قاسم غنی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
قاسم غنی
وزیر بهداری
پادشاه محمدرضا شاه پهلوی
وزیر فرهنگ
مشغول به کار
۱۳۲۳ – ۱۳۲۳
نخست وزیر محمد ساعد
پس از سرلشکر علی ریاضی
پیش از سید باقر کاظمی
سفیر کبیر ایران در مصر
مشغول به کار
مهر ۱۳۲۶ – آبان ۱۳۲۷
پس از محمود جم
پیش از علی دشتی
اطلاعات شخصی
تولد ۱۲۷۷ خورشیدی
سبزوار، ایران
مرگ ۱۳۳۱ خورشیدی
سان‌فرانسیسکو، ایالات متحده
ملیت  ایران
فرزندان سیروس غنی
پیشه پزشک، سیاست‌مدار، نویسنده
دین اسلام

قاسم غنی (۱۳۳۱–۱۲۷۷ ش) پزشک و ادیب و نویسندهٔ ایرانی بود.[۱] او در سبزوار به دنیا آمد و در بیروت و فرانسه تحصیل کرد.در ۱۳۳۱ در سان فرانسیسکو درگذشت و در نزدیکی همان شهر مدفون است.

زندگی و مشاغل[ویرایش]

چند بار نمایندهٔ مجلس شورای ملی شد و دو بار وزیر شد (بهداری و فرهنگ). در ۱۳۱۴ استاد دانشکدهٔ پزشکی دانشگاه تهران شد. زبان‌های فرانسه، انگلیسی و عربی را می‌دانست.[۲] با محمد قزوینی در تصحیح دیوان حافظ و با محمدعلی فروغی در تصحیح رباعیات خیام همکاری کرد. دیوان تصحیح‌شده توسط محمد قزوینی و قاسم غنی جز برترین تصحیحات دیوان حافظ به شمار می‌رود.[۳] قاسم غنی با بسیاری از مشاهیر ایرانی و بین‌المللی (از جمله آلبرت اینشتین) دوست یا آشنا بود[۴]. در ۱۳۲۷ از سوی دربار برای ترتیبات طلاق محمدرضا پهلوی و فوزیه به مصر سفر کرد. او در سال ۱۹۴۵ م از اعضای هیئت نمایندگی ایران در کنفرانس سان‌فرانسیسکو بود که سازمان ملل متحد را پایه گذاشت.[۵] دکتر غنی هم‌چنین در اوایل سلطنت محمدرضاشاه‌ پهلوی مدتی وزیر بهداری (به اقتضای رشته‌ تحصیلی و حرفه‌اش‌ که پزشکی بود) و سپس وزیر فرهنگ (به اقتضای تحقیقات ادبی و تاریخی و حافظشناختی‌اش) و بعد سفیر ایران در مصر (برای گرفتن طلاق فوزیه از محمدرضاشاه) و سپس سفیر ایران در ترکیه و سازمان ملل متحد (در مقام عضویت در هیئت نمایندگی ایران برای‌ تشکیل سازمان ملل متحد و کمیسیون حقوق بشر) شد؛[۶] یک بار هم، به قول خودش، پیشنهاد نخست‌وزیری را رد کرد.[۷] دکتر قاسم غنی دکتر محمد مصدق را در جهت ملی کردن صنعت نفت و کوتاه کردن دست انگلیسی‌ها از ایران تأیید می‌کرد، و در برخورد مصدق با دربار هم، پشتیبان دکتر مصدق و ملّیون بود.[۸] مجموعه یادداشت‌های او در سیزده جلد به کوشش پسرش سیروس غنی منتشر شده‌است.

ترجمه‌ها و تالیفات[ویرایش]

اولین ترجمه‌های غنی به برگردان‌های کتب ادبی از زبان فرانسوی به فارسی برمی‌گردد، هرچند که پیشه اصلی وی پزشکی بوده‌است. از همین رو ادیبانی چون احمد کسروی به وی در این رابطه خرده گرفته‌اند و حتی بعضی مثل منوچهر فرمانفرماییان برگردان‌های وی از فرانسوی به فارسی را از کسی غیر او برشمرده‌اند.[۹] غنی هم‌چنین در ترجمه‌ی آثار حقوقی نیز فعالیت‌هایی داشته است. از جمله تالیفات مهم او، «تاریخ تصوف» است که منبع اصلی تفکری وی در این تالیف، کتاب «عرفای مسلمان» به قلم رینولد نیکلسون و هم‌چنین آثار هنری وینفیلد است.[۱۰] [۱۱]

آثار[ویرایش]

  • رسالهٔ ابن سینا
  • بحث در آثار و افکار حافظ
  • معرفةالنفس
  • تاریخ تصوف در ایران
  • تاریخ عصر حافظ
  • بحثی در تصوف
  • بریان‌پزی ملکه سبا (ترجمه از اثر آناتول فرانس)
  • عصیان فرشتگان (ترجمه از اثر آناتول فرانس)
  • تائیس (ترجمه از اثر آناتول فرانس)
  • یادداشت‌ها (۱۳ جلد)

منابع[ویرایش]

  1. مصاحب، غلام‌حسین، دایرة‌المعارف فارسی، تهران، امیرکبیر، چاپ دوم، ج۲، ص۱۸۱۴
  2. امین، سیدحسن، «دکتر قاسم غنی: چهره آشنای فرهنگ و سیاست»، یغما، سال ۲۴، ش۱۰(۱۳۵۰)، صص۶۰۵-۵۹۹
  3. تاملي بر يادداشت هاي دكتر قاسم غني در حواشي ديوان حافظ
  4. یادداشت‌های دکتر قاسم غنی. به کوشش سیروس غنی. تهران: زوار، ۱۳۷۶. 
  5. غنی، دکترقاسم، یادداشت‌ها، چاپ سیروس غنی، لندن،ج۸، ص۳۹۹
  6. غنی، دکترقاسم، یادداشت‌ها، چاپ سیروس غنی، لندن،ج۸، صص۲۴۸-۲۴۷
  7. امین، سید حسن. نهضت ملی و مصدق از دیدگاه دکتر قاسم غنی. ج. اسفند. تهران، ۱۳۸۳. ۲۱-۲۵. بازبینی‌شده در ۱۴ ژانویه ۲۰۱۳. 
  8. یادداشت‌های دکتر قاسم غنی. ج. ۳. به کوشش سیروس غنی. تهران: زوار، ۱۳۷۷. 
  9. فرمانفرماییان، منوچهر، از تهران تا کاراکاس، تهران، نشر تاریخ، ۱۳۷۸، ج۲، ص۴۲: «کتاب‌های آناتول فرانس را داده ترجمه کرده‌اند و به نام خودش به چاپ رسانیده‌است.»
  10. زندگی و آثار دکتر قاسم غنی به قلم سیدحسن امین
  11. زندگی و آثار دکتر قاسم غنی به قلم سیدحسن امین
  • مصاحب، غلامحسین، دائرةالمعارف فارسی، تهران ۱۳۵۶
  • Ghani, Cyrus, A Man of Many Worlds:The Memoirs and Diaries of Dr.Ghasem Ghani, Mage Publishers, Washington, D.C.
  • . ج. 1. زوار, 1367.