تک‌سم‌سانان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

تک‌سم‌سانان
محدودهٔ زمانی: ۵۶ تا ۰ میلیون سال پیش
پالئوسن پایانی - امروزه
ErmineSpot.jpg
سم یک اسب
رده‌بندی علمی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: پستانداران
زیررده: جفت‌داران
راسته: تک‌سم‌سانان
اوون، ۱۸۴۸
تیره‌ها

تَک‌سُم‌سانان[۱] (Perissodactyla) راسته‌ای از پستانداران دارای سم هستند که دارای تعدادی1 فرد از انگشت پا هستند. تک‌سم‌سانان گیاهخوارانی خشک‌زی هستند که فقط یک انگشت یا سه انگشت آنها با هم وزن جانور را تحمل می‌کند. انگشت میانی در سم این جانوران اغلب بزرگتر از انگشتان مجاورش است.

تک‌سم‌سانان بیشتر جانورانی چراکننده هستند و بر خلاف جفت‌سمان نشخوارکننده، معده ساده‌ای دارند چرا که آن‌ها سلولز گیاهان را به جای یک یا چند معده در روده هضم می‌کنند. فردسمان شامل اسب‌ها، تاپیر‌ها، و کرگدن‌ها هستند.

ریشه‌شناسی[ویرایش]

اعضای این راسته به زیرراسته‌های زیر تقسیم می‌شوند:

  • Hippomorpha که تک‌سم‌سانانی هستند که امروزه پاهای بلند دارند و تنها یک انگشت در پاهای خود دارند. تنها تیره باقی‌مانده از این زیرراسته اسبیان است که متشکل از اسب، زبرا، خر، گورخر ایرانی، و دیگر گونه‌های مشابه است.
  • Ceratomorpha دارای چندین انگشت عملی هستند؛ آن‌ها سنگین‌تر از Hippomorpha هستند و آرامتر از آن‌ها حرکت می‌کنند. این زیررده دو تیره موجود دارد: تپیرها و کرگدن‌ها.

تیره‌های موجود تک‌سم‌سانان به شکل زیر طبقه‌بندی می‌شوند:

 شمال‌هوددان 

 هونیاسنجابک‌مانان
 (پستانداران، پوست‌گسترها، جوندگان درختی، جوندگان، خرگوش‌ها)  Lepus timidus - 1700-1880 - Print - Iconographia Zoologica -(white background).jpg

 لوراسیاددان 

 هوچرب‌کورسانان
 (جوجه تیغی، خارپشت، موش کور، شکاف‌دندان)  Erinaceus europaeus - 1700-1880 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam -(white background).jpg

 خاگ‌پوش‌داران 

 خفاش‌سانان
 (خفاش‌ها و روباه‌های پرنده)  Flying fox at botanical gardens in Sydney (cropped and flipped).jpg

 فراسم‌داران 
 نارام‌زیان 

 پولک‌پوست‌سانان
 (پانگولین‌ها)  Pangolin Hardwicke (white background).jpg

 گوشت‌خوارسانان
 (گربه‌ها، کفتارها، سگ‌ها، خرس‌ها، فک‌ها و …)  Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate XI).jpg

 سم‌داران 

 تک‌سم‌سانان
  (اسب‌ها، تاپیرها، کرگدن‌ها و …) Equus quagga (white background).jpg

 جفت‌سم‌سانان
 (شتر، خوک، نشخوارکنندگان، اسب آبی، نهنگ و …)  The deer of all lands (1898) Hangul white background.png

جستارهای وابسته[ویرایش]

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «تک‌سم‌سانان» [زیست‌شناسی- علوم جانوری] هم‌ارزِ «Perissodactyla»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. جواد میرشکاری، ویراستار. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)