پرش به محتوا

اتوی یکم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
اُتوی یکم
پادشاه آلمان و ایتالیا و امپراتور مقدس روم
تندیس اتوی یکم در ماگدبورگ
سلطنتدوک زاکسن (۹۷۳–۹۳۶)
پادشاه آلمان (۹۷۳–۹۳۶)
پادشاه ایتالیا (۹۷۳–۹۵۱)
امپراتور مقدس روم (۹۷۳–۹۶۲)
تاج‌گذاری۲ فوریه ۹۶۲
پیشینهاینریش مرغ‌گیر
جانشیناتوی دوم
زاده۲۳ نوامبر ۹۱۲
والهاوزن
درگذشته۷ مهٔ ۹۷۳ (۶۰ سال)
مملبن
دودماندودمان اتنی
پدرهاینریش مرغ‌گیر
مادرماتیلدا رینگلهایم

اُتُوی یکم ملقب به اتوی بزرگ (به آلمانی: Otto I. , der Große) یا اُتُن یکم (به فرانسوی: Otton Ier) (زادهٔ ۲۳ نوامبر ۹۱۲ – مرگ ۷ مه ۹۷۳) امپراتور مقدس روم، پادشاه آلمان، ایتالیا و دوک زاکسن بود. اتوی اول کبیر از دودمان لودوینگرها، از سال ۹۳۶ پس از مرگ پدرش دوک ساکسونی و پادشاه فرانک خاوری، از سال ۹۵۱ پادشاه ایتالیا و از سال ۹۶۲ امپراتور مقدس روم بود. وی نخستین فرمانروای آلمان است که لقب امپراتور را داشت. او پسر هاینریش مرغ‌گیر دوک ساکسونی و پادشاه فرانک خاوری بود.[۱]

اتوی یکم ۲ فوریه ۹۶۲ میلادی امپراتوری مقدس روم را با تاجگذاری توسط پاپ در روم، بنیان‌گذاری کرد.[۲]

زندگی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

اتوی اول معروف به اتوی کبیر (Otto I)، فرزند هاینریش مرغ‌گیر اتو در والهاوزن زاده شد. او پس از مرگ پدرش در سال ۹۳۶ میلادی به عنوان پادشاه آلمان در آخن پایتخت نیایش شارلمانی تاج‌گذاری کرد و در سال ۹۶۲ میلادی با عنوان امپراتور مقدس روم بر تخت نشست. او در سال‌های نخستین حکومت خود با شورش‌های گسترده‌ای از سوی اعضای ناراضی خاندان خود و دوک‌های پرقدرت محلی و رقابت با فرانک باختری و پادشاهش لوئی چهارم رودررو بود. او توانست با تکیه بر نبوغ نظامی و استراتژی سیاسی موسوم به «سیستم کلیسایی امپراتوری» — که در آن اسقف‌ها را به عنوان کارگزاران وفادار و بدون وارث قانونی در مناصب اداری منصوب می‌کرد — قدرت مرکزی را تثبیت کند.[۳]

پیروزی تاریخی و سرنوشت‌ساز او بر مهاجمان مجار (مگیارها) در نبرد لشفلد در سال ۹۵۵ میلادی، نه تنها به دهه‌ها تهاجم ویرانگر به اروپای غربی پایان داد، بلکه جایگاه پادشاهی او را به عنوان مدافع اصلی جهان مسیحیت تثبیت و مشروعیت لازم برای احیای عنوان امپراتوری را فراهم کرد.[۴]

تبارشناسی امپراتور اتوی بزرگ و خاندان لیودولفینگر

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

اتو از خاندان اشرافی و قدرتمند لیودولفینگر بود. پدر او، هاینریش اول، پادشاه فرانک شرقی و مادرش ملکه ماتیلده نام داشت. او برادران و خواهرانی بانفوذ در سراسر اروپا داشت؛ هاینریش اول، دوک باواریا، برون، اسقف اعظم کلن، گربِرگا (که ابتدا با گیزلبرت، دوک لورن و سپس با لوئی چهارم، پادشاه فرانسه ازدواج کرد) و هادویگ (همسر هوگو، دوک فرانک‌ها) خواهران و برادران تنی او بودند، در حالی که تانکمار برادر ناتنی بزرگ‌تر او به شمار می‌آمد[۵].

اتو در طول زندگی خود دو بار ازدواج کرد؛ همسر نخست او ادگیث، دختر ادوارد کهن‌سال، پادشاه انگلستان بود که در سال‌های ۹۲۹/۹۳۰ با یکدیگر ازدواج کردند. پس از درگذشت ادگیث، او در سال ۹۵۱ با آدلاید، دختر رودولف دوم، پادشاه بورگوندی و بیوه لوتار، پادشاه سابق ایتالیا، پیمان زناشویی بست.

حاصل این دو ازدواج، فرزندانی بودند که هرکدام نقش مهمی در مناسبات قدرت ایفا کردند؛ از ازدواج اول، لیودولف، دوک شوابن و لیوتگارد (همسر کنراد سرخ، دوک لورن) متولد شدند. از ازدواج دوم اتو نیز، امپراتور اتوی دوم و ماتیلده، راهبه بزرگ صومعه کوئدلبورگ به دنیا آمدند؛ علاوه بر این، او یک پسر نامشروع به نام ویلهلم نیز داشت که بعدها به مقام اسقف اعظمی ماینتس رسید.[۵].

رابطه پیچیده میان امپراتوری و نهاد پاپ

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

او در بعد سیاست خارجی، نفوذ خود را بر پادشاهی ایتالیا گسترش داد و با ازدواج با ملکه آدلاید، خود را پادشاه ایتالیا نامید؛ اقدامی که توازن قدرت را در قاره اروپا دگرگون ساخت و زمینه‌ساز رابطه پیچیده و طولانی‌مدت امپراتوری با نهاد پاپ گردید.

اتوی کبیر همچنین نقشی کلیدی در مسیحی‌سازی قبایل اسلاو در مرزهای شرقی ایفا کرد و با تأسیس مجمع‌الاسقفی بزرگ در ماگدبورگ، این شهر را به مرکز اداری و فرهنگی قلمرو خود تبدیل نمود. دوران حکومت او که با نوزایی فرهنگی، رونق معماری و شکوفایی هنری همراه بود.

در آغاز دههٔ ۹۶۰ میلادی، برنگار دوم به بخش شمالی قلمرو پاپ ژان دوازدهم تاخت و پاپ برای حفظ قلمرو خود دست به دامان اتوی اول شد. اتو به ایتالیا لشکرکشی کرد، برنگار را عقب راند و در ۲ فوریه ۹۶۲ میلادی، پاپ در رم تاج امپراتوری مقدس روم را بر سر او نهاد؛ ولی به زودی پاپ ژان دوازدهم از قدرت فزاینده و نفوذ اتو بیمناک شد و پنهانی دست به تحریک آدالبرت (پسر برنگار)، قبایل مجار و امپراتوری روم شرقی علیه او زد.[۶]

اتو از این توطئه آگاه شد، به رم بازگشت و با برگزاری یک شورای کلیسایی (سینود)، ژان دوازدهم را به اتهام خیانت و فساد برکنار و لئون هشتم را به جای او بر منصب پاپی برگزید. با خروج اتو از رم، میان هواداران ژان و امپراتور جنگ درگرفت که با مرگ ناگهانی ژان دوازدهم نیز پایان نیافت؛ چرا که رمیان بدون موافقت امپراتور، بندیکت پنجم را به عنوان پاپ تازه انتخاب کردند. اتو به ناچار دوباره به رم بازگشت، شورش را به سختی سرکوب و بندیکت پنجم را عزل کرد. در سال ۹۶۴ میلادی، اتو از این بحران‌ها بهره‌برداری سیاسی کرد و سندی موسوم به امتیاز اتونی (Privilegium Ottonianum) را به رمیان تحمیل کرد که بر اساس آن، هیچ پاپی نباید بدون موافقت و تأیید امپراتور آلمان برگزیده یا ابقا شود.[۷]

فرهنگ و هنر بیزانس در دربار آلمان

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

در سال ۹۶۶ میلادی، اتوی اول برای سومین بار به ایتالیا لشکرکشی کرد و تلاش نمود تا قلمرو خود را به سمت مناطق جنوبی این شبه‌جزیره — که در کنترل لومباردها و امپراتوری بیزانس بود — گسترش دهد؛ اما این اقدامات نظامی با مقاومت سرسختانه روبرو شد و در نهایت نافرجام ماند. پس از سال‌ها تنش دیپلماتیک بر سر تصاحب عنوان امپراتوری روم، سرانجام در سال ۹۷۲ میلادی با روی کار آمدن ژان یکم تسیمیسکس در قسطنطنیه، توافق صلحی میان دو امپراتوری حاصل شد. در این قرارداد، بیزانس رسماً عنوان امپراتوری اتوی اول را به رسمیت شناخت و برای تحکیم این پیوند سیاسی، تئوفانو، برادرزادهٔ امپراتور بیزانس، در ۱۴ آوریل ۹۷۲ میلادی در رم به عقد اتوی دوم، پسر و جانشین اتوی بزرگ، درآمد که این رویداد موجب نفوذ عمیق فرهنگ و هنر بیزانس در دربار آلمان گردید.[۸]

معماری اتونی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

در دوران حکومت اتوی کبیر (۹۳۶–۹۷۳ میلادی) به عنوان بخشی از نوزایی اتونی شکوفا شد و حلقه‌ای حیاتی در پیوند معماری کارولینژی به سبک رومانسک به‌شمار می‌رود. ویژگی بارز معماری این دوره، تلفیق سنت‌های بومی ژرمن با تأثیرات عمیق از معماری امپراتوری روم شرقی (بیزانس) و سازه‌های باستانی روم بود که با هدف نمایش اقتدار سیاسی و مذهبی امپراتور صورت می‌گرفت. در این سبک، کلیساها با ابعاد بسیار بزرگ، شبستان‌های کشیده، صحن‌های دوطرفه (دوقلو) در شرق و غرب، و برج‌های رفیع ساخته می‌شدند؛ ساختار شاخصی که نمونه بارز آن در بازسازی کلیسای جامع ماگدبورگ توسط اتوی کبیر و بنای اولیه کلیسای هم‌رتبه سنت سیریاکوس در گرنرود تجلی یافت و برای نخستین بار از تناسبات هندسی دقیق و ریتم‌های متناوب ستون‌ها در فضای داخلی استفاده کرد.[۹]

درگذشت و محل دفن

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

اتوی کبیر در ۷ مه ۹۷۳ میلادی، در سن ۶۰ سالگی و به دلیل مرگ طبیعی (احتمالاً بر اثر تب شدید یا سکته)، در کاخ سلطنتی مملبن (Memleben) — یعنی همان مکانی که پدرش هاینریش مرغ‌گیر نیز در آنجا درگذشته بود — دار فانی را وداع گفت. بر اساس سنت‌های پادشاهی آن دوران، قلب و اندام‌های داخلی او جداسازی و در همان محل درگذشتش (که بعدها به دستور جانشینش به یک صومعه مجلل تبدیل شد) به خاک سپرده شد؛ اما پیکر او طبق وصیت خودش به ماگدبورگ منتقل گردید و در کلیسای جامع ماگدبورگ، در کنار مزار همسر اولش، ملکه ایدگیث وسکس، دفن شد.[۱۰] آرامگاه سنگی او در این کلیسای جامع تا به امروز پابرجا است و به عنوان یکی از مهم‌ترین بناهای یادبود تاریخی آلمان قرون وسطی محافظت می‌شود.

نگهداری آثار و اشیا شخصی اتوی کبیر

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

امروزه نمادهای سلطنتی، اشیاء شخصی و آثار باستانی متعلق به اتوی کبیر یا منسوب به دوران حکومت وی، به دلیل ارزش تاریخی و مادی فوق‌العاده در چندین موزه برجسته در کشورهای اتریش و آلمان نگهداری و محافظت می‌شوند:

جواهرات و نمادهای امپراتوری در وین

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

بخش اصلی و رسمی «جواهرات سلطنتی امپراتوری مقدس روم» که در مراسمات رسمی و تاج‌گذاری‌های اتوی کبیر مورد استفاده قرار می‌گرفتند، در گنجینه سلطنتی وین (کایزرلیشه شاتس‌کامر) واقع در کاخ هفبورگ نگهداری می‌شوند. این اشیاء شاخص عبارتند از:

  • تاج امپراتوری: مشهورترین تاج هشت‌ضلعی قرون وسطی که طبق شواهد تاریخی مستقیماً برای مراسم تاج‌گذاری اتوی کبیر در سال ۹۶۲ میلادی در رم ساخته شده است.[۱۱]
  • نیزه مقدس: مهم‌ترین شیء مذهبی-نظامی اتو که وی در نبردهای بزرگی همچون نبرد لشفلد برای تضعیف روحیه دشمن، آن را پیشاپیش سپاه حمل می‌کرد.
  • شمشیر امپراتوری: شمشیر تشریفاتی منسوب به سن موریس که غلاف طلایی و تزئینات آن تجلی‌بخش قدرت امپراتوران اوتونی بوده است.[۱۱]

یافته‌های باستان‌شناسی در موزه اوتونیانوم ماگدبورگ

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

این موزه که در مجاورت محل دفن اتو قرار دارد، مأمن اصلی اشیاء شخصی کشف‌شده در کاوش‌های باستان‌شناسی اخیر (سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶) بر روی آرامگاه اتوی کبیر و همسرش، ملکه ایدگیث وسسکس است. این آثار شامل بقایای پارچه‌های ابریشمی مجلل سلطنتی، سنجاق‌های تزئینی لباس (فیبولا)، سکه‌های ضرب‌شده دوره اوتونی و ظروف شیشه‌ای گران‌بهاست.[۱۲]

مجسمه سوارکار ماگدبورگ

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

نخستین مجسمه سواره‌نظام تمام‌قد و مستقل در شمال رشته‌کوه‌های آلپ (ساخته‌شده در حدود سال ۱۲۴۰ میلادی) که چهره اتوی کبیر را به تصویر کشیده است. نسخه اصلی این شاهکار معماری قرون وسطی برای محافظت از فرسایش به «موزه تاریخ فرهنگی ماگدبورگ» منتقل شده و نسخه‌ای برنزی از آن در میدان اصلی شهر جایگزین شده است.[۱۳]

نگارخانه

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

منابع

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. ↑ "Otto I - Holy Roman Emperor" (in English). دانشنامه بریتانیکا (Encyclopædia Britannica). Retrieved 16 اوت 2026.
  2. ↑ "Holy Roman Empire - Coronation of Otto I" (in English). دانشنامه بریتانیکا (Encyclopædia Britannica). Retrieved 16 اوت 2026.
  3. ↑ "Otto I" (in English). دانشنامه بریتانیکا (Encyclopædia Britannica). Retrieved 16 اوت 2026.
  4. ↑ Becher, Matthias (2012). Otto der Große: Kaiser und Reich (in German). C.H.Beck. pp. 82–95. ISBN 978-3-406-56257-0.
  5. 1 2 Biographie, Deutsche. "Otto I. - Deutsche Biographie". www.deutsche-biographie.de (in German). Retrieved 2026-09-24.
  6. ↑ Collins, Roger (2014). Keepers of the Keys of Heaven: A History of the Papacy. Basic Books. pp. 172–175. ISBN 978-0-465-06182-2.
  7. ↑ "Privilegium Ottonianum" (in English). دانشنامه بریتانیکا (Encyclopædia Britannica). Retrieved 16 اوت 2026.
  8. ↑ Davids, Adelbert (2002). The Empress Theophano: Byzantium and the West at the Turn of the First Millennium. Cambridge University Press. pp. 45–52. ISBN 978-0-521-52467-4.
  9. ↑ Kubach, Hans Erich (1986). Romanesque Architecture. Rizzoli. pp. 18–24. ISBN 978-0-8478-0696-6.
  10. ↑ "Archaeologists discover site where Otto the Great died" (in English). پورتال مطالعات قرون وسطی (Medievalists). Retrieved 16 اوت 2026.
  11. 1 2 Schulze-Dörrlamm, Mechthild (2012). Die Kaiserkrone Ottos des Großen (in German). Schnell & Steiner. pp. 34–41. ISBN 978-3-7954-2644-6.
  12. ↑ "Insights into ongoing work on the tomb of Otto the Great in Magdeburg Cathedral" (in English). پورتال رسمی اخبار علمی آلمان (Informationsdienst Wissenschaft). Retrieved 16 اوت 2026.
  13. ↑ "Magdeburg Rider" (in English). دانشنامه بریتانیکا (Encyclopædia Britannica). Retrieved 16 اوت 2026.
  • لغتنامهٔ دهخدا، درآیهٔ اتن اول
در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ اتوی یکم موجود است.
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=اتوی_یکم&oldid=44490149»