جمعیت خوجین در فاصله 5 ساله بین دو سرشماری ، جمعیت آن در سال 1390 به 871 خانوار با 3068 نفرافزایش می یابد.

از عوامل پیدایش این روستا و رونق و آبادانی آن می توان به وجود موقعیت طبیعی برای تامین آب کشاورزی و شیب طبیعی مناسب جهت ساخت و ساز و زراعت نام برد.این عوامل بعلاوه موقعیت قرارگیری این روستا در مسیر ارتباطی گیلان و بخش شاهرود آن را به صورت یک مجتمع زیستی مناسب در آورده و روستای خوجین را در مرکز فعالیت های باغی و زراعی و دادوستد روستاهای همجوار قرار داده است به همین خاطر از سالها پیش زمینه های لازم برای ارائه خدمات موردنیاز آبادی های اطراف در روستای خوجین فراهم آمده و دومین مدرسه شهرستان خلخال به نام مدرسه میرعماد در سال 1319 در خوجین تاسیس گردیده است[۱].

روستای خوجین به جهت همجواری با کوههای مرتفع و خطه سرسبزگیلان از جنگلهای سرسبز و زیبا و مراتع وسیعی برخورداراست. بیش از 5000 هکتار از اراضی 6550 هکتاری روستای خوجین به مراتع درجه 1 ، 650 هکتار آن به اراضی آبی و باغات میوه و900 هکتار دیگر به اراضی دیم اختصاص دارد. قرارگرفتن خوجین در منطقه ای مرتفع و وجود کوههای طالش که مانع نفوذ آب و هوای مرطوب به این منطقه می شود. تابستان های خنک و زمستان های سردی را برای آن به ارمغان آورده است.

آب و هوای خوجین به علت کوهستانی بودن منطقه دارای زمستانهای خیلی سردبین 20 الی 5 درجه زیر صفر و تابستانهای ملایم و فرحبخش و مهمانپذیر میباشد . میزان بارندگی باران در سال 150 میلیمتر و میزان بارش برف از 15 سانتیمتر تا 1 متر است . به جهت سردسیر بودن منطقه ، ساختمانهای قدیمی اکثرا از موادی مانند آجر و خشت ساخته شده و تدابیرلازم برای جلوگیری از نفوذ سرما به عمل آمده است.

خوجین از پرجمعیت ترین و بزرگترین آبادی های شهرستان خلخال به شمار میرود که در منطقه کوهستانی زیبایی با ارتفاع 1900 متر ازسطح دریا قرار گرفته و حدود سه کیلومتر با مرکز شهرستان خلخال فاصله دارد. بخشی از موسسات اداری وآموزشی و محلات جدید خلخال درحد فاصل این آبادی با خلخال احداث شده و بدین ترتیب خوجین در حال پیوستن به سمت جنوبی مرکز شهرستان خلخال می باشد و بی گمان در چند سال آینده به شکل یکی از محلات سبز و زیبای شهرستان خلخال درخواهدآمد.[۱].

پوشش گیاهی روستای خوجین ومراتع اطراف آن ، شامل گیاهان خودروی مختلفی مثل غازآیاغی ، گل گاوزبان ، امه کومجی ، کهلیک اوتی ، پاریز ، ایپلیکچه ، چمن زیره سی ، گلپر ، یارپوز(پونه) ، شَوه گیله و.. است و اراضی زراعی آن به کاشت سیب زمینی ، گندم ، جو، شبدر ، یونجه ، صیفی جات و سبزیجاتی که اغلب مصرف داخلی دارند اختصاص می یابد. در باغات خوجین میوه هایی مثل سیب ، گلابی ، آلبالو ، آلو ، زردآلو به عمل می آید. وسعت باغات سیب از همه بیشتر است.

روستای خوجین با توجه به موقعیت طبیعی و جغرافیایی خود از ظرفیت های زیادی برای توسعه و آبادانی و ایجاد اشتغال برای جوانان برخوردار است.جلوگیری ازاتلاف منابع خاکی و آبی و سرمایه گذاری در زمینه های کشاورزی وگردشگری می تواند امکان اشتغال برای اهالی آن را فراهم آورده توسعه آن را سرعت بخشد.خوجین علاوه بر قابلیت های مختلفی که در امورباغی و زراعی دارد از استعداد خوبی برای تبدیل به قطب گردشگری شهرستان خلخال برخوردار است. منطقه گردشگری ازنو ، آبشارکمرخونی ، منطقه فینارود ، باغهای خوجین ، تپه باستانی خوجین ، کوههای خوجین و بقاع سیدابوالقاسم ، سید هاشم و سیدابراهیم از قابلیت های گردشگری روستای خوجین است و با کمی سرمایه گذاری در هر بخش می توان به توسعه و آبادانی خوجین همت گماشت و شغلی پایدار برای جوانان بیکاری که به دلیل عدم اشتغال در روستای خوجین راهی دیار غربت می شوند فراهم آورد.

در روستای خوجین علاوه بر دو مسجد قدیمی مسجدجامع و مسجدمیرعبدالله ، دو مسجد جدیدالاحداث به نام های مسجدصاحب الزمان و مسجد قاسمیه ، چند تکیه و سه امام زاده به نام های ، امام زاده قاسم ، امام زاده هاشم و امام زاده ابراهیم وجود دارد. تکیه معروف عباسیه از تکایای بزرگ روستای خوجین به شمار می رود که همه ساله در ایام عزاداری ماه محرم خیل عظیمی از مشتاقان خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام در آن حضور می یابند و با راه اندازی موکب عزاداری ، برگزاری مجالس وعظ و خطبه و اطعام و احسان مومنین حماسه عاشورا را زنده نگه می دارند.

تا چند دهه اخیر حمامی به نام «داداش حامامی» از بناهای دوره قاجاری در روستا وجود داشت که با رواج حمام های خانگی از حیز انتفاع ساقط گردید و متاسفانه به دلیل عدم توجه مسئولین مربوطه در معرض تخریب کامل قرار گرفت. در سمت جنوب روستای خوجین محلی به نام دره سران وجود دارد که از نواحی تاریخی خوجین به شمار می رود، سمت شمال شرقی این منطقه به نام «گوئور قبری» محل گورستان تاریخی زرتشتیان است. سمت غربی دره سران که «انگان» نامیده می شود از سکونتگاههای قدیمی منطقه می باشد و زیارتگاهی به نام سیدمحمدملک و یا سیدعبدالملک معروف به «امام زاده انگان» در آن قرارگرفته است.

تاریخ تشکیل اولین مدرسه در خوجین چنانکه گفته شد به سال 1319 برمی گردد. این مدرسه که میرعماد نام داشته از نخستین مدارس شهرستان خلخال بوده است. امروزه در روستای خوجین امکانات تحصیلی درهرسه مقطع ابتدایی ، راهنمایی و دبیرستان برای اهالی فراهم آمده و یک باب دبیرستان به صورت شبانه روزی برای تعلیم و تربیت دانش آموزان روستاهای همجوار در مقطع دبیرستان وجود دارد. علاوه بر این امروزه امکانات رفاهی مختلفی مثل مخابرات ، خطوط تلفن ثابت ، مکان ورزشی ، مسجد ، شورای اسلامی ، شرکت تعاونی روستایی ، دسترسی عمومی به اینترنت ، اتصال به شبکه سراسری برق ، آب آَشامیدنی بهداشتی ، لوله کشی گازشهری ، مرکز بهداشتی و درمانی ، داروخانه ، پزشک ، دندانپزشک ، خانه بهداشت باخدمات بهورزی ، فروشگاه تعاونی ، بانک ، تعمیرگاه ماشین آلات کشاورزی ، جایگاه پمپ بنزین و واحدهای تجاری مختلفی که به تامین نیازهای روزانه اهالی می پردازند در دسترس اهالی خوجین قرار گرفته است. راه ارتباطی خوجین با خلخال و اکثر آبادی های اطراف آسفالت است و خوجین با خلخال 2 کیلومتر ، با روستای مجره 5 کیلومتر ، با روستای طولاش و خانقاه 10 کیلومتر و با روستای زاویه سادات 3 کیلومتر فاصله دارد.[۱].

در روستای خوجین باغات وسیع و دلگشایی وجود دارد که معمولا به نام صاحب هرباغ معروفند. معروفترین این باغات آلما باغی ، باغ سرهنگ جلیلی در کنار چشمه ازنو ، باغ وکیل باشی و باغی است که در تولیت اداره اوقاف و امورخیریه قرار دارد. «کف شن» ، «محرین» ، «زاویه بر» ، «آشاغی خالیران»(خولیلان) ، «یوخاری خالیران»(خولیلان) ، «ازناو»، «رنجان» ، «قافیه دار» ، «آقاسمیع چمنی» ، «سبنه» ، «قاراجالار» ، «ده وه میدانی» ، «طالبان» ، «کوک َوان» ، «کهنه چای» ، «لَرزَنه» ، «بندباشی» ، «سولدور» ، «داغ دالی» ، «کَل لی مئشه»، «خُشکَنو» ، «کوله دره» ، «چَپَه دره» ، «اِنَه دره» ، «قوشادره» ، «ورگَه دره» ، «مارال یاتاغی» ، «پئشکمان» ، «قوروقچوداغی» ، «حاجی علی بالاچمنی» ، «دژداغی» ، «دره سران» ، فناری (فینارود) ، «سیناج» ، «لشکرکو»(لشگرگاه) ، «چولان چولان» ، «کمرخونی» ، «دره جور» یا تک قبیر ، «ملک دره سی» ، «آلاوالیق» ، «عزیزچمنی» ، «تقی بئی یوردو» ، «سینه چول» ، «کلبعلی بازاری» ، «مئشه بوغازی» ، «کوردیول---و» ، «داش کورپی» ، «ایمان دره سی» ، «قارادئم» ، «گوده ولی» ، «داغ سَکی»(سکو) ، «نظرعلی دئمی» ، «قلعه کفا» ، «کهریزلر» (قنات های جلماخانا) ، «سیددانیال یولو» ، «میرزا داغی» (معدن لر) ، «چاخماغ دره سی» ، «خانم دئمی» و «سنبلکی» از اراضی ، ارتفاعات و چشمه های معروف خوجین است.[۱].

در مجاورت روستای خوجین تفرجگاه و منطقه گردشگری زیبایی به نام منطقه گردشگری ازنو(ازناو) وجود دارد که معروفترین منطقه تفریحی شهرستان خلخال می باشد. «ازنو» مجموعه ای دیدنی از زیبایی های طبیعی متشکل از کوه وچشمه وغاروباغ و... را در فاصله کمی از مرکز شهرستان خلخال به نمایش می گذارد. بلندترین نقطه این منطقه قله زیبای ازناو است که ارتفاعی حدود 2422 متر ازسطح دریا دارد. جهت کوه ، شمال غربی- جنوب شرقی بوده و درفاصله 48 درجه و35 دقیقه عرض شمالی ازخط استوا و 37 درجه و33 دقیقه و30 ثانیه طول شرقی از نصف النهارگرینویچ قرارگرفته است. کوه ازنو به دلیل ترکیبات آهکی خود غارهای متعددی دارد. از دامنه ضلع غربی این قله و از ارتفاع حدود 1900 متری آن چشمه آب گوارا و خنکی به نام «چشمه ازنو» خارج می شود. این چشمه علاوه بر اینکه بخشی از آب آشامیدنی اهالی منطقه را فراهم می کند رودخانه ی نسبتاپرآبی را تشکیل می دهد که تا خود هروآباد جاری است و باپیوستن به رودخانه «بویوک چای» باغ های بسیار زیبا و مفرحی را در امتداد خود بوجودمی آورد. قرار داشتن این ناحیه در فاصله اندکی از جاده اسالم به خلخال ، ارزشهای تفریحی آن را دو چندان می نماید . به سبب وجود تعداد پنج غار طبیعی بزرگ و کوچک در سازه های آهکی کوه ازنو ، شرایط زیستگاهی بسیار مناسبی برای زندگی انواع حیوانات و پرندگان وحشی از جمله کل و بز وحشی و کبک و ... بوجود آمده است . وجود موقعیت کوهستانی و راه ارتباطی مناسب باعث شده تا این منطقه از قابلیت مناسبی برای توسعه برخوردار باشد . شهرداری خلخال اخیرا امکانات تفریحی مناسبی را برای ازناو تدارک دیده تا شهروندان بتوانند اوقات فراغت خوبی را در این منطقه زیبا داشته باشند. در وجه تسمیه این کوه وچشمه روایات زیادی وجود دارد که این قلم در سنوات گذشته در مقالات جداگانه ای به شرح آن پرداخته است. می گویندکه وجه تسمیه چشمه ازناو به ناودان برمی‌گردد و چون کوهسار ازناو از دو کوه به هم پیوسته ناودانی شکلی که چشمه ای از میانشان جاری است تشکیل می شود به این عنوان نامیده شده است. این سرچشمه زیبا که در کنار روستای خوجین بر قامت خلخال تکیه کرده است با چشمه‌های جوشان و فعال و دبی آب 400 لیتر در ثانیه یکی از پر آب‌ترین چشمه‌های استان اردبیل است که حدود 500 هکتار از اراضی پایین دست خود را آبیاری کرده و باغات اطراف آن از اول بهار میزبان گردشگران بوده و رونق صنعت توریسم در شهرستان خلخال را رقم می‌زند.[۱].

در مجاورت کوه ازنو و درست به محاذات شرقی آن ، کوه بلندی به نام « کوه کیوان » وجود دارد که اهالی منطقه آن را به اختصار «کو-کَ-وان» می گویند. «کو-کَ-وان» یا «کوه کیوان» که با ارتفاع 2400 متری خود یکی از قلل زیبای این خطه به شمارمی رود ، زیبایی های منطقه گردشگری ازنو را دوچندان می کند. «کیوان کوه» ، «کوه کیوان» یا «کوکاوان» در واقع بخشی ازارتفاعات ازنو است که در گذشته به نامهای لشکرگاه و چشمه آن نیز به نام نظرگاه شهرت داشته است. این کوه به کلیه روستاهای اطراف خوجین تسلط دارد وهرکس برفراز قله آن دست یابد چشم انداز زیبایی از شهرخلخال ، روستای خوجین و روستاهای طولاش ، بیلیل ، زیوه ، مئجره ، خانقاه بفراجرد و... را پیش چشم خود خواهد دید. شایداین کوه به خاطرهمین موقعیت استراژیکی خود ازگذشته های دورموردتوجه قرار گرفته است و اهالی منطقه با شرح داستانهای مختلفی که به اسطوره شبیه اند ، غارمعروف «کو-کَ-وان» و دامنه ی شرقی كوه ازناو(ازنو) - در پنج كیلومتری خلخال – و تپه های قدیمی راه خوجین طولاش و بفراجرد را به دوره ساسانیان نسبت می دهند. می گویند در این منطقه نظامیان و افسران ساسانی با پیمودن مسیرها و صخره های تند «ازنو» مورد امتحان قرار گرفته وبه درجه اسپهبدی می رسیدند و مراسم سوگند مخصوص به جا می آوردند.

رودخانه ازناو پس از طی مسافتی در حدود یک کیلومتر و گذر از بالادست باغهایی که توسط این آب آبیاری می شود به دامنه کوه کمرخونی رسیده و در انتهای این کوه با شیب متوسطی از بین صخره ها به سمت پایین سرازیر می شود که موجب خروشان شدن آب و به وجود آمدن آبشارکوچک و زیبایی می شودکه در نزد اهالی به «کَمَرَخونی» معروف است. «خونی» یا «خانی» در میان تات نشینان منطقه شاهرود خلخال به معنی چشمه است و «کَمَرَخونی» در معنی چشمه وآبشاری است که در کوه وکمر جاری است[۱].

قسمت شمال شرقی خوجین با کوه بلندی به نام «هوت خونی» یا «مالان داغی» احاطه شده است. مالان داغی از کوههای بسیار مهم منطقه و مقسم المیاه و «آخارباخار» دو منطقه خلخال و گیلان بوده و از جنگلهای استپی پوشیده شده است. قبل از کشیده شدن جاده خلخال به اسالم مسیر پیاده ای که از دامنه این کوه می‌گذرد پل ارتباطی بین استان گیلان و خلخال بوده است. در دامنه جنوبی «مالان داغی» چشمه آب پرآب و زیبایی به نام «فنارود» یا«فینارود» (Finārud) قرارگرفته است.این چشمه زیباییهای وصف ناپذیری دردامنه کوههای چهل خانی و مالان داغی ایجادکرده و منظره بی بدیلی از چمنزار و جنگلهای استپی را در اطراف خود پدید آورده است. در سنوات گذشته برای جلوگیری از هدر رفت آب چشمه فینارود ، جمع آوری آب و استفاده از آن در فعالیت های کشاورزی سدخاکی کوچکی در پائین دست چشمه ایجاد کرده اند.سدخاکی فنارود،آب جاری شده از چشمه های منطقه را جمع کرده و دریاچه مصنوعی زیبایی را به وجود آورده است آب این سد در طول تابستان تامین کننده آب مورد نیاز کشاورزان در پایین دست و مسیر چشمه فنارود می باشد.[۱].

در روستای خوجین سه زیارتگاه به نام های زیارتگاه امام زاده سیدقاسم ، امام زاده سیدهاشم ، امام زاده سیدابراهیم وجود دارد. به نوشته کتاب «خلخال ومشاهیر» معماری بقعه سیدهاشم وسیدقاسم به دوران سلجوقیان نسبت داده می شود. زیارتگاه امام زاده سیدقاسم بر سر جاده اصلی شهرستان خلخال و روستای خوجین قراردارد و بنای آن در حال بازسازی می باشد. بنای این امام زاده مستطیل شکل و دارای یک گنبد فلزی کوچک است. این زیارتگاه دارای یک حیاط ورودی در قسمت جنوبی است و ورودی اصلی بنا نیز در همین ضلع واقع شده است .به گفته اهالی روستا در گذشته بنای امام زاده از خشت بوده که به مرور زمان این بنا تخریب شده و بنای جدیدی بوسیله خیرین محلی احداث شده است بنای جدید از نوع آجری با اسکلت فلزی است.[۱].

زیارتگاه امام زاده سیدهاشم در 2 کیلومتری شهرستان خلخال بر سر جاده خلخال - خوجین بر روی تپه ای در ضلع جنوبی امام زاده قاسم قرار گرفته است. بنای زیارتگاه مستطیل شکل و به ابعاد 4×4 متر و به صورت ساده بنا شده و سقف آن مسطح و دارای نمای سیمانی می باشد. ورودی این بنا از ضلع شرقی بوده و دو پنجره کوچک در دو طرف درب ورودی قرار دارد.

زیارتگاه امام زاده سیدابراهیم در مسیر جاده اصلی خلخال – خوجین قرار گرفته است. بنای اصلی آن سالها پیش در جریان خیابان کشی تخریب شده بود و تا این اواخر زیارت نامه امامزاده را برروی یک پایه آجری ساده به ارتفاع یک متر در محل اصلی امامزاده قرار داده بودند. کار تجدید بنای آن در سنوات اخیر به همت اهالی آغاز گردیده و مراحل پایانی خود را می گذراند

در سال 1394 مجتمع گلخانه ای تولید صیفی جات روستای خوجین که دومین مجتمع گلخانه ای شهرستان خلخال محسوب می شود با سرمایه ای بالغ بر4 میلیارد ریال در زمینی به مساحت 3500 متر مربع در خوجین راه اندازی شد. مجتمع گلخانه ای روستای خوجین با سرمایه گذاری بخش خصوصی و با پرداخت یک میلیارد ریال اعتبار تسهیلاتی از محل صندوق حمایت از کارآفرینان امید استان راه اندازی شده و با توجه به کم آب بری و متناسب بودن طرح با شرایط آب و هوایی منطقه و نیز تولیدات خارج از فصل می تواند به عنوان یکی از طرح های اقتصادی و کشاورزی موفق شهرستان باشد. مجتمع گلخانه ای روستای خوجین در اراضی سرسبز پایاب چشمه پرآب ازناو خلخال احداث شده است.[۱].

جمعیت[ویرایش]

بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت این روستا ۲۷۲۰ نفر با ۷۷۳ خانوار بوده‌است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰۰ ۱٫۰۱ ۱٫۰۲ ۱٫۰۳ ۱٫۰۴ ۱٫۰۵ ۱٫۰۶ ۱٫۰۷ ۱٫۰۸ ۱٫۰۹ ۱٫۱۰ فرهنگ آبادی های خلخال(خورش رستم،شاهرود،بخش مرکزی وحومه) کیانی ، داود. انتشارات محقق اردبیلی . 1394