وفایی
میرزا عبدالرحیم وفایی مشهور به وفایی(۱۸۴۴-۱۹۰۲) (به کردی: وەفایی) فرزند ملاغفور فرزند نصرالله از طایفه ملاجامی، شاعر کلاسیک کرد اهل مهاباد است. عمده شهرت وی به واسطه غزل های پرشور کردی است.
محتویات |
زندگینامه [ویرایش]
وفایی در سال ۱۸۴۴ میلادی در شهر مهاباد به دنیا آمد. او در مهاباد از راه مکتب داری امرار معاش میکرد. وفایی در سن بیست سالگی به عزم استانبول از مهاباد بیرون رفت اما پس از رسیدن به نهریه و ملاقات شیخ عبیدالله نهری از ادامه سفر منصرف شده همانجا سکنی گزید و به طریقت نقشبندیه گرایش پیدا کرد. وی از مریدان شیخ عبیدالله نهری به شمار میآمد و اشعار بسیاری هم که در مدح او سرودهاست شاهد بر این مدعاست.او در سال ۱۹۰۲ به همراه شیخ محمود برزنجی و پیرەمیرد به سفر حج رفت و در هنگام حج درگذشت و در همانجا در خاک عربستان به خاک سپرده شد.
شعر وفایی [ویرایش]
وفایی به زبانهای کردی، فارسی و عربی شعر سروده و عمده اشعار وی در قالب غزل هستند. او در سرودن غزل بسیار تحت تأثیر نالی، بودهاست و بسیاری از مفاهیم شعر وی را به کار بردهاست. اشعار وفایی را بسیاری از خوانندگان کرد در کارهای خود استفاده کردهاند، از این جمله میتوان سید علی اصغر کردستانی، حسن زیرک، مظهر خالقی، عدنان کریم، محمد ماملی و بهجت یحیی را نام برد.
نمونه شعر فارسی [ویرایش]
ای رخ و زلفت شب تاریک و روز روشن است
بی شب و روز تو روز و شب فغان کار من است
طرەی مشکین مزن بر همدگر مشکن دلم
زانکه مشکین طرەات مسکین دلم را مسکن است
آسمان ماهی ندارد، بوستان سروی چو تو
ماه من مشکین کمند و سرو من سیمین تن است
نمونه شعر کردی [ویرایش]
ئەلا ئەی ساقیی مەستان بە حەققی پیری مەیخانە
بە گەردش بێنە جامی مەی بە یادی چاوی جانانە
ئەمان ئەی موتریبی مەجلیس بە حەققی تاری رووحانی
بڵا بێ نەغمەکەی سازت کە ئاوی ئاوری هیجرانە
ئەتۆ ئەی رووحەکەم ساقی، ئەتۆ ئەی عومرەکەم موتریب
پەیاپەی لێدە چەنگ و نەی، دەمادەم بێنە پەیمانە
بە تیری غەمزە بملاوێنەوە زولفم لە گەردەن کە
بە سەر هاتوومە مەیدانت، بە دڵ بۆت بووم بە نیشانە
ئەگەر شەوقی جەمالی تۆ نییە من مەست و حەیرانم
لەبەرچی بۆتە بولبول گوڵ، چرا بۆچ بۆتە پەروانە؟
لە شەوقی تۆیە سەرمەستە، بە زەوقی تۆیە پابەستە
ئەگەر عاریف لە کەعبەیدا، ئەگەر کافر لە بوتخانە
لە شیرینی جەمالی تۆیە رۆژی روونی لەیلایە
ئەگەر فەرهادی سەرگەردان، ئەگەر مەجنوونی دێوانە
دەمێکی مەست و بیمارم، دەمێک بێهۆش و هۆشیارم
چ کەس نازانێ دەردی من، مەگەر ئەو چاوە کاڵانە
دە هەر حەڵقێکیدا سەد دڵ، گرفتارە دەناڵێنێ
سەری زولفی پەرێشانت مەگەر زنجیری شاهانە؟
هەناسەی عاشقان با نەدگرێ، بێ مروەتی تا کەی؟
بترسێ ئەی گوڵی نازکبەدەن لەو بایی زریانە
ئەگەر زولفت وەکوو من عاشقی رووی تۆ نییە بۆچی
سەراپا تێکچوو، کەوتۆتە بەرپێت، دەست و دامانە؟
ترازا دوگمەکەی سینەی، بەیاری زولفی هات غەمزە
بەیان بەربوو لە لای چین، باخەبەر بن! تیرە بارانە
وەفایی بۆ گوڵێکی سەروباڵا شێت و شەیدایە
وەکوو قومری دەناڵێنێ وەکوو بولبول غەزەلخوانە
منابع [ویرایش]
- وفایی در سایت نگاه
- وبسایت ئاوێنه
- میرزا عبدالرحیم وفایی، دیوانی وفایی، تصحیح محمد علی قرەداغی، انتشارات کردستان
- موسیقیدانان کرد در سایت راسخون
- قصیده اسلامی در آسیا و آفریقا
