سامان (شهر)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سامان
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان چهارمحال و بختیاری
شهرستان سامان
سال شهرشدن ۱۳۴۳
مردم
جمعیت ۱۵٬۳۲۷ نفر
جغرافیای طبیعی
مساحت ۳۷۷ هکتار
ارتفاع از سطح دریا ۲۰۱۹ متر
اطلاعات شهری
شهردار یزدان آقاخانی
ره‌آورد گردو، بادام، سیب، آبغوره، آلوچه، هلو
پیش‌شماره تلفنی ۰۳۸۲
وبگاه شهر سامان
شناسه ملی خودرو Flag of Iran.svg ایران 71[۲]
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به سامان، شهر فرهنگ و ادب خوش آمدید

سامان یکی از شهرهای شهرستان سامان واقع در استان چهارمحال و بختیاری در ایران است. این شهر در فاصله ۲۲ کیلومتری شمال شرقی شهرکرد قرار دارد. شهر سامان به دلیل قرار گرفتن در حاشیهٔ زاینده رود از زمینه مناسبی برای کشاورزی، باغداری و جذب گردشگر برخورداراست. بر اساس آمار سال ۱۳۸۵ جمعیت شهر سامان برابر با ۱۴٬۷۷۷ نفر بوده‌است..[۱][۳]

موقعیت جغرافیایی[ویرایش]

پل زمان خان - تابستان ۱۳۹۲

شهر سامان در حاشیهٔ دامنهٔ شرقی کوه شیراز و در فاصله بسیار نزدیکی از رود زاینده رود قرار دارد. سامان در فاصله ۲۲ کیلومتری شمال شرقی شهرکرد و ۸۵ کیلومتری غرب استان اصفهان و متصل به راه غربی شهرکرد به اصفهان قرار گرفته‌است.[۱] وضیعت طبیعی آن تقریباً کوهستانی و دارای تپه و ماهورهای متعدد و سرسبز است. در طرح جامع استان چهارمحال و بختیاری ۶ مسیر پیشنهادی گردشگری تعریف شده‌است که مسیر شماره ۲ آن از سامان می‌گذرد. این مسیر عبارت است از: شهرکرد ـ چالشتر (قلعه چالشتر) ـ سامان (پل زمانخان ـ حاشیه زاینده رود) ـ هوره (پل هوره) ـ مارکده ـ دریاچه سد زاینده رود ـ بن (آبگیر بن) ـ امامزاده سید محمد ـ شهرکرد

مردم شناسی[ویرایش]

مردم این شهر غالباً قشقایی هستند هم چنین مهاجرهایی از اطراف اصفهان و شهرکرد و غرب خوزستان در بین فامیل‌های ساکن در این شهر به چشم می‌خورند.[۱]

زبان و ادبیات[ویرایش]

مردم شهر سامان به زبان ترکی قشقایی و فارسی صحبت می‌کنند. زبان اصلی مردم شهر سامان و نیز روستاهای اطرافش ترکی قشقایی و فارسی است و در محیط اداری، مدرسه و سطح شهر به زبان فارسی سخن می‌گویند.[۱] با آنکه سامان شهر کوچکی است اما زادگاه چندین شاعر بنام است. از جمله این شاعران می‌توان به دهقان سامانی، عمان سامانی، افلاکی سامانی، نیسان، قطره، دریا، ذره، محیط و تبیان اشاره کرد.[۱][۴]

مراسم‌ها[ویرایش]

مراسم چاق چاقو[ویرایش]

مراسم چاق چاقو یکی از مراسمهای عزاداری حسینی می‌باشد که اصالتاً مربوط به شهرستان سامان است و هم اکنون در شهرستان سامان (شهر سامان و اکثر روستاهای زیر مجموعه مثل شوراب صغیر) و برخی نقاط استان چهارمحال و بختیاری (مثل سورشجان) برگزار می‌شود. در این مراسم دسته بزرگی از جمعیت با شکلی خاص، اشعاری ویژه و آهنگی مخصوص در شهر سامان به راه می‌افتد که نامش چاق چاقو است. دو قطعه سنگ یا چوب تخت در دست هر نفر با نظمی خاص برهم کوبیده می‌شود.[۵]

سازمان‌ها و اداره‌ها[ویرایش]

دانشگاه‌ها[ویرایش]

  • دانشگاه پیام نور واحد سامان

مکانهای دیدنی شهر سامان[ویرایش]

پل زمانخان[ویرایش]

نوشتار اصلی: پل زمان خان
پل زمان خان

پل زمان خان نفر یکی از بناهای با ارزش و قدیمی شهر سامان است که دارای دو دهانه، ۳۰ متر طول و ارتفاع ۱۲ متر است. پل زمانخان بر روی رودخانه زاینده رود بر روی سه‌پایه سنگی طبیعی بنا شده و در ۲۲ کیلومتری شمال شهرکرد قرار دارد. دیرینگی این پل مربوط به دوره صفویان است و آخرین مرمت آن در سال ۱۳۲۱ انجام شده است.

در حال حاضر این پل بیش تر جنبه گردشگری دارد. قرار گرفتن پل زمان خان بر روی آب‌های زاینده رود و وجود مناظر طبیعی چشمگیر اطراف در کنار اقدامات عمرانی انجام شده، این منطقه را به یکی از قطب‌های گردشگری شهر سامان تبدیل کرده است. اطراف پل مملو از باغ‌های فراوان با درختان گوناگون میوه می‌باشد که مناظر زیبایی را بوجود می‌آورند. منطقه‌ای که پل زمان خان در آن قرار دارد دارای آب و هوای معتدل و بسیار پاکیزه است و در روزهای تعطیل پذیرای سیل گردشگران می‌باشد. بیشتر ماهیان این رودخانه ماهی قزل آلای وحشی (گوشت صورتی) می‌باشد و جریان آب رودخانه بسیار تند است.

جاده آسفالته، واحدهای اقامتی و پذیرایی (هتل گل‌های سامان و مجتمع توریستی) پارکینگ، سکوی نشیمن، تجهیزات برای بازی کودکان، فضای سبزو سرویس بهداشتی و فاصله دو کیلومتری تا پمپ بنزین از امکانات و تسهیلات موجود در این کانون گردشگری است.[۶]

پل هوره[ویرایش]

نوشتار اصلی: پل هوره

پل هوره یکی از بناهای تاریخی عهد صفوی در استان چهارمحال بختیاری است. این پل که در کنار روستای هوره و بر روی رودخانه زاینده رود قرار دارد، ۲ روستای هوره و سوادجان در شهرستان سامان را به هم متصل می‌کند. این پل هفت دهنه دارد و با سبک معماری سنتی و مصالح سنگ تراش و سیمان ساخته شده است. پل هوره با ۶۳ متر طول، ۸ متر ارتفاع و ۶ متر عرض به لحاظ قرار گرفتن بر روی رودخانه زاینده رود و وجود درخت‌های سر به فلک کشیده به یکی از جاذبه‌های طبیعی استان چهارمحال بختیاری تبدیل شده است. در مجاورت این پل قلعه تاریخی وجود دارد که گفته می‌شود در دوران صفوی برای اخذ مالیات از مسافران و کاروان‌ها استفاده می شده است.[۷][۶]

پل کاهکش[ویرایش]

پل کاهکش یکی از پل‌های گردشگری واقع در روستای کاهکش شهرستان سامان است و در ۲۵ کیلومتری مرکز استان قرار دارد. این روستا در حاشیه رودخانه زاینده رود قرار گرفته و جمعیتی حدود هزار نفر در آن ساکن هستند. همسایگان این روستا روستاهای شوراب صغیر، چم نار و چم خرم است که دارای باغات گسترده هلو و بادام هستند.[۶]

قناتهای سامان[ویرایش]

در استان چهار محال و بختیاری ۸۴۰ رشته قنات وجود دارد و سامان بیشترین تعداد قنات را دارد. قدیم یترین قنات استان، قنات لغدمبه سامان می‌باشد.[۸]

از دیگر قنات‌ها و چشمه‌های سامان می‌توان به قنات پِز، یالانچی، چشمه سامان، چشمه کرزعه برمه (واقع در کوه برمه) و ... اشاره کرد که از هر کدام برای آبیاری مزارع سامان استفاده می‌شود. وجود این قناتها یکی از علتهای اصلی رونق کشاورزی و پرورش گردو و بادام در سامان می‌باشد.

مزرعه‌های سامان[ویرایش]

در شهر سامان مزارع بسیاری وجود دارد که معروف ترین آن‌ها عبارت اند از: لغدم (از قنات لغدمبه برای آبیاری این مزرعه استفاده می‌شود)، پز، دستیگر، یالانچی، گاوچر و مزرعه قدیمی برمه (واقع در کوه برمه) می‌باشند. در گذشته آب چشمه مزرعه برمه با لوله‌های گلی (تموشه) برای آشامیدن به قلعه شهر منتقل می شده و هنوز هم آثاری از این لوله‌ها بر جای مانده است.

امروزه مردم سامان علاوه بر مزرعه‌ها در طرح‌های کشاورزی سامان که با لوله از رودخانه زاینده رود آب بر سر زمین‌ها می‌آورند نیز فعالیت دارند و در طرح‌های کشاورزی سامان بیش تر بادام، زرد آلو و هلو کشت می‌شود. لازم به ذکر است که بیش ترین هلو استان در شهرستان سامان (و به ویژه تمامی روستاهای زیر مجموعه) کشت می‌شود.[۹]

مسجد جامع سامان[ویرایش]

نوشتار اصلی: مسجد جامع سامان

مسجد سامان در محله مسجد جامع یا میانه شهر سامان قرار دارد. این مسجد دارای یک شبستان و دو ورودی در شمال خاوری و جنوب باختری می‌باشد که ورودی شمال خاوری به شکل هشتی و با گنبدی عرقچین ساخته شده است. شبستان مسجد پلانی مستطیل شکل دارد و به شیوه طاق و چشمه بر روی هشت ستون سنگی مشعلی شکل استوار شده است. مسجد سامان فاقد تزیینات خاص است و رسمی بندی‌هایی که از آجر و در نمای ورودی شمال مسجد به کار رفته تنها تزیینات آن است. مصالح مورد استفاده در این مسجد که قدمت آن به دوره قاجاریه می‌رسد، عبارتند از: آجر، گچ و ساروج. دیرینگی این مسجد مربوط به دروه قاجار است و در تاریخ ۲۸ شهریور ۱۳۸۶ با شماره ثبت ۱۹۶۷۶ بعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۱۰] متاسفانه سر در مسجد که یکی از ملاکهای تشخیص قدمت مسجد است، هنگام مرمت مسجد بخاطر عبور سیم برق یا به هر دلیلی گوشه آن آسیب دیده است.

کوه شیراز سامان[ویرایش]

کوه شیراز

کوه شیراز یکی از کوه‌های سامان با ارتفاع بیشتر از ۳۰۰۰ متر است و شهر سامان در دامنه این کوه واقع شده است. برخی از تاریخ نگاران بر این باورند که محل اولیه شهر سامان در فاصله ۳ کیلومتری این کوه ایجاد شده. چندین بار گروه‌های کوهنوردی به این کوه صعود کرده‌اند. امروزه در اطراف این کوه طرح کشاورزی عمان قرار دارد. علاوه بر این کوه، در سامان کوه دیگری نیز وجود دارد که کوه برمه نامیده می‌شود.

روستای بدون کوچه یاسه چا[ویرایش]

نوشتار اصلی: یاسه چا

روستای هدف تاریخی و گردشگری یاسه چای که در ۶۰ کیلومتری نجف آباد اصفهان و ۵۲ کیلومتری شهرکرد قرار دارد. بافت این روستا از خشت متعلق به دوره صفویه است. ارتفاع روستای یاسه چاه از سطح دریا یک هزار و ۹۰۹ متر است و آب و هوای آن در فصل‌های بهار و تابستان، ملایم و مطبوع و در زمستان‌ها، نسبتاً سرد است. رودخانه پرآب زاینده رود در شرق روستا جریان دارد.[۶]

روستای سوادجان روستای با دالان‌های سرپوشیده[ویرایش]

نوشتار اصلی: سوادجان

روستای گردشگری سوادجان از سطح دریایک هزار و ۹۰۰ متر ارتفاع دارد و آب و هوای آن در بهار و تابستان مطبوع و دلپذیر و در زمستان، سرد و خشک است. سوادجان از روستاهای قدیمی استان چهارمحال و بختیاری است، که تاریخ شکل‌گیری آن به اوایل دوره صفوی مربوط می‌شود. روستای زیبا و دره‌ای سوادجان در حاشیه زاینده‌رود استقرار یافته و بافت مسکونی متراکمی دارد. خانه‌های این روستا معمولاً ایوان دارند. حیاط خانه‌های روستا بزرگ، با کاربری‌های متعدد است. مصالح استفاده شده در ساخت خانه‌ها عمدتاً چوب، سنگ و گل است. در ساخت خانه‌های جدید از مصالح مقاوم آهن، آجر، سیمان و گچ استفاده می‌شود. جاذبه‌های گردشگری روستای سوادجان که موقعیت دره‌ای و ساحلی دارد، واجد ارزش‌های گردشگری و تفرجگاهی بسیاری است، عمده‌ترین جاذبه‌های طبیعی این روستا در تنوع پوشش گیاهی و حیات وحش پیرامون روستا جلوه‌گر شده است. غار آهکی و کوه محلی قیس از دیگر جاذبه‌های طبیعی این روستاست. فضای اطراف این غار آهکی از گل‌ها و گیاهان خودرو پوشیده شده است.[۶]

سامان از نظر برخی بزرگان[ویرایش]

محمدحسن خان اعتمادالسلطنه (صنیع الدوله)، مترجم و رئیس دارالطباعه و دارالترجمة ناصرالدین شاه در کتاب مراة البلدان ناصری در مورد سامان نوشته شده‌است که:

سامان ۳۰۰ خانوار جمعیت ملکی اربابی دارد. باغات بسیار و ۱۷ مزرعه دارد که از چشمه و قنات و رودخانه آن مشروب می­شود

دهقان سامانی شاعر معروف سامانی هم در مورد زادگاهش چنین گفته‌است:

سامان که بود به زیر کوه شیراز داده‌است به مرغ روح سعدی پرواز
آن مرغ شده به قالب دهقان باز گوید غزل و همی بر آرد آواز
ای دل ار می‌طلبی مملکت جانی را رو به سامان وببین جنت روحانی را
دهی اراسته و ساخته بینی چو بهشت مستعد گشته به هر فصل و گل افشانی را

اقتصاد و صنعت گردشگری[ویرایش]

پل زمان خان در تابستان سال ۱۳۹۲

شهر سامان به دلیل قرار گرفتن در نزدیکی رود زاینده رود یکی از مهم‌ترین قطب‌های کشاورزی، باغداری و گردشگری استان چهارمحال و بختیاری و کشور ایران محسوب می‌شود.

نمای پاییزی از رود خانهٔ زاینده رود در تابستان سال ۱۳۹۲

مجتمع فرهنگی تفریحی پل زمانخان و باغ‌های اطرافش، مجموعه کاخ پیشین فرح دیبا که اکنون به هتل تبدیل شده، مجتمع ویلایی زاگرس و مناظر زیبای حاشیه زاینده رود از جمله جاذبه‌های گردشگری اسن شهر محسوب می‌شود. آرامگاه دهقان سامانی شاعر پرآوازه ایرانی نیز در این شهر قرار دارد،.[۱۱][۱]
پل «زمان خان نفر» یکی از آثار تاریخی شهر سامان است و هم اکنون بازماندگان «زمان خان نفر» به نام «طایفه زمانخان لو» از طوایف «ایل نفر» در شهر مرودشت در محله «نفرآباد» که نام رسمی آن نیز خیابان «ایل نفر» می‌باشد، زندگی می‌کنند. بر اساس کتاب فارسنامه ناصری «سلسله خوانین ایل نفر از طایفه زمانخان لو می‌باشد».
این منطقه به‌دلیل وضعیت خاص جغرافیایی برای تولید محصولاتی همچون بادام و گردو بسیار مناسب است. ۱۳درصد بادام کشور در منطقه سامان شهرستان سامان تولید می‌شود.[۱۲]

پانویس و منبع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ ۱٫۶ پایگاه گردشگری پارسا، استان چهار محال وبختیاری، شهر سامان بازدید: می ۲۰۱۲
  2. بانک اطلاعاتی آکو، لیست پلاک‌های خودروهای ایران
  3. «سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵، جمعیت تا سطح آبادی‌ها بر حسب سواد»(فارسی)‎. مرکز آمار ایران، ۱۳۸۵. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۲. 
  4. زبان و ادبیات شهر سامان، برگرفته از سایت www.samancity.ir.
  5. شب عاشورا و "مراسم چاق چاقو" در شهر سامان - جهانبین نیوز (www.jahanbinnews.ir)
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ ۶٫۴ "سامان" نگین گردشگری چهارمحال وبختیاری/ لذت تماشای پل‌های تاریخی بر روی رودخانه پر آب زاینده رود (www.mehrnews.com)
  7. "38 پل تاریخی هوره چهارمحال بختیاری (www.ibnanews.ir)". 
  8. "840 رشته قنات در چهارمحال وبختیاری وجود دارد/ شهرستان سامان داری بیشترین میزان قنات (www.mehrnews.com)". 
  9. "38 هزار تن هلو از باغات چهارمحال و بختیاری برداشت می‌شود (www.farsnews.com)". 
  10. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  11. خبرگزاری شبستان: می ۲۰۱۲
  12. خبرگزاری موج بازدید: می ۲۰۱۲
  • فارسنامه ناصری جلد دوم صفحه ۱۵۸۵