سواره ایلخانی‌زاده

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سواره ایلخانی زاده
نام اصلی سواره ایلخانی زاده
زمینهٔ کاری شاعر و نویسنده
زادروز ۱۳۱۶
بوکان
مرگ ۱۳۵۴
تهران
ملیت ایرانی
جایگاه خاکسپاری روستای حمامیان بوکان
در زمان حکومت پهلوی
لقب پدرشعرنوی کُردی
بنیانگذار شعرنوکُردی ایران
پیشه مشغول به فعالیت دررشته حقوق قضایی

سواره ایلخانی‌زاده(زادهٔ ۱۳۱۶ در بوکان- مرگ ۱۳۵۴ در تهران) شاعر، نویسنده، فعال سیاسی و گویندهٔ رادیوی کرد ایرانی بود.

زندگی‌نامه[ویرایش]

سواره ایلخانی زاده درسال ۱۳۱۶ در روستای ترُجان یکی از توابع شهرستان سقز به دنیا آمد. زمانی که سواره ۲ سال داشت، خانواده‌ی وی از روستای ترجان به روستای قره گویز یکی دیگر از توابع همین شهرستان نقل مکان می‌کنند (به نقل از برادرش عمر ایلخانی در مقدمه کتاب خه وه به ردینه). وی از همان دوران کودکی زندگی سختی را پشت سر گذاشت.او مدرک دیپلم خود را در شهر تبریز می‌گرد و برای فراگیری تحصیلات تکمیلی در رشته حقوق قضایی به تهران می‌رود و درسال۱۳۴۷ موفق به اتمام تحصیلات خود می‌شود. سواره عشقی خاصی به مردم کُرد داشت و همین عشق درونی وی باعث شد در فعالیت‌های سیاسی و فرهنگی حضور یابد و ضمن سرودن شعرهای ملی به فعالیت‌های سیاسی هم می‌پرداخت. اما به دلایل زمان خود درسال ۱۳۴۳ به مدت ۶ ماه در زندان قزل قلعه تهران زندانی می‌شود. وی در سال ۱۳۴۶ در قسمت کردی رادیو تهران مشغول به کار می‌شود، اما مرگ وی را مجال نمی‌دهد و در سال ۱۳۵۴ در حالی که کمتر از ۳۸ سال داشت، بر اثر سانحهٔ تصادف در تهران درگذشت. پس از فوت جسد وی را به روستای حمامیان بوکان می‌آورند و در گورستان همان روستا دفن می‌کنند.[۱][۲][۳]

آثار و اشعار[ویرایش]

یکی از آثار سواره، کتاب مجموعه شعر «خواب سنگی» است. سواره بنیانگذار شعر نو کُردی، در کُردستان ایران در بسیاری زمینه‌های ادبی از قبیل نقد ادبی، نمایشنامه‌نویسی، داستان کوتاه و بلند، هنر، ادبیات فولکلور، شعر سپید و عروضی و... نوشته‌هایی از خود به یادگار گذاشته‌است. شعرهایی از او در دهه‌های چهل و پنجاه در نشریاتی چون نگین، خوشه، سخن، فردوسی و... به زبان فارسی و گاه کُردی منتشر شده‌است. سواره در شعرهای فارسی خود بیشتر زیر تأثیر فروغ و اخوان بوده اما شعرهای کُردی او مستحکم و دارای سبک ویژه‌است و به ویژه شعر بلند «خواب سنگی» از نمونه‌های ماندگار شعر کُردی است.

  • یکی از اشعار سواره ایلخانی زاده / شعر معروف هه لو

ژینی کورت و به هه‌لویی مردن / نه‌ک په‌نا بو قه‌لی روو ره‌ش بردن/

لای هه‌لوی به‌رزه فری به‌رزه مژی / چون بژی شه‌ر‌ته نه‌وه‌ک چه‌نده بژی

  • ترجمه فارسی

عمر کوتاه به بزرگی مردن / نه پناه بردن به روسیاهان/ نزد عقاب آسمان ها / چگونه زندگی کردن مهم است نه چقدر زندگی کردن!

دراین جا : کردی : هه لو به معنای : عقاب | کردی: قه ل : کلاغ

سواره از دیدگاه بزرگان[ویرایش]

  • دکتر عمر حسامی فعال فرهنگی درمورد وی چنین می‌نویسد:

سواره در آن زمان که همراه‌ است با تغییر و تحولات عظیم در جوامع دیگر از جمله انقلاب سوسیالیستی شوروی سابق و انقلاب دهقانی چین و همچنین به وجود آمدن نخستین دولت و حکومت مستقل کرد، (جمهوری کردستان) با توجه به این امر که خود در پس دیواری که نه درزی داشته‌است، نه یا پنجره‌ای که بتوان از آن بیرون را نگاه کرد. از طرف دیگر با توجه به پایگاه اجتماعی خویش و موقعیت شغلی که داشته و ارتباطات وسیع، چه در داخل کشور و چه در خارج کشور و قرار گرفتن در بین دانشجویان و همچنین تغییر و تحولات ادبی آن زمان، بوجود آمدن سبک شعر نو و غیره و با توجه به بستر زندگی خویش که چون مردان بوده که هر چه بیشتر کوشیده بیشتر فرو رفته و همچنین با توجه به گم شده تاریخی این ملت و نیم نگاهی به ادبیات جهانی و ایرانی خصوصاً فروغ فرخ زاد و غیره و از طرف دیگر این سکوت سنگین حاکم بر جامعه و عدم ترک و عکس العمل عوام که خود قربانیان بی گناه این شرایط هستند. سواره آن اندیشه واپسگرا که به صورت طنابی بر گردن بیچاره‌گان بسته شده و یارای حرکت را از آنها گرفته، مورد تاخت و تاز قرار می‌دهد و خود از جلو می‌رود و دیگران را می‌خواند که بیایید با هم از این مرداب بگذریم، در عین حال از تراژدی که انسانها و زندگی آنها و طبیعت را در برگرفته می‌نالد. سواره روشنفکری بود که با روشنفکران دو قرن بعد از خود همنوا بوده و در عین حال برای زمان خویش اندیشه‌ها و سخن بسیار داشته که عطر آن باغ پر طراوت و پر گلی که سواره باغبان آن بود، هنوز هم جاری است. سواره ترقی و پیشرفت را دوست داشت اما تبدیل شدن آن به گیو بتی برای کشتی بیچاره‌گان و عمیق تر کردن فاصله‌ها را نمی‌پسندید.[۴][۵]

منابع[ویرایش]

  1. آغازگر شعرنوکُردی ایران
  2. سایت آوای کُردی
  3. عبدالله فرزند سلیمان بیگ (۱۹۶۲ ـ ۱۹۰۴ م) متخلص به گوران (Goran) شاعر حلبچه‌ای که وی هم یکی از پایه‌گذاران شعر نوین کُردی به شمار می‌رود درکنارسواره. «گوران» تیره‌ای از کُردها هستند و یکی از معانی لغوی آن «راهزن» می‌باشد.
  4. لیست شاعران نامی کردستان
  5. پایگاه کُردها - شعرکردی و سواره ایلخانی زاده

پیوند به بیرون[ویرایش]