ویکی‌پدیا:شیوه‌نامه (فهرست)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
رهنمودهای ویکی‌پدیا
محتوا
تعارض منافع
کپی مکنید
ابهام‌زدایی
چرندیات محض
جعل مکنید
صفحه‌های کاربری
سرشناسی مقاله
فهرست افراد
طبقه‌بندی
زیرصفحه‌ها
رده‌ها، فهرست‌ها، جعبه‌ها
فهرست‌ها
رده‌ها
ویرایش
جسور باشید
وب را بسازید
خلاصه ویرایش
اندازهٔ مقاله
بحث
صفحه بحث
امضا کنید
رفتار
نزاکت
اخلال‌گری نکنید
آداب معاشرت
فرهنگ شهروندی
تازه‌کاران را نزنید!
صفحه‌های کاربری
بازی با سیستم
شیوه
شیوه‌نامه
شیوه‌نامه (پزشکی)
دستور خط
بخش آغازین

از فهرست‌ها در ویکی‌پدیا برای مرتب کردن اطلاعات استفاده می‌شود. فهرست‌ها می‌توانند بخشی از یک مقاله باشند، یا خودشان یک مقالهٔ جدا باشند. این رهنمود توضیح می‌دهد که چه زمان و به چه شکل باید از فهرست‌های استفاده کرد.

انواع فهرست‌ها[ویرایش]

فهرست‌ها می‌توانند بخشی از یک مقاله باشند، یا خودشان یک مقالهٔ جدا باشند.

مقاله‌های فهرست[ویرایش]

مقاله‌های فهرست صفحه‌هایی در دانشنامه هستند که شامل یک بخش آغازین و پس از آن یک فهرست هستند (این فهرست می‌تواند شامل بخش‌هایی باشد). مواردی که در این فهرست هستند شامل پیوندهایی به مقاله‌های مرتبط با آن موضوع خاص هستد، و ممکن است که اطلاعات بیشتری راجع به آن مورد را هم شامل شوند. عنوان مقاله‌های فهرست معمولاً با عباراتی نظیر «فهرست ...» شروع می‌شود و پس از آن موضوع مقاله در عنوان می‌آید، نظیر: فهرست آثار احمد شاملو. موارد فهرست می‌توانند به صورت الفبایی، بر اساس طبقه‌بندی موضوعی و به صورت عرضی یا به شکل سلسله مراتبی مرتب شوند.

استفاده از بخش‌های حاوی فهرست‌های گلوله‌ای روش رایجی برای ایجاد مقاله‌های فهرست است. این مقاله‌های از ویکی‌پدیا:شیوه‌نامه (مقاله فهرست) پیروی می‌کنند. ویکی‌پدیا همچنین از ضمیمه‌ها و پانویس‌ها به صورت فهرست‌هایی در بخش‌های «جستارهای وابسته»، «منابع»، و «پیوند به بیرون» استفاده می‌کند و از الگوهای ناوبری نیز بهره می‌برد.

فهرست‌های توکار[ویرایش]

فهرست توکار فهرستی است که به عنوان بخشی از یک مقاله آورده می‌شود و اطلاعاتی را نمایش می‌دهد که مکمل محتوای مقاله است.

هدف از ایجاد فهرست‌ها[ویرایش]

فهرست‌ها در ویکی‌پدیا با سه هدف ساخته می‌شوند:

اطلاع رسانی

فهرست‌ها منبع خوبی برای اطلاعات می‌توانند باشند. به عنوان صفحهٔ فهرست شهرهای یک کشور، می‌تواند اطلاعات کلی مانند جمعیت این شهرها را ارائه کند. یا فهرست وقایع، می‌تواند با مرتب شدن به ترتیب زمانی، به درک توالی رخدادها در ذهن خواننده کمک شایانی بکند.

ناوبری

فهرست‌ها کمک می‌کنند تا کاربران ویکی‌پدیا بتوانند به راحتی بین مقالات مرتبط به هم جابه‌جا شوند. به خصوص نقش آن‌ها زمانی پررنگ‌تر می‌شود که کاربری به دنبال یک موضوع خاص می‌گردد، اما نمی‌داند چه کلید واژه‌ای را برای جستجو در ویکی‌پدیا استفاده کند. با کمک ساختار درختی منطقی فهرست‌ها، چنین کاربری، به راحتی موضوع مورد نظر خود و مقالات مرتبط با آن را پیدا خواهد کرد.

توسعه

وقتی فهرستی از موضوعات مرتبط با هم، شامل چند پیوند قرمز (پیوند به مقالاتی که هنوز ساخته نشده‌اند) باشد، می‌تواند زمینه‌ای باشد تا کاربران علاقه‌مند، با الگو گرفتن از مقالاتی از این فهرست که ایجاد شده‌اند، مقالات ساخته نشده را ایجاد کنند. به این ترتیب، ساخت مقالات ساده‌تر و نظام‌مندتر می‌شود.

تفاوت مهمی که فهرست‌ها با رده‌ها دارند آن است که هر بار که مقاله‌ای به یک فهرست اضافه یا از آن حذف می‌شود، تمام کسانی که آن فهرست را تعقیب می‌کنند، متوجه این تغییر خواهند شد. به همین خاطر، امکان این که مقاله به اشتباه به یک فهرست اضافه یا از آن حذف شود، و کسی متوجه این اشتباه نشود، کمتر خواهد بود.

نامگذاری و محتوای فهرست‌ها[ویرایش]

اگر نام یک فهرست کاملاً نوع محتوایی را که در آن باید قرار بگیرد مشخص نمی‌کند، در ابتدای فهرست یک بخش آغازین اضافه کنید و توضیح لازم را بنویسید. توقع نداشته باشید که سایر ویرایشگران ویکی‌پدیا خودشان کاربرد یک فهرست را حدس بزنند.

عنوان فهرست[ویرایش]

عنوان فهرست باید تا حد امکان جامع و مانع باشد. از نام‌های کلی مانند «فهرست کشورها» بهتر است استفاده نکنید. بهتر آن است که «فهرست کشورها» فقط به عنوان یک مرحله در ساختار درختی مطرح باشد؛ به عنوان مثال، این فهرست، خود پیوندی به «فهرست کشورهای آسیا»، «فهرست کشورهای اروپا» و نظایر آن داشته باشد، و هر کدام از آن فهرست‌ها شامل پیوندی به مقالات کشورهای آن قاره باشد. به این ترتیب، هم ساختار منطقی‌تری ایجاد شده‌است، و هم از ایجاد یک فهرست کلی و طولانی اجتناب شده‌است.

بخش آغازین[ویرایش]

در ابتدای فهرست‌ها می‌توانید یک بند (پاراگراف) متن اضافه کنید که توضیح بدهد چه مقالاتی باید در آن فهرست گنجانده شوند. این حتی شامل فهرست‌هایی که عنوانشان کاملاً مشخص می‌کند که شامل چه مقالاتی هستند، نیز می‌شود. بهتر است در همان بند ابتدایی، شرایطی که یک مقاله باید داشته باشد تا به آن فهرست اضافه شود را توضیح دهید، یا پیوندی به صفحه‌ای که این شرایط را توضیح می‌دهد ایجاد کنید.

ذکر منبع[ویرایش]

در تمام موارد، به خصوص در شرایطی که معیارهای ورود مقالات به یک فهرست از تعریفی که دیگران انجام داده‌اند اقتباس شده‌است، باید برای معیارهای ورود مقالات منابع موثقی ارائه شود. مثال سادهٔ این مطلب آن می‌شود که در ابتدای فهرست کشورهای اتحادیهٔ اروپا بگوییم «تنها کشورهایی در این صفحه فهرست می‌شوند که طبق گزارش رسمی اتحادیهٔ اروپا، جزو این اتحادیه تلقی می‌شوند» و پیوندی هم به صفحه‌ای از وب‌سایت رسمی اتحادیهٔ اروپا در این باره ارائه کنیم.

فهرست‌ها نباید سلیقه‌ای ایجاد شوند. عناوینی که درون یک فهرست قرار می‌گیرند، خود باید دارای سرشناسی کافی باشند، و تعلق‌پذیری آن‌ها به آن فهرست نیز باید با کمک منابع معتبر قابل اثبات باشد. می‌توانید برای فهرست‌ها هم، درست مثل مقالات، {{درخواست یادکرد منبع}} کنید.

همین‌طور، در مورد فهرست‌های افراد، باید دقیقاً این سیاست ویکی‌پدیا مدنظر باشد، و تنها مقالاتی به فهرست‌های مربوط به افراد اضافه شوند، که تعلق آن‌ها به این فهرست‌ها با منابع موثق و قابل استناد توجیه شده باشد.

محتوای فهرست‌ها[ویرایش]

سیاست دیدگاه بی‌طرفانه در ویکی‌پدیا، در مورد فهرست‌ها هم کاملاً مصداق دارد. نام هیچ شخصی نباید به فهرست دیکتاتورها اضافه شود، مگر آن که منابع مستقل و متعددی با دیدگاه بی‌طرفانه، وی را جزو دیکتاتورها تلقی کرده باشند، و این دیدگاه عمومیت داشته باشد. پر واضح است که سیاست ممنوعیت تحقیق دست اول در ویکی‌پدیا، در مورد فهرست‌ها هم مصداق دارد.

فهرست افراد[ویرایش]

نوشتار اصلی: ویکی‌پدیا:فهرست افراد


رده‌بندی[ویرایش]

می‌توانید هر فهرستی را که ایجاد می‌کنید با نوشتن [[رده:فهرست‌ها]] در انتهای فهرست، به ردهٔ فهرست‌ها اضافه کنید. با این حال، اگر این فهرست در یکی از زیر‌رده‌های ردهٔ یادشده می‌گنجد، بهتر است آن را به آن زیر رده اضافه کنید، نه به ردهٔ مادر.

نمایش فهرست‌ها[ویرایش]

متداول‌ترین نحوهٔ نمایش فهرست‌ها در ویکی‌پدیا، نمایش آن‌ها به صورت فهرست گلوله‌ای است. به عنوان مثال در فهرستی که برای شهرهای استان اصفهان ایجاد می‌کنید، استفاده از چنین دستوری:

* [[اصفهان]]
* [[برخوار]]
* [[فلاورجان]]

چنین نتیجه می‌دهد:

همان‌طور که بالاتر ذکر شد، در بند توضیحات اول یک فهرست، می‌توانید موضوع آن فهرست را توضیح دهید، که این کار با اضافه کردن پیوندی به مقالات مرتبط، یادکرد از منابع، و اضافه کردن تصاویر در صورت لزوم، می‌تواند بسیار کامل‌تر و پربارتر باشد.


پیوند به بیرون[ویرایش]

en:Wikipedia:Lists in Wikipedia - استانداردهای پیشنهادی برای ایجاد فهرست در ویکی‌پدیا در قالب یک انشا