بزرگ (مقام موسیقی)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
محل صداهای مقام بزرگ بر روی پرده‌های ساز‌هایی مثل تار، سه‌تار و عود که با فاصلهٔ چهارم درست کوک شده‌اند.

بزرگ یا زیر بزرگ یکی از ۱۲ مقام موسیقی قدیم ایران بوده است.[۱] مقام بزرگ به همراه مقام‌های زیرافکند، رهاوی، زنگوله و حسینی را مقام حزن و تأسف می‌دانسته‌اند. صفی‌الدین عبدالمومن نیز

این مقام را مقام ترس (شدّالجُبن) نامیده‌ است.[۲] ابن سینا می‌گوید پس از نماز خفتن (نماز عشا) بهترین زمان برای نواختنِ این مقام است.[۳]

این مقام در گذشته مقام بسیار مفصلی بوده، و هم‌اکنون نیز در بخارا دارای بیش از پنجاه قطعه می‌باشد. نام بیشتر این قطعات در پیوند با فرهنگ ایرانی است، که برخی از آن‌ها هم‌اکنون در ردیف دستگاهی ایران دیده می‌شود، مانند: مهربانی، جامه‌دران و مویه.[۴]

درجات مقام بزرگ بر اساس رسالهٔ شرفیهٔ صفی‌الدین ارموی.[۵]

مقام بزرگ هم‌اکنون گوشهٔ بسیار کوچکی در دستگاه شور است[۶] که درجهٔ هشتم شور را به دانگ دوم شور اضافه می‌کند، و وسعت آن را به فاصلهٔ پنجم درست می‌رساند. گوشهٔ بزرگ درجهٔ هشتم شور را محور ملودی قرار می‌دهد و زمینه را برای آغاز شور بالا فراهم می‌کند.[۷]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • فخرالدینی، فرهاد. تجزیه و تحلیل و شرح ردیف موسیقی ایران. تهران: نشر معین، ۱۳۹۲. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۱۶۵-۰۹۸-۰. 
  • دورینگ، ژان. ردیف میرزاعبدالله برای تار و سه‌تار به روایت نورعلی برومند. تهران: موسسسه فرهنگی هنری ماهور، ۱۳۸۹. شابک ‎۹۷۹-۰-۸۰۲۶۰۴-۲۱-۶.