وفایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
وفایی
نام اصلی میرزا عبدالرحیم سابلاغی
زمینهٔ کاری شاعر
زادروز ۱۲۶۴ قمری
مهاباد، آذربایجان غربی
پدر و مادر ملا غفور
مرگ ۱۳۱۸ قمری
عربستان
ملیت ایرانی
علت مرگ بیماری
پیشه مکتب داری
کتاب‌ها دیوان وفایی

میرزا عبدالرحیم سابلاغی مشهور به وفایی(۱۸۴۴-۱۹۰۲) (به کردی: وەفایی) فرزند ملاغفور فرزند نصرالله از طایفه ملاجامی، شاعر کلاسیک کرد اهل مهاباد است. عمده شهرت وی به واسطه غزل های پرشور کردی است.

زندگی‌نامه[ویرایش]

حاج عبدالرحیم فرزند ملاغفور فرزند نصرالله، در شهر مهاباد به سال ۱۲۶۴ قمری (۱۸۴۴ میلادی) به دنیا آمده و همانجا به مکتب رفته و پس از فراگیری مقدمات در مدرسه مسجد جامع سرخ مهاباد به تحصیل ادامه داد. و از محضر اساتید آن حوزه علمیه، اجازه گرفته است. وفایی انسانی صوفی مشرب، متقی، خوشخو، متواضع و مردم دوست بوده و اغلب از خوردن گوشت پرهیز می کرده، به طبیعت و گل و گلزار و دشت و کوه به شدت عشق می ورزیده است.

عربی و ترکی را نیز می دانسته، ولی بیشتر به زبان کردی شعر گفته است. در مهاباد به شغل مکتب داری مشغول بوده و راه امرار معاش وی از این طریق بوده است.

وفایی در سن بیست سالگی به عزم سفر استانبول از مهاباد بیرون می رود، اما پس از رسیدن به نهریه و ملاقات با شیخ عبیدالله شمزینان از ادامه سفر منصرف شده همانجا می ماند و به طریقه نقشبندیه تمسک می کند و یک سال بعد از آنکه مرشدش از سفر حجاز بر می گردد، به شهر مهاباد مراجعت می نماید و تاهل اختیار می کند. وفایی در دوران عمر خود دوبار به حج مشرف شده است. وی از مریدان شیخ عبیدالله نهری به شمار می‌آمد و اشعار بسیاری هم که در مدح او سروده‌است شاهد بر این مدعاست.

سفر دوم که همراهانی چون مرحوم شیخ سعید برزنجی، حاجی توفیق بیگ (پیرمرد) و سید احمد خانقاه کرکوکی داشته در راه مراجعت وفایی به سال ۱۳۱۸ قمری (۱۹۰۲میلادی) بدرود حیات گفت و در همانجا در خاک عربستان به خاک سپرده شد. و آنگونه که نوشته اند روان شاد پیرمرد یکی از کسانی بوده که در تدفین وفایی شرکت و حضور داشته است.

شعر وفایی[ویرایش]

وفایی به زبان‌های کردی، فارسی و عربی شعر سروده و عمده اشعار وی در قالب غزل هستند. او در سرودن غزل بسیار تحت تأثیر نالی، بوده‌است و بسیاری از مفاهیم شعر وی را به کار برده‌است. اشعار وفایی را بسیاری از خوانندگان کرد در کارهای خود استفاده کرده‌اند، از این جمله می‌توان سید علی اصغر کردستانی، حسن زیرک، مظهر خالقی، عدنان کریم، محمد ماملی و بهجت یحیی را نام برد.

نمونه شعر فارسی[ویرایش]

ای رخ و زلفت شب تاریک و روز روشن است

بی شب و روز تو روز و شب فغان کار من است

طرەی مشکین مزن بر همدگر مشکن دلم

زانکه مشکین طرەات مسکین دلم را مسکن است

‌آسمان ماهی ندارد، بوستان سروی چو تو

ماه من مشکین کمند و سرو من سیمین تن است

نمونه شعر کردی[ویرایش]

ئەلا ئەی ساقیی مەستان بە حەققی پیری مەیخانە

بە گەردش بێنە جامی مەی بە یادی چاوی جانانە

ئەمان ئەی موتریبی مەجلیس بە حەققی تاری رووحانی

بڵا بێ نەغمەکەی سازت کە ئاوی ئاوری هیجرانە

ئەتۆ ئەی رووحەکەم ساقی، ئەتۆ ئەی عومرەکەم موتریب

پەیاپەی لێدە چەنگ و نەی، دەمادەم بێنە پەیمانە

بە تیری غەمزە بملاوێنەوە زولفم لە گەردەن کە

بە سەر هاتوومە مەیدانت، بە دڵ بۆت بووم بە نیشانە

ئەگەر شەوقی جەمالی تۆ نییە من مەست و حەیرانم

لەبەرچی بۆتە بولبول گوڵ، چرا بۆچ بۆتە پەروانە؟

لە شەوقی تۆیە سەرمەستە، بە زەوقی تۆیە پابەستە

ئەگەر عاریف لە کەعبەی‌دا، ئەگەر کافر لە بوتخانە

لە شیرینی جەمالی تۆیە رۆژی روونی لەیلایە

ئەگەر فەرهادی سەرگەردان، ئەگەر مەجنوونی دێوانە

دەمێکی مەست و بیمارم، دەمێک بێ‌هۆش و هۆشیارم

چ کەس نازانێ دەردی من، مەگەر ئەو چاوە کاڵانە

دە هەر حەڵقێکیدا سەد دڵ، گرفتارە دەناڵێنێ

سەری زولفی پەرێشانت مەگەر زنجیری شاهانە؟

هەناسەی عاشقان با نەدگرێ، بێ مروەتی تا کەی؟

بترسێ ئەی گوڵی نازک‌بەدەن لەو بایی زریانە

ئەگەر زولفت وەکوو من عاشقی رووی تۆ نییە بۆ‌چی

سەراپا تێکچوو، کەوتۆتە بەرپێت، دەست و دامانە؟

ترازا دوگمەکەی سینەی، بەیاری زولفی هات غەمزە

بەیان بەربوو لە لای چین، باخەبەر بن! تیرە بارانە

وەفایی بۆ گوڵێکی سەروباڵا شێت و شەیدایە

وەکوو قومری دەناڵێنێ وەکوو بولبول غەزەل‌خوانە

منابع[ویرایش]