تیم برتون

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تیم برتون

تیم برتون در نمایشگاه سینماتک فرانسه، مارس ۲۰۱۲
زادروز ۲۵ اوت ۱۹۵۸(۱۹۵۸-08-۲۵) ‏(۵۶ سال)
بربنک، کالیفرنیا
ملیت آمریکایی
نام‌های دیگر تیموتی والتر برتون
پیشه کارگردان، تهیه‌کننده، نویسنده، طراح و نقاش
سال‌های فعالیت ۱۹۸۲ تا کنون
شناخته‌شده برای سبک منحصربه‌فرد در فیلمسازی
همسر لنا جیسک (۱۹۹۲–۱۹۸۹)
شریک زندگی لیزا ماری (۲۰۰۱–۱۹۹۲)
هلنا بونهام کارتر (۲۰۰۱ تا کنون)
فرزندان بیلی ریموند برتون (۲۰۰۳)
نل برتون (۲۰۰۷)
والدین بیل برتون (متوفی ۲۰۰۰)[۱]
جین برتون (متوفی ۲۰۰۲)[۱]

امضا
وبگاه
timburton.com
صفحه در وب‌گاه IMDb


تیموتی والتر «تیم» برتون (به انگلیسی:Timothy Walter "Tim" Burton؛ زادهٔ ۲۵ اوت ۱۹۵۸) کارگردان، تهیه‌کننده، نویسنده، طراح، نقاش و شاعر آمریکایی است.[۲] تیم برتون به دلیل دیدگاه متفاوت، سبک ویژه و منحصربه‌فرد در فیلمسازی و طراحی شخصیت‌هایی عجیب و متفاوت معروف شده‌است و از برجسته‌ترین کارگردان‌ها به شمار می‌رود. او تاکنون بارها برای جوایز گوناگونی از جمله گلدن گلوب و اسکار نامزد شده‌است و جوایزی را نیز دریافت کرده‌است. برتون همچنین نویسنده و نقاش کتاب شعر مرگ غم‌انگیز پسر صدفی و قصه‌های دیگر که در سال ۱۹۹۷ منتشر شد[۳] و نیز کتاب طراحی‌هایش یعنی هنر تیم برتون که در سال ۲۰۰۹ انتشار یافت، است.[۴]

تیم برتون در بربنک، کالیفرنیا زاده شد. او در کودکی به دیدن فیلم‌های ترسناک و علمی–تخیلی علاقه داشت و از نوجوانی شروع به ساخت پویانمایی‌هایی به روش استاپ موشن و فیلم‌های ۸ میلیمتری سیاه و سفید کرد. بعد از دبیرستان، برای یادگرفتن فیلمسازی و انیمیشن به صورت حرفه‌ای به موسسهٔ هنرهای کالیفرنیا رفت و سپس در استودیوی والت دیزنی مشغول به کار شد. او از سال ۱۹۸۲ تاکنون در عرصهٔ فیلمسازی فعال بوده‌است.

تیم برتون با فیلم‌های عجیبی مثل: بیتل جوس، ادوارد دست قیچی، کابوس قبل از کریسمس، اد وود، اسلیپی هالو، عروس مرده، سوئینی تاد: آرایشگر شیطانی خیابان فلیت، ۹، سایه‌های سیاه و فیلم‌های محبوب و موفقی مثل: ماجراجویی بزرگ پی وی، بتمن، بازگشت بتمن، سیارهٔ میمون‌ها، چارلی و کارخانهٔ شکلات سازی، آلیس در سرزمین عجایب و فرنکن‌وینی شناخته شده‌است. او همچنین علاوه بر کارگردانی و تهیه‌کنندگی، نویسندهٔ داستان فیلم‌های ادوارد دست قیچی، کابوس قبل از کریسمس و فرنکن‌وینی و طراح شخصیت‌های انیمیشن‌های عروس مرده و کابوس قبل از کریسمس بوده‌است.

برتون اغلب با تعداد خاصی از هنرمندان در آثارش همکاری می‌کند؛ مثل جانی دپ که از اولین همکاری‌شان در فیلم ادوارد دست قیچی تا به حال دوست صمیمی برتون بوده‌است و در ۸ فیلم با هم همکاری کرده‌اند، هلنا بونهام کارتر، شریک زندگیش که در بیشتر آثار او حضور دارد و موسیقیدانی به نام دنی الفمن که برای همهٔ آثار برتون در مقام کارگردان و/ یا تهیه‌کننده به جز ۵ فیلم، آهنگ ساخته‌است.

کودکی تا جوانی[ویرایش]

تیم برتون ۲۵ اوت ۱۹۵۸ در بربنک، کالیفرنیا به دنیا آمد.[۵] مادرش جین برتون (اریکسون) مالک یک فروشگاه هدیه بود و پدرش بیل برتون در پارک بربنک و ادارهٔ تفریحات و سرگرمی کار می‌کرد.[۶] یک برادر به نام دنیل دارد که ۳ سال از او کوچکتر است و او هم هنرمند است.[۵] در کودکی خیلی درونگرا بود و به سینما رفتن و نقاشی کشیدن علاقه داشت.[۵][۷] او همچنین به فیلم‌های ترسناک و علمی–تخیلی مثل گودزیلا و فرانکشتاین، محصولات شرکت همر، آثار ری هری‌هازن مثل جیسون و آرگونات‌ها و هفتمین سفر دریایی سندباد،[۸] فیلم‌های وینسنت پرایس و آثار ادگار آلن پو علاقه داشت و ساخته‌هایش هم تحت تاثیر این آثار قرار گرفته‌اند.[۶][۹] برتون در کودکی در حیاط خانه‌شان فیلم‌های کوتاه به روش استاپ موشن و فیلم‌های ۸ میلیمتری سیاه و سفید می‌ساخت.[۸][۱۰] یکی از فیلم‌های دورهٔ نوجوانیش جزیرهٔ دکتر آگر است[۸] که در سن ۱۳ سالگی آن را ساخت.[۱۱]او در دبیرستان بربنک تحصیل کرد اما دانش‌آموز خیلی خوبی نبود و به جای درس خواندن، فیلم می‌ساخت.[۱۰][۱۲] استعداد هنری او زود آشکار شد، در نوجوانی در یک مسابقهٔ طراحی پوستر برای ترویج زباله نریختن شرکت کرد. علاوه بر این که اول شد و ۱۰ دلار جایزه گرفت، تا ۲ ماه هم از طرحش روی کامیون‌های حمل زبالهٔ شهر بربنک استفاده شد.[۱۰] با فرارسیدن کریسمس و هالووین هم ساکنین شهر به او پول می‌دادند تا برایشان روی شیشه، طرح‌های مناسب فصل، مثل کدوی هالووین، اسکلت، عنکبوت و آدم برفی بکشد.[۱۰]

تیم برتون در سن ۱۸ سالگی و بعد از فارغ‌التحصیلی از دبیرستان به موسسهٔ هنرهای کالیفرنیا که استودیوی والت دیزنی آن را تأسیس کرده بود، برای یادگیری انیمیشن رفت.[۱۳] او در زمان دانشجویی در موسسهٔ هنرهای کالیفرنیا فیلم‌های کوتاهی مثل ساقهٔ کرفس غول‌پیکر و پادشاه و اختاپوس را ساخت که از آنها فقط قسمت‌هایی باقی‌مانده‌است.[۱۴]

سال‌های ۱۹۸۰ تا ۱۹۹۰[ویرایش]

برتون سال ۱۹۷۹ از موسسهٔ هنرهای کالیفرنیا فارغ‌التحصیل شد و به عنوان انیمیشن‌ساز برای فیلم روباه و سگ شکاری به استودیو دیزنی پیوست.[۱۵] او انیمیشن‌ساز و ایده‌پرداز فیلم‌هایی مثل روباه و سگ شکاری، دیگ سیاه و ترون بوده‌است.[۱۶][۱۷] در سال ۱۹۸۲ در حالی که در استودیو دیزنی کار می‌کرد اولین فیلم کوتاهش یعنی وینسنت که فیلمی ۶ دقیقه‌ای و سیاه و سفید بود را بر اساس شعری از خودش و به روش استاپ موشن ساخت.[۱۸] این فیلم داستان پسر جوانی است که در خیالش، خودش را به جای وینسنت پرایس، قهرمانش (و قهرمان برتون) می‌بیند. تیم برتون و پرایس راوی این فیلم بودند.[۱۲] پروژهٔ بعدی برتون فیلم کوتاه هنسل و گرتل بود که اقتباسی با تم ژاپنی از داستان برادران گریم بود که برای کانال دیزنی ساخته شد.[۱۹] این فیلم فقط یک بار در شب هالووین سال ۱۹۸۳ پخش شد و بعد از آن کنار گذاشته شد.[۱۹] فیلم کوتاه بعدی او، فرنکن‌وینی، فیلمی الهام‌گرفته از داستان فرانکشتاین است که سال ۱۹۸۴ اکران شد.[۱۸] داستان این فیلم دربارهٔ پسر جوانی است که سعی می‌کند سگش را بعد از اینکه با ماشین تصادف می‌کند، دوباره زنده کند.[۱۲] تیم برتون در سال ۱۹۸۴ و بعد از ساخت این فیلم، استودیو دیزنی را ترک کرد[۱۹] چون سبک شخصی او با استانداردهای دیزنی متفاوت بود و برتون علاقه داشت که در پروژه‌هایی کار کند که متناسب با دیدگاه خاص خودش باشد.[۱۹]

ماجراجویی بزرگ پی‌وی

کمی بعد از اینکه بازیگری به نام پل روبنس فیلم فرنکن‌وینی را دید، برتون را برای کارگردانی فیلمی سینمایی برگرفته از شخصیت مورد علاقه‌اش «پی‌وی هرمان» انتخاب کرد.[۲۰] تیم برتون که طرفدار گروه موسیقی عجیب و غریب اوینگو بوینگو بود از دنی الفمن، آهنگساز گروه خواست تا برای این فیلم آهنگسازی کند. بعد از آن الفمن، آهنگسازی همه به جز ۵ فیلم (پسر ملوان، اد وود، جیمز و هلوی غول پیکر، بتمن برای همیشه و سوئینی تاد: آرایشگر شیطانی خیابان فلیت) از آثار برتون در مقام کارگردان و/یا تهیه کننده را بر عهده داشته‌است.[۲۱] فیلم ماجراجویی بزرگ پی‌وی در سال ۱۹۸۵ و با بودجهٔ ۷ میلیون دلاری ساخته شد و بیش از ۴۰ میلیون دلار فروش کرد.[۶]

بیتل جوس

بعد از کارگردانی چند اپیزود از مجموعهٔ تلویزیونی آلفرد هیچکاک تقدیم می‌کند و تئاتر افسانه پریان ساختهٔ شلی دووال، به برتون پروژهٔ بزرگ بعدیش یعنی بیتل جوس پیشنهاد داده شد. بیتل جوس یک کمدی ترسناک ماورائی دربارهٔ زوج جوانی است که بعد از مرگ مجبور می‌شوند در همین دنیا بمانند و خانواده‌ای مالک خانه‌شان می‌شوند اما دختر نوجوان خانواده روح آنها را می‌بیند.[۱۲] بازیگران این فیلم الک بالدوین، جینا دیویس، وینونا رایدر، گلن شادیکس و مایکل کیتون (بیتل جوس) هستند.[۱۲] فیلم با بودجهٔ ۱۳ میلیون دلاری، ۸۰ میلیون دلار فروش داشت[۶][۲۲] و دهمین فیلم پرفروش سال ۱۹۸۸ شد[۲۳] بعد از موفقیت این فیلم، یک مجموعهٔ پویانمایی به همین نام از روی آن ساخته شد که برتون مدیر اجرایی تولید آن بود و از شبکهٔ ای‌بی‌سی و بعداً از شبکهٔ فاکس پخش شد.[۲۴]

بتمن
تیم برتون در جشنوارهٔ فیلم ونیز، ۵ سپتامبر ۲۰۰۷

توانایی تیم برتون در ساختن فیلم‌های موفق با بودجهٔ کم، مدیران استودیوها را تحت تاثیر قرار داد و به او فیلم بتمن که اولین فیلمش با بودجهٔ زیاد بود پیشنهاد داده شد. تولید فیلم با مشکلات زیادی مواجه شد به طوری‌که برتون از آن به عنوان «شکنجه و بدترین دوران زندگی‌ام» یاد می‌کند.[۲۵] اما بزرگترین مشکل در مورد بازیگران بود. برتون، مایکل کیتون را به دلیل همکاری قبلی‌شان دربیتل جوس با وجود جثهٔ متوسط، بی‌تجربگی در فیلم‌های اکشن و شهرتش به عنوان بازیگر کمدی، برای نقش بتمن انتخاب کرد.[۶] اگرچه برتون در نهایت پیروز شد اما طرفداران زیادی در ابتدا نسبت به این انتخاب خشمگین شدند، طوری که ۵۰٬۰۰۰ نامهٔ اعتراض‌آمیز به دفتر وارنر بروس فرستاده شد.[۲۶] برتون عنوان کرد که مسخره است که مردی درشت‌هیکل را برای نقش بتمن انتخاب کند و اصرار داشت که یک جنگجوی شنل‌دار باید فردی عادی (البته خیلی ثروتمند) باشد که لباسی خفاشی می‌پوشد تا با خلافکاران بجنگد. جک نیکلسون هم برای نقش ژوکر برگزیده شد. فیلم ژوئن ۱۹۸۹ منتشر شد و با فروش بیش از ۲۵۰ میلیون دلار در آمریکا و ۴۰۰ میلیون دلار در جهان یکی از پرفروش‌ترین فیلم‌های تاریخ شد.[۲۷][۱۲] در نقدهای این فیلم بازی کیتون و نیکلسون و جنبه‌های تولید فیلم مورد تحسین قرار گرفت و جک نیکلسون نامزد جایزهٔ گلدن گلوب شد.[۲۸] موفقیت این فیلم، برتون را به عنوان کارگردانی سودآور معرفی کرد و الهام‌بخش پویانمایی بتمن که بعد از آن ساخته شد، بود.[۲۹] بتمن تاثیر زیادی بر فیلم‌های ابرقهرمانانه‌ای که بعداً ساخته‌شد گذاشت و تیم برتون دربارهٔ این تاثیرگذاری به شوخی گفته‌است: «وقتی من بتمن را ساختم مثل این بود که اولین فیلم سیاه از روی کتاب کمیک ساخته شده‌است. حالا همه می‌خواهند که فیلم ابرقهرمانانهٔ سیاه و جدی بسازند. فکر می کنم من مسئول این تغییر هستم.»[۳۰]

تیم برتون همچنین گفته‌است که از کتاب بتمن:کشتن ژوکر برای فیلم بتمن الهام گرفته‌است:

« من هیچ‌وقت طرفدار کتاب‌های کمیک نبودم اما همیشه عاشق تصویر بتمن و ژوکر بودم. دلیل اینکه طرفدار کتاب کمیک نبودم و فکر می‌کنم به زمان کودکیم برمی‌گردد، این بود که به سختی می‌توانستم بگویم کدام قسمت را باید بخوانم. نمی‌دانم این خوانش‌پریشی یا چیز دیگری بود اما دلیل اینکه عاشق کتاب کشتن ژوکر بودم این بود که برای اولین بار می‌توانستم بگویم کدام قسمت را باید بخوانم. آن کتاب مورد علاقه‌ام بود. اولین کتاب کمیکی بود که دوستش داشتم. و موفقیت آن رمان‌های تصویری، ایده‌های ما را قابل‌قبول‌تر کرد.»[۳۱]  »

سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۰۰[ویرایش]

ادوارد دست قیچی

سال ۱۹۹۰ برتون، نویسندگی (به همراه کارولین تامپسون) و کارگردانی ادوارد دست قیچی را انجام داد. این فیلم که نشان‌دهندهٔ دید متفاوت برتون است، با موفقیت زیادی روبرو شد و در آمریکای شمالی حدود ۵۶ میلیون دلار و در جهان حدود ۸۶ میلیون دلار فروش کرد.[۳۲] وینونا رایدر برای دومین بار در این فیلم با او همکاری کرد و جانی دپ که در اواخر دههٔ ۱۹۸۰ به خاطر بازی در مجموعه تلویزیونی خیابان جامپ شمارهٔ ۲۱ به بازیگری محبوب تبدیل شده بود، نقش ادوارد را که اختراع جدید مخترعی عجیب (با بازی وینسنت پرایس) بود را ایفا کرد. ادوارد در ظاهر انسان بود اما به دلیل مرگ ناگهانی سازنده‌اش به جای دستانش قیچی داشت و به همین خاطر به تنهایی در قصری در اطراف شهر زندگی می‌کرد. قرار داشتن مکان فیلم در حومهٔ شهر و فیلمبرداری در لاتز کالیفرنیا، باعث شد که فیلم به عنوان زندگینامهٔ شخصی برتون از دوران کودکیش در بربنک دیده شود. پرایس عنوان کرده‌است که: «تیم همان ادوارد است.»[۳۳] جانی دپ هم نظری مشابه این گفته را با توجه به اولین ملاقاتش با تیم برتون برای این فیلم در مقدمهٔ کتاب برتون به روایت برتون نوشتهٔ مارک سالیسبری عنوان کرده‌است.[۳۴] در چندین نقد، ادوارد دست قیچی یکی از بهترین فیلم‌های برتون معرفی شده‌است.[۳۵] جانی دپ بعد از این فیلم در فیلم‌های اد وود، اسلیپی هالو، چارلی و کارخانهٔ شکلات سازی، عروس مرده، سوئینی تاد: آرایشگر شیطانی خیابان فلیت، آلیس در سرزمین عجایب و سایه‌های سیاه با برتون همکاری کرده‌است.

بازگشت بتمن

بعد از موفقیت فیلم بتمن، وارنر بروس پیشنهاد کارگردانی بازگشت بتمن را به برتون داد. برتون عنوان کرده‌بود: «پیشنهاد را قبول می‌کنم به شرطی که ادامهٔ آن چیزی جدید و هیجان‌انگیز ارائه کند، در غیر این صورت این متعحب‌کننده‌ترین پیشنهاد است.»[۳۶] درنهایت برتون پیشنهاد را پذیرفت و نتیجهٔ کار، بازگشت بتمن با بازی مایکل کیتون در نقش شوالیهٔ تاریکی و تبهکارانی جدید مثل دنی دیویتو (پنگوئن)، میشل فایفر (زن گربه‌ای) و کریستوفر واکن (مکس شرک) بودند. پل روبنس هم که نقش پی‌وی را در ماجراجویی بزرگ پی‌وی بازی کرده بود، نقش کوتاهی به عنوان پدر پنگوئن ایفا کرد. بازگشت بتمن که در سال ۱۹۹۲ اکران شد حدود ۲۶۷ میلیون دلار در جهان فروش کرد[۳۷] این فیلم، سومین فیلم پرفروش آن سال در آمریکا[۳۸] و ششمین فیلم پرفروش جهان شد و موفقیت دیگری برای برتون بود.[۳۹]

کابوس قبل از کریسمس

برتون نویسنده و تهیه‌کنندهٔ فیلم کابوس قبل از کریسمس (۱۹۹۳) است و به دلیل محدودیت‌های برنامهٔ کاری فیلم بازگشت بتمن نتوانست کارگردانی آن را انجام بدهد[۴۰] و کارگردانی آن را به هنری سلیک واگذار کرد.[۴۱] مایکل مک دووال و کارولین تامپسون بر اساس داستان، شخصیت‌ها و دنیایی که برتون ساخته‌است، فیلمنامهٔ آن را نوشته‌اند. دنی الفمن علاوه بر آهنگسازی و سرودن اشعار فیلم، آوازهای شخصیت جک اسکلینگتون را هم اجرا کرده‌است. الفمن این کار را این‌گونه توصیف کرد: «یکی از آسان‌ترین کارهایی که تا به حال انجام داده‌ام. من با جک اسکلینگتون شباهت‌های زیادی داشتم.»[۴۲] فیلم با نظرهای مثبتی دربارهٔ روش استاپ موشن انیمیشن، موسیقی و داستان اصلی مواجه شد و به موفقیت در گیشه دست‌یافت. این فیلم سال ۲۰۰۶ به صورت سه‌بعدی درآمد.[۴۳]

پسر ملوان
تیم برتون در حال قدم زدن بین مومیایی‌ها در موزه گواناخواتو، ۱۴ ژوئن ۲۰۰۹

برتون سال ۱۹۹۴ با دنیس دی نووی تهیه‌کنندگی فیلم کمدی–فانتزی پسر ملوان را به عهده گرفتند. آدام رزنیک، کارگردان و نویسندهٔ فیلم و کریس الیوت، نقش اول فیلم بود. در ابتدا برتون می‌خواست کارگردان این فیلم باشد اما وقتی فیلم اد وود به او پیشنهاد شد کارگردانی این فیلم را به رزنیک واگذار کرد. فیلم با موفقیت روبرو نشد و درنظرسنجی راتن تومیتوز نمرهٔ ۴۶ از ۱۰۰ گرفت.[۴۴]

اد وود

این فیلم که سال ۱۹۹۴ و به کارگردانی برتون ساخته شد، زندگی اد وود، فیلمسازی که از او به عنوان «بدترین کارگردان تاریخ» نام می‌برند را نشان می‌دهد.[۱۲] جانی دپ در این فیلم نقش اد وود را بازی کرد و دربارهٔ این فیلم بعداً گفت: «فقط با شنیدن ۱۰ دقیقه دربارهٔ پروژه، آن را قبول کردم.»[۴۵] آهنگسازی این فیلم به هاوارد شور سپرده شد. در حالی که اد وود با شکست تجاری مواجه شد[۴۶] اما با نقدهای مثبتی روبرو شد و مارتین لاندو جایزهٔ اسکار بهترین بازیگر نقش مکمل را برای ایفای نقش بلا لوگاسی دریافت کرد.[۴۷][۴۸]

بتمن برای همیشه

با وجود اینکه بازگشت بتمن به کارگردانی برتون، موفقیت زیادی کسب کرده بود، وارنر بروس، جوئل شوماخر را برای کارگردانی فیلم سوم بتمن یعنی بتمن برای همیشه استخدام کرد و برتون به همراه پیتر مک‌کروگراسکات، تهیه‌کنندگی آن را به عهده گرفت. به دنبال تغییر کارگردان، مایکل کیتون از نقش بتمن کناره گیری کرد[۴۹] و وال کیلمر جای او را گرفت. فیلم با بازیگران جدیدی مثل تامی لی جونز، نیکول کیدمن، کریس اودانل و جیم کری شناخته شد. این فیلم بافروش ۳۳۶ میلیون دلار به موفقیت بزرگی در گیشه دست یافت.[۵۰] شوماخر برای کارگردانی فیلم بعدی یعنی بتمن و رابین که فیلمی مشهور نشد، استخدام شد و برتون در این فیلم همکاری نکرد.

جیمز و هلوی غول‌پیکر

سال ۱۹۹۶ تیم برتون و سلیک در فیلم تخیلی و موزیکال جیمز و هلوی غول‌پیکر بر اساس کتاب رولد دال دوباره با هم همکاری کردند.[۵۱] برتون تهیه‌کننده و سلیک کارگردان این فیلم بودند. بازیگران و صداپیشگان فیلم پل تری، ریچارد دریفوس، سوزان ساراندون، دیوید تیولیس بودند. آهنگساز فیلم هم رندی نیومن است. فیلم حدود ۲۹ میلیون دلار فروش کرد.[۵۲]

مریخ حمله می‌کند!

مریخ حمله می‌کند! فیلمی علمی–تخیلی، کمدی و دلهره‌آور است که در سال ۱۹۹۶ ساخته شد. برتون و دنی الفمن در این فیلم دوباره با هم همکاری کردند. جک نیکلسون، پیرس برازنان، مایکل جی فاکس، سارا جسیکا پارکر، ناتالی پورتمن، آنت بنینگ، لوکاس هاس، گلن کلوز، آنت بنینگ، کریستینا اپل‌گیت، جک بلک و لیزا ماری بازیگران این فیلم بودند. این فیلم خیلی موفق نبود و در جهان ۱۰۱ میلیون دلار فروش کرد.[۵۳]

اسلیپی هالو

فیلم اسلیپی هالو به کارگردانی برتون که سال ۱۹۹۹ اکران شد، داستانی ماورائی دارد و بر اساس داستان کوتاه واشنگتن اروینگ ساخته شده‌است. جانی دپ در این فیلم نقش «ایکابد کرین»، کارآگاهی علاقه‌مند به تحقیقات جرم‌شناسی را ایفا کرده‌است (در حالی که در داستان اصلی واشنگتن اروینگ، ایکابد معلم است.)[۵۴] اسلیپی هالو نشان دهندهٔ مبارزهٔ تیم برتون با سیستم هالیوود بود.[۵۵] برتون با ساخت این فیلم ادای احترامی به فیلم‌های ترسناک کمپانی انگلیسی فیلم همر کرده‌است.[۵۶] کریستوفر لی که یکی از ستاره‌های کمپانی همر بود هم نقش کوتاهی در این فیلم ایفا کرده‌است. مایکل گاف، جفری جونز و کریستوفر واکن نقش‌های مکمل را بازی کرده‌اند. کریستینا ریچی هم که قبلاً با تهیه‌کنندهٔ فیلم، اسکات رودین همکاری کرده‌بود، نقش کاترینا ون‌تسل را ایفا کرد.[۵۷] آهنگسازی خاص دنی الفمن به سبک گوتیک هم به جذابیت فیلم افزود. اسلیپی هالو حدود ۲۰۶ میلیون دلار فروش کرد و با موفقیت زیادی روبرو شد.[۵۸] این فیلم برنده «جایزهٔ اسکار بهترین کارگردان هنری»[۵۹] و دو جایزهٔ بفتا برای «بهترین طراح لباس» و «بهترین طراح اجرایی» شد.[۵۹]

سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۰[ویرایش]

سیارهٔ میمون‌ها

فیلم سیارهٔ میمون‌ها به کارگردانی برتون، فیلمی علمی–تخیلی است که در سال ۲۰۰۱ و بر اساس رمان پیر بول ساخته شد. این فیلم با فروش ۳۶۲ میلیون دلار در جهان به موفقیت دست یافت[۶۰] و نهمین فیلم پرفروش جهان در آن سال شد.[۶۱] آهنگساز این فیلم هم دنی الفمن است. در زمان فیلمبرداری سیارهٔ میمون‌ها برتون با هلنا بونهام کارتر آشنا شد که از آن زمان تا به حال شریک زندگی او بوده‌است.[۶۲]همچنین این فیلم اولین همکاری برتون با تهیه‌کننده، ریچارد دی زانوک بود.[۶۳]

ماهی بزرگ

ماهی بزرگ فیلمی تخیلی و ماجراجویانه به کارگردانی برتون است که در سال ۲۰۰۳ و بر اساس رمان «ماهی بزرگ:رمان تناسب‌های افسانه‌ای» نوشتهٔ دنیل والاس ساخته شده‌است. داستان فیلم دربارهٔ آشتی پسری با پدری در حال مرگ به نام ادوارد بلوم است که داستان‌هایی آمیخته با رنگ و مبالغه دربارهٔ زندگیش می‌گوید. نقش‌های اصلی فیلم ایوان مک‌گرگور در نقش جوانی ادوارد بلوم و آلبرت فینی در نقش پیری ادوارد بلوم هستند. جسیکا لنگ، بیلی کروداپ، دنی دیویتو، الیسون لومن، ماریون کاتیلرد و هلنا بونهام کارتر دیگر بازیگران فیلم هستند. ماهی بزرگ، ۱۲۲ میلیون دلار در جهان فروش کرد[۶۴] و نامزد ۴ جایزهٔ گولدن گلوب شد.[۶۵] دنی الفمن هم برای آهنگسازی این فیلم، نامزد جایزهٔ اسکار بهترین موسیقی فیلم و نامزد جایزهٔ گرمی بهترین موسیقی فیلم شد.[۶۶]

چارلی و کارخانهٔ شکلات سازی

چارلی و کارخانهٔ شکلات سازی که سال ۲۰۰۵ و به کارگردانی برتون ساخته‌شد، اقتباسی از کتابی به همین نام نوشتهٔ رولد دال است. جانی دپ در نقش ویلی وانکا، فردریک هایمور در نقش چارلی باکت، هلنا بونهام کارتر در نقش خانم باکت (مادر چارلی)، کریستوفر لی در نقش پدر ویلی وانکا و دیپ روی در نقش اومپا لومپا بازی کرده‌اند. این فیلم ۴۷۴ میلیون دلار در جهان فروش کرد[۶۷] و هشتمین فیلم پرفروش جهان در آن سال[۶۸] و نامزد جایزهٔ اسکار بهترین طراح لباس شد.[۶۹] جانی دپ هم برای این فیلم نامزد جایزهٔ گولدن گلوب بازیگر مرد نقش اصلی در ژانر موزیکال یا کمدی شد.[۶۹] دنی الفمن، آهنگساز فیلم و جان آگست، نویسندهٔ فیلمنامه، نامزد جایزهٔ گرمی برای قسمت موزیکال خوشامدگویی ویلی وانکا شدند.[۷۰] برتون و الفمن همزمان با این فیلم روی انیمیشن عروس مرده نیز کار می‌کردند.

عروس مرده

عروس مرده یک پویانمایی تخیلی و موزیکال به کارگردانی برتون و مایک جانسون است که در سال ۲۰۰۵ و به روش استاپ موشن ساخته شده‌است. جانی دپ صداپیشهٔ ویکتور ون دورت و هلنا بونهام کارتر صداپیشهٔ امیلی (عروس مرده) است. برتون در این فیلم، بار دیگر توانست که از سبک آشنا و مخصوص به خودش مثل تقابل پیچیدهٔ نور و تاریکی و گیر افتادن بین دو دنیای متفاوت و متضاد استفاده کند. عروس مرده با فروش ۱۱۷ میلیون دلاری به موفقیت در گیشه دست یافت.[۷۱]

استخوان‌ها

استخوان‌ها (۲۰۰۶) یک کلیپ موسیقی است که برتون آن را کارگردانی کرده‌است.[۷۲] استخوان‌ها یکی از تک‌آهنگ‌های گروه کیلرز از آلبوم دومشان یعنی شهر سام است. بازیگران این کلیپ ویدیویی مایکل استگر و دون آوکی هستند. در این کلیپ صحنه‌هایی هم از فیلم‌های موجودات مرداب سیاه، جیسون و آرگوناتها و لولیتا وجود دارد. گروه موسیقی به همراه استگر و آوکی در طول فیلم کم‌کم به اسکلت تبدیل می‌شوند.

سوئینی تاد،آرایشگر شیطانی خیابان فلیت
تیم برتون در افتتاحیهٔ نمایش سوئینی تاد در مادرید (اسپانیا)، سال ۲۰۰۷

سوئینی تاد، فیلمی ترسناک و موزیکال به کارگردانی برتون است که سال ۲۰۰۷ ساخته شد. این فیلم بازسازی فیلمی به همین نام است که سال ۱۹۷۹ ساخته شده بود. تهیه‌کنندگان آن دریم ورکز و برادران وارنر هستند. این فیلم موفق، حدود ۱۵۲ میلیون دلار در جهان فروش کرد[۷۳] و نامزد ۲ جایزهٔ گولدن گلوب و برندهٔ ۲ جایزهٔ گولدن گلوب شد.[۷۴] برتون نامزد جایزهٔ گولدن گلوب بهترین کارگردان[۱۲] و برندهٔ جایزهٔ بهترین کارگردان از جوایز هیئت ملی بازبینی فیلم شد.[۷۵] همچنین این فیلم برندهٔ جایزهٔ گلدن گلوب بهترین فیلم موزیکال یا کمدی[۷۴]، نامزد دو جایزهٔ بفتا در طراحی لباس و گریم،[۷۴] نامزد جایزهٔ اسکار بهترین دستاورد در طراحی لباس و برندهٔ جایزهٔ اسکار بهترین دستاورد برای کارگردان هنری شد.[۷۴]

جانی دپ برای ایفای نقش سوئینی تاد نامزد «جایزهٔ اسکار بهترین بازیگر نقش اول»[۷۴]، برندهٔ جایزهٔ گلدن گلوب بهترین بازیگر مرد فیلم موزیکال یا کمدی[۷۴]، «برندهٔ جایزهٔ بهترین نقش منفی» از جوایز سینمایی ام‌تی‌وی[۷۴] و «برندهٔ جایزهٔ ملی فیلم انگلیس» شد.[۷۴] هلنا بونهام کارتر هم برای ایفای نقش خانم لاوت برندهٔ «جایزه فیلم‌های انگلیسی» و نامزد جایزهٔ گولدن گلوب شد.[۷۴]

کریس نشاویتی در نقدش در مجلهٔ انترتینمنت ویکلی به این فیلم نمرهٔ A منفی داده‌است و بیان کرد: «بالا و پایینی صدای دپ هنگام آواز خواندن باعث تحیر می‌شود و با خودت فکر می‌کنی که او دیگر چه مهارت‌هایی دارد که نشان نداده است. دیدن دپ در نقش آرایشگری که با تیغ کار می‌کند تو را یاد ۱۸ سال پیش می‌اندازد که ادوارد دست قیچی به سرعت درختان را به شکل‌های مختلف در می‌آورد و اگر تیم برتون و جانی دپ با هم آشنا نمی‌شدند ما همهٔ این زیبایی‌های عجیب را از دست می‌دادیم». [۷۶]

۹

سال ۲۰۰۵ فیلمسازی به نام شان اکر فیلم کوتاهی به نام ۹ را منتشر کرد که دربارهٔ عروسکی با ادراک است که در دنیایی رو به نابودی در آینده، سعی می‌کند تا از نابودی خودش و ۸ عروسک دیگر توسط ماشین‌ها جلوگیری کند. این فیلم نامزد جایزهٔ اسکار بهترین فیلم کوتاه پویانمایی شد.[۷۷] تیم برتون و تیمر بکمامبتوف بعد از دیدن این فیلم کوتاه به ساخت فیلمی بلند بر اساس همین داستان علاقه نشان‌دادند. کارگردان فیلم بلند ۹، که فیلمی علمی–تخیلی، اکشن و ماجراجویانه است، شان آکر و تهیه‌کنندگان آن تیم برتون و تیمر بکمامبتوف هستند. آکر و پاملا پتلر فیلمنامهٔ آن را نوشتند و الیجا وود، جان سی ریلی، جنیفر کانلی، کریستوفر پلامر و مارتین لاندو صداپیشگان فیلم هستند.[۷۷] آهنگساز فیلم هم دنی الفمن است. این فیلم ۴۸ میلیون دلار در جهان فروش کرد.[۷۸]

سال‌های ۲۰۱۰ به بعد[ویرایش]

آلیس در سرزمین عجایب
تیم برتون در مراسم افتتاحیهٔ نمایش فرنکن‌وینی در فرانسه، ۲۳ اکتبر ۲۰۱۲

آلیس در سرزمین عجایب ترکیبی از فیلم و پویانمایی رایانه‌ای در ژانر تخیلی و ماجراجویانه است که سال ۲۰۱۰ به کارگردانی برتون ساخته شد. داستان این فیلم ۱۳ سال بعد از زمان داستان اصلی، نوشتهٔ لوئیس کارول اتفاق می‌افتد. زمان فیلم دورهٔ ویکتوریا است. در طول این مدت فیلمبرداری در خانهٔ آنتونی (مکانی تاریخی) در تورپوینت انجام شد.[۷۹] بقیهٔ کار تولید در لندن انجام شد. ابتدا قرار بود که اکران فیلم سال ۲۰۰۹ باشد اما به ۱۹ مارس ۲۰۱۰ موکول شد.[۸۰] میا واشیکوفسکا در نقش آلیس، جانی دپ در نقش کلاهدوز دیوانه، هلنا بونهام کارتر در نقش ملکهٔ قرمز، آن هاتاوی در نقش ملکهٔ سفید، و کریسپین گلوور در نقش شوالیهٔ قلب‌ها ایفای نقش کردند و استفن فرای صداپیشهٔ گربه چشایر، آلن ریکمن صداپیشهٔ هزارپایی به نام ابسولم، مایکل شین صداپیشهٔ خرگوش سفیدی به نام مک توئیسپ و مت لوکاس صداپیشهٔ دوقلوها بودند.[۸۱] این فیلم با بودجهٔ ۲۰۰ میلیون دلاری[۸۲]، یک میلیارد در جهان فروش کرد[۸۳] و یازدهمین فیلم پرفروش جهان[۸۴] و دومین فیلم پرفروش سال ۲۰۱۰ شد.[۸۵] این فیلم برندهٔ دو جایزهٔ اسکار برای «بهترین کارگردان هنری» و «بهترین طراح لباس»[۸۱] و نامزد «گلدن گلوب بهترین فیلم کمدی یا موزیکال» شده‌است.[۸۱] جانی دپ برای ایفای نقش کلاهدوز دیوانه، نامزد «جایزهٔ گلدن گلوب بهترین بازیگر مرد فیلم موزیکال یا کمدی»[۸۱] و دنی الفمن هم نامزد «جایزهٔ گلدن گلوب بهترین آهنگسازی» شد.[۸۱]

سایه‌های سیاه

سایه‌های سیاه فیلمی کمدی–ترسناک به کارگردانی برتون است که سال ۲۰۱۲ و براساس مجموعه‌ای گوتیک (۱۹۶۶–۱۹۷۱) به همین نام ساخته شده‌است. تهیه‌کنندگان فیلم، ریچارد دی زانوک، جانی دپ، کریستی دمبروفسکی، گراهام کینگ و دیوید کندی هستند. این فیلم، آخرین فیلمی بود که ریچارد دی زانوک پیش از مرگش تهیه‌کنندگی کرد. جانی دپ علاوه بر تهیه‌کنندگی این فیلم، نقش خون آشامی به نام بارناباس کالینز را نیز ایفا کرده‌است. هلنا بونهام کارتر، اوا گرین، میشل فایفر، جانی لی میلر، کلویی مورتز، جکی ارل هالی، بلا هتکوت و آلیس کوپر دیگر بازیگران این فیلم هستند. آهنگساز فیلم دنی الفمن است.[۸۶] سایه‌های سیاه ۱۰ مه ۲۰۱۲ اکران شد[۸۷] و با بودجهٔ ۱۵۰ میلیون دلاری، ۲۳۸٬۷۲۷٬۱۴۹ دلار در جهان فروش کرد.[۸۸]

آبراهام لینکلن شکارچی خون آشام

کارگردان این فیلم اکشن، ترسناک و سه بعدی تیمر بکمامبتوف است و برتون به همراه او تهیه‌کنندهٔ این فیلم بوده‌است. ست گراهام‌اسمیت فیلمنامهٔ آن را بر اساس رمان خودش نوشته‌است. بنجامین واکر (در نقش آبراهام لینکلن)، دومنیک کوپر، مری الیزابت وینستد و روفوس سیول بازیگران آن هستند. آبراهام لینکلن: شکارچی خون آشام ۲۲ ژوئن ۲۰۱۲ اکران شد.[۸۹] این فیلم با بودجهٔ ۶۹ میلیون دلاری، حدود ۱۱۶ میلیون دلار در جهان فروش کرد.[۹۰]

فرنکن‌وینی

فرنکن‌وینی انیمیشنی سه‌بعدی و سیاه و سفید به کارگردانی، تهیه‌کنندگی و نویسندگی برتون است که به روش استاپ موشن ساخته‌شده‌است و بازسازی فیلم کوتاه فرنکن‌وینی است که برتون در سال ۱۹۸۴ ساخت. با اینکه آن زمان دیزنی از این فیلم استقبال نکرد و برتون دیزنی را ترک کرد، اما توزیع‌کنندهٔ این فیلم دیزنی است. مراسم افتتاحیهٔ نمایش این فیلم ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۲ در جشنوارهٔ فیلم فنتستک، در آستین، تگزاس برگزار شد. فرنکن‌وینی ۵ اکتبر ۲۰۱۲ در سینماهای آمریکا به نمایش درآمد.[۹۱] این فیلم با بودجهٔ ۳۹ میلیون دلاری، حدود ۸۱ میلیون دلار در جهان فروش کرد.[۹۲] و نامزد جایزهٔ اسکار بهترین پویانمایی سال ۲۰۱۳ شد.[۹۳]

زندگی خصوصی[ویرایش]

سال ۱۹۸۹ برتون با هنرمندی آلمانی به نام لنا جیسک ازدواج کرد اما سال ۱۹۹۲ از هم جدا شدند.[۹۴] همان سال با بازیگر و مدلی با نام لیزا ماری آشنا شد و رابطه‌شان تا سال ۲۰۰۱ طول کشید.[۹۴] در این مدت لیزا ماری در فیلم‌های برتون مثل اد وود، مریخ حمله می‌کند!، اسلیپی هالو و سیارهٔ میمون‌ها بازی کرد. بعد از آن در زمان ساخت فیلم سیارهٔ میمون‌ها با هلنا بونهام کارتر آشنا شد[۹۴] که رابطه‌شان تا به حال دوام داشته‌است. برتون و هلنا دو فرزند دارند: پسری به نام بیلی ریموند (ترکیب اسم پدر هلنا و اسم پدر برتون)، زادهٔ ۴ اکتبر ۲۰۰۳ و دختری به نام نل، زادهٔ ۱۵ دسامبر ۲۰۰۷.[۹۵]

جانی دپ که دوست صمیمی تیم برتون است، پدرخواندگی فرزندان آنها را به عهده گرفته‌است. در مقدمهٔ کتاب «برتون به روایت برتون» جانی دپ عنوان کرده‌است: «دربارهٔ او دیگر چه می‌توانم بگویم؟ او برادر، دوست و پدر فرزندخوانده‌ام است. او بی نظیر و شجاع است. او کسی است که به خاطرش تا آخر دنیا می‌روم و به خوبی می‌دانم که او هم برای من همین کار را خواهد کرد.»[۹۶]

تیم برتون رئیس هیئت داوران شصت و سومین جشنوارهٔ فیلم کن ۲۰۱۰ که از ۱۲ تا ۲۴ مه ۲۰۱۲ در کن (فرانسه) برگزار شد، بود.[۹۷] او همچنین ۱۵ مارس ۲۰۱۰ نشان افتخار «شوالیهٔ هنر و ادب» را از وزیر فرهنگ فرانسه، فردریک میتران دریافت کرد.[۹۸]

فیلم‌شناسی[ویرایش]

سینما[۹۹]
سال فیلم کارگردان تهیه‌کننده نویسنده
۱۹۸۲ وینسنت
YesY
YesY
۱۹۸۴ فرنکن‌وینی
YesY
YesY
۱۹۸۵ ماجراجویی بزرگ پی‌وی
YesY
۱۹۸۸ بیتل جوس
YesY
۱۹۸۹ بتمن
YesY
۱۹۹۰ ادوارد دست‌قیچی
YesY
YesY
YesY
۱۹۹۲ بازگشت بتمن
YesY
YesY
۱۹۹۳ کابوس قبل از کریسمس
YesY
YesY
۱۹۹۴ پسر ملوان
YesY
اد وود
YesY
YesY
۱۹۹۵ بتمن برای همیشه
YesY
۱۹۹۶ جیمز و هلوی غول‌پیکر
YesY
مریخ حمله می‌کند!
YesY
YesY
۱۹۹۹ اسلیپی هالو
YesY
۲۰۰۱ سیارهٔ میمون‌ها
YesY
۲۰۰۳ ماهی بزرگ
YesY
۲۰۰۵ چارلی و کارخانهٔ شکلات سازی
YesY
عروس مرده
YesY
YesY
۲۰۰۷ سوئینی تاد: آرایشگر شیطانی خیابان فلیت
YesY
۲۰۰۹ ۹
YesY
۲۰۱۰ آلیس در سرزمین عجایب
YesY
۲۰۱۲ سایه‌های سیاه
YesY
آبراهام لینکلن: شکارچی خون آشام
YesY
فرنکن‌وینی
YesY
YesY
YesY
۲۰۱۴ چشمان بزرگ
YesY
YesY
تلویزیون
سال فیلم توضیح
۱۹۸۲ هنسل و گرتل[۱۹] کارگردان
۱۹۸۹ تئاتر افسانهٔ پریان[۱۰۰] کارگردان اپیزود علاءالدین و چراغ جادو
۱۹۸۴ آلفرد هیچکاک جدید تقدیم می‌کند[۱۰۰] کارگردان اپیزود کوزه
۱۹۸۹-۱۹۹۱ بیتل جوس (مجموعه تلویزیونی)[۲۴] تهیه‌کننده
۱۹۹۳ سگ خانواده[۱۰۱] تهیه‌کننده اجرایی یک اپیزود
فیلم کوتاه [۱۰۰]
سال فیلم توضیح
۱۹۷۱ جزیرهٔ دکتر آگر
۱۹۷۶ هودینی: داستان نگفته
۱۹۷۹ ساقهٔ کرفس غول‌پیکر
۱۹۷۹ دکتر سرنوشت شوم
۱۹۸۲ لیوا
انیمیشن سازی
سال فیلم توضیح
۱۹۷۹ ساقهٔ کرفس غول‌پیکر[۱۰۰]
۱۹۸۱ روباه و سگ شکاری[۱۶]
۱۹۸۲ ترون[۱۶]
نقش کوتاه
سال فیلم توضیح
۱۹۹۲ مجردها[۱۰۲]
طراحی
سال فیلم توضیح
۱۹۸۴ فرنکن‌وینی[۱۸] طراح داستان
۱۹۸۵ دیگ سیاه[۱۶] ایده پردازی
فیلم کوتاه اینترنتی[۱۰۳]
سال فیلم توضیح
۲۰۰۰ دنیای پسر لکه‌ای
کلیپ
سال کلیپ توضیح
۲۰۰۶ استخوان‌ها[۷۲] اثر گروه کیلرز
۲۰۱۲ اینجا با من اثر گروه کیلرز

جوایز[ویرایش]

برتون در طی ۳۰ سال فعالیت در عرصهٔ فیلم‌سازی، در جشنواره‌ها و مراسم متعددی نامزد شده و جوایزی را نیز دریافت کرده‌است:

جایزهٔ اسکار
سال جایزه بخش فیلم نتیجه
۲۰۰۶ جایزهٔ اسکار بهترین انیمیشن سال عروس مرده[۱۰۴] نامزدشده
۲۰۱۳ جایزهٔ اسکار بهترین انیمیشن سال فرنکن‌وینی [۹۳] نامزدشده
جایزهٔ گلدن گلوب
سال جایزه بخش فیلم نتیجه
۲۰۰۸ گوی طلایی بهترین کارگردان سوئینی تاد[۷۴] نامزدشده
جایزهٔ آکادمی فیلم‌های علمی –تخیلی، فانتزی و ترسناک آمریکا
سال جایزه بخش فیلم نتیجه
۲۰۰۸ جایزهٔ ساترن بهترین کارگردان سوئینی تاد[۷۴] نامزدشده
۲۰۰۰ جایزهٔ ساترن بهترین کارگردان اسلیپی هالو[۵۹] نامزدشده
۱۹۹۷ جایزهٔ ساترن بهترین کارگردان مریخ حمله می‌کند![۱۰۵] نامزدشده
۱۹۹۳ جایزهٔ ساترن بهترین کارگردان بازگشت بتمن[۱۰۵] نامزدشده
۱۹۹۰ جایزهٔ ساترن بهترین کارگردان بیتل جوس[۱۰۵] نامزدشده
جایزهٔ بفتا
سال جایزه بخش فیلم نتیجه
۲۰۰۴ جایزهٔ دیوید لین بهترین کارگردان ماهی بزرگ[۱۰۵] نامزدشده
جایزهٔ جشنواره بین‌المللی فیلم ونیز
سال جایزه بخش فیلم نتیجه
۲۰۰۷ جایزهٔ افتخاری شیر طلایی برای یک عمر دستاوردهای هنری[۱۰۵] پیروز
۲۰۰۵ جایزهٔ جشنوارهٔ فیلم عروس مرده[۱۰۴] پیروز
جایزهٔ انجمن منتقدان فیلم آرژانتین
سال جایزه بخش فیلم نتیجه
۲۰۰۶ شاهین نقره‌ای بهترین فیلم خارجی عروس مرده[۱۰۴] نامزدشده
۲۰۰۵ شاهین نقره‌ای بهترین فیلم خارجی ماهی بزرگ[۱۰۵] نامزدشده
۱۹۹۶ شاهین نقره‌ای بهترین فیلم خارجی اد وود[۱۰۶] نامزدشده
جایزهٔ انجمن ملی فیلم ایتالیا
سال جایزه بخش فیلم نتیجه
۲۰۰۸ ربان نقره‌ای بهترین کارگردان غیراروپایی سوئینی تاد[۷۴] نامزدشده
۲۰۰۶ ربان نقره‌ای بهترین کارگردان خارجی عروس مرده[۱۰۴] نامزدشده
۲۰۰۰ ربان نقره‌ای بهترین کارگردان خارجی اسلیپی هالو[۵۹] نامزدشده
جایزهٔ آنی
سال جایزه بخش فیلم نتیجه
۲۰۰۶ جایزهٔ آنی بهترین کارگردان انیمیشن عروس مرده[۱۰۴] نامزدشده
جایزهٔ انجمن منتقدان پخش‌کنندهٔ فیلم
سال جایزه بخش فیلم نتیجه
۲۰۰۸ جایزهٔ انتخاب منتقدین بهترین کارگردان سوئینی تاد[۷۴] نامزدشده
۲۰۰۴ جایزهٔ انتخاب منتقدین بهترین کارگردان ماهی بزرگ[۱۰۵] نامزدشده
جایزهٔ انجمن تهیه‌کنندگان آمریکا
سال جایزه بخش فیلم نتیجه
۲۰۱۰ جایزهٔ تهیه‌کنندهٔ فیلم سال بهترین انیمیشن ۹ [۱۰۷] نامزدشده
۲۰۰۶ جایزهٔ تهیه‌کنندهٔ فیلم سال بهترین انیمیشن عروس مرده[۱۰۴] نامزدشده
جوایز دیگر
سال جایزه بخش فیلم نتیجه
۲۰۰۹ جایزهٔ امپایر بهترین کارگردان سوئینی تاد[۷۴] نامزدشده
۲۰۰۸ جشنوارهٔ فیلم‌های فانتزی آمستردام جایزهٔ دستاوردهای حرفه‌ای پیروز
۲۰۰۷ هیئت ملی بازبینی فیلم جایزهٔ بهترین کارگردان سوئینی تاد[۷۴] پیروز
۲۰۰۶ جایزهٔ آماندا بهترین فیلم خارجی چارلی و کارخانه شکلات سازی[۶۹] نامزدشده
۲۰۰۴ جایزهٔ انجمن منتقدان فیلم شیکاگو جایزه CFCA بهترین کارگردان ماهی بزرگ[۱۰۸] نامزدشده
۲۰۰۴ جایزهٔ دیوید دی‌دناتلو بهترین فیلم خارجی ماهی بزرگ[۱۰۵] نامزدشده
۲۰۰۱ جایزهٔ انحصاری دی‌وی‌دی بهترین فیلم اینترنتی دنیای پسر لکه‌ای[۱۰۵] نامزدشده
۱۹۹۷ جایزهٔ گلدن ستلایت بهترین فیلم یا انیمیشن جیمز و هلوی غول‌پیکر[۱۰۵] نامزدشده
۱۹۹۵ نخل طلای جشنوارهٔ فیلم کن بهترین فیلم اد وود[۱۰۶] نامزدشده
۱۹۹۲ جایزهٔ سنت جوردی بهترین فیلم خارجی ادوارد دست قیچی[۱۰۵] پیروز
۱۹۹۰ انجمن ملی صاحبان سینما (جایزه شووست) بهترین کارگردان سال[۱۰۵] پیروز
۱۹۸۴ جشنوارهٔ بین‌المللی انیمیشن اتاوا جایزهٔ مخاطب وینسنت[۱۰۵] پیروز

نمایشگاه‌ها[ویرایش]

تیم برتون در موزهٔ هنر مدرن (MOMA)

برتون از ۲۲ نوامبر ۲۰۰۹ تا ۲۶ آوریل ۲۰۱۰ نمایشگاهی از آثارش را در موزهٔ هنر مدرن در نیویورک با بیش از ۷۰۰ طراحی، نقاشی، عکس، طرح داستان، تصاویر متحرک، عروسک، ماکت، لباس و پوسترهای سینمایی برگزار کرد.[۱۰۹][۱۱۰]

تیم برتون در مرکز استرالیایی تصاویر متحرک (ACMI)

نمایشگاه برتون بعد از موزهٔ هنر مدرن، مستقیم به نمایشگاه «مرکز استرالیایی تصاویر متحرک» در ملبورن رفت. او در این نمایشگاه که از ۲۴ ژوئیه تا ۱۰ اکتبر ۲۰۱۰ برگزار شد،[۱۱۱] آثار دیگری هم مربوط به فیلم آلیس در سرزمین عجایب که مارس همان سال اکران شد را به آثارش اضافه کرده بود.[۱۱۲]

تیم برتون در نمایشگاه جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم تورنتو (TIFF)

جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم تورنتو در آنتاریو، کانادا از ۲۶ نوامبر ۲۰۱۰ تا ۱۷ آوریل ۲۰۱۱ برگزار شد.[۱۱۳] در این نمایشگاه علاوه بر آثاری که از فیلم‌های برتون وجود داشت خودش هم چند بار در آن حضور پیدا کرد.

تیم برتون در نمایشگاه موزهٔ هنر لس آنجلس (LACMA)

کتاب «هنر تیم برتون» در نمایشگاه موزهٔ هنر لس آنجلس (لاکما) از ۲۹ مه تا ۳۱ اکتبر ۲۰۱۱ در غرفهٔ رزنیک به نمایش درآمد.[۱۱۴] همچنین لاکما ۶ فیلم از وینسنت پرایس که بازیگر محبوب برتون بود را به مناسبت صدمین تولد پرایس در طول هفتهٔ آخر نمایشگاه نشان داد.

تیم برتون در نمایشگاه سینماتک فرانسه

نمایشگاه آثار برتون در نمایشگاه سینماتک فرانسه از ۷ مارس تا ۵ اوت ۲۰۱۲ در پاریس برگزار شد.[۱۱۵]

تیم برتون در موزهٔ هنر سئول (SeMA)

آثار برتون در موزهٔ هنر سئول از ۱۲ دسامبر ۲۰۱۲ تا ۱۴ آوریل ۲۰۱۳ در سئول، کرهٔ جنوبی به نمایش گذاشته شده‌است. در این نمایشگاه ۸۶۲ اثر از آثار برتون مثل نقاشی، طراحی، فیلم کوتاه و دیگر آثار مربوط به او مثل مجسمه، موسیقی و لباس‌هایی که در فیلم‌های بلند او استفاده شده‌است به نمایش گذاشته شده‌است.[۱۱۶]

نمایشگاه تیم برتون دراستون‌بل‌هاوس پراگ

آثار برتون شامل صدها نقاشی، طراحی، عکس و مجسمه از تاریخ ۲۸ مارس تا ۳ اوت ۲۰۱۴ در نمایشگاهی به نام تیم برتون و دنیایش در استون‌بل‌هاوس پراگ به نمایش گذاشته می‌شود.[۱۱۷]

همکاری‌های متعدد[ویرایش]

تیم برتون اغلب با تعداد خاصی از بازیگران در آثارش همکاری می‌کند. جانی دپ، هلنا بونهام کارتر، مایکل گاف و کریستوفر لی شماری از این بازیگران هستند که در فیلم‌های متعددی از تیم برتون نقش‌آفرینی کرده‌اند.

عکس بازیگر فیلم نقش
Johnny Depp (July 2009) 2 cropped.jpg
جانی دپ
  • ۱۹۹۰ - ادوارد دست‌قیچی
  • ۱۹۹۴ - اد وود
  • ۱۹۹۹ - اسلیپی هالو
  • ۲۰۰۵ - چارلی و کارخانهٔ شکلات سازی
  • ۲۰۰۵ - عروس مرده
  • ۲۰۰۷ - سوئینی تاد
  • ۲۰۱۰ - آلیس در سرزمین عجایب
  • ۲۰۱۲ - سایه‌های سیاه
  • ادوارد
  • ادوارد دی وود
  • ایکابد کرین
  • ویلی وانکا
  • صداپیشهٔ ویکتور ون دورت
  • سوئینی تاد/بنجامین بارکر
  • کلاهدوز دیوانه
  • بارناباس کالینز
Helena Bonham Carter (Berlin Film Festival 2011) 3 cropped.jpg
هلنا بونهام کارتر
  • ۲۰۰۱ - سیارهٔ میمون‌ها
  • ۲۰۰۳ - ماهی بزرگ
  • ۲۰۰۵ - چارلی و کارخانهٔ شکلات سازی
  • ۲۰۰۵ - عروس مرده
  • ۲۰۰۷ - سوئینی تاد
  • ۲۰۱۰ - آلیس در سرزمین عجایب
  • ۲۰۱۲ - سایه‌های سیاه
  • آری
  • جنی/جادوگر
  • خانم باکت
  • صداپیشهٔ عروس مرده
  • خانم لاوت
  • ملکهٔ قرمز
  • دکتر جولیا هافمن
Gough as Alfred.jpg
مایکل گاف
  • ۱۹۸۹ - بتمن
  • ۱۹۹۲ - بازگشت بتمن
  • ۱۹۹۹ - اسلیپی هالو
  • ۲۰۰۵ - عروس مرده
  • ۲۰۱۰ - آلیس در سرزمین عجایب
  • آلفرد پنی‌ورث
  • آلفرد پنی‌ورث
  • هاردنبروک دفتردار
  • صداپیشهٔ الدر گوتنچت
  • دودو
Christopher Lee 2009.jpg
کریستوفر لی
  • ۱۹۹۹ - اسلیپی هالو
  • ۲۰۰۵ - چارلی و کارخانهٔ شکلات سازی
  • ۲۰۰۵ - عروس مرده
  • ۲۰۱۰ - آلیس در سرزمین عجایب
  • ۲۰۱۲ - سایه‌های سیاه
  • قاضی
  • دکتر وانکا
  • صداپیشهٔ پاستور گلس‌ولز
  • جَبرواکی
  • سیلاس کلارنی
لیزا ماری
  • ۱۹۹۴ - اد وود
  • ۱۹۹۶ - مریخ حمله می‌کند!
  • ۱۹۹۹ - اسلیپی هالو
  • ۲۰۰۱ - سیارهٔ میمون‌ها
  • خون‌آشام
  • دختر مریخی
  • خانم کرین
  • نووا
دیپ روی
  • ۲۰۰۱ - سیارهٔ میمون‌ها
  • ۲۰۰۳ - ماهی بزرگ
  • ۲۰۰۵ - چارلی و کارخانهٔ شکلات سازی
  • ۲۰۰۵ - عروس مرده
  • بچه گوریل
  • آقای ساگی‌باتم
  • اومپا لومپا
  • صداپیشهٔ ژنرال بونساپارت
Michael Keaton Cannes.jpg
مایکل کیتون
  • ۱۹۸۸ - بیتل جوس
  • ۱۹۸۹ - بتمن
  • ۱۹۹۲ - بازگشت بتمن
  • بیتل جوس
  • بتمن/بروس وین
  • بتمن/بروس وین
Danny DeVito by Gage Skidmore.jpg
دنی دیویتو
  • ۱۹۹۲ - بازگشت بتمن
  • ۱۹۹۶ - مریخ حمله می‌کند!
  • ۲۰۰۳ - ماهی بزرگ
  • پنگوئن/اوسوالد کابلپات
  • راد گمبلر
  • آموس کالووی
جفری جونز
  • ۱۹۸۸ - بیتل جوس
  • ۱۹۹۴ - اد وود
  • ۱۹۹۹ - اسلیپی هالو
  • چارلز دیتز
  • کریس‌ول
  • رورند استینویک
Paul Reubens 2008-cropped.jpg
پل روبنس
  • ۱۹۸۵ - ماجراجویی بزرگ پی‌وی
  • ۱۹۹۲ - بازگشت بتمن
  • ۱۹۹۳ کابوس قبل از کریسمس
  • پی‌وی هرمان
  • پدر پنگوئن
  • صداپیشهٔ لاک
گلن شادیکس
  • ۱۹۸۸ - بیتل جوس
  • ۱۹۹۳ کابوس قبل از کریسمس
  • ۲۰۰۱ - سیارهٔ میمون‌ها
  • اوتو
  • صداپیشهٔ شهردار
  • سناتور نادو
WinonaRyderSept08.jpg
وینونا رایدر
  • ۱۹۸۸ - بیتل جوس
  • ۱۹۹۰ - ادوارد دست‌قیچی
  • ۲۰۱۲ - فرنکن‌وینی
  • لیدیا دیتز
  • کیم
  • صداپیشهٔ السا
CATHERINE OHARA.jpg
کاترین اوهارا
  • ۱۹۸۸ - بیتل جوس
  • ۱۹۹۳ کابوس قبل از کریسمس
  • ۲۰۱۲ - فرنکن‌وینی
  • دلیا دیتز
  • صداپیشهٔ سالی
  • صداپیشهٔ سوزان فرانکنشتاین
Martin Landau nineties.jpg
مارتین لاندو
  • ۱۹۹۴ - اد وود
  • ۱۹۹۹ - اسلیپی هالو
  • ۲۰۱۲ - فرنکن‌وینی
  • بلا لوگاسی
  • پیتر ون گارت
  • صداپیشهٔ آقای ژیکرسکی
Jack Nicholson 2002.jpg
جک نیکلسون
  • ۱۹۸۹ - بتمن
  • ۱۹۹۶ - مریخ حمله می‌کند!
  • جوکر
  • رئیس‌جمهور جیمز دیل
ChristopherWalkenFeb08.jpg
کریستوفر واکن
  • ۱۹۹۲ - بازگشت بتمن
  • ۱۹۹۹ - اسلیپی هالو
  • مکس شرک
  • سوارکار هسی
Michelle Pfeiffer 2007.jpg
میشل فایفر
  • ۱۹۹۲ - بازگشت بتمن
  • ۲۰۱۲ - سایه‌های سیاه
  • زن گربه‌ای/سلینا کایل
  • الیزابت کالینز استادرد
Vincent Price in Laura trailer-crop.jpg
وینسنت پرایس
  • ۱۹۸۲ - وینسنت
  • ۱۹۹۰ - ادوارد دست‌قیچی
  • راوی
  • مخترع ادوارد

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ "Tim Burton gives life the last laugh over death in 'Big Fish'". http://chronicle.augusta.com. Archived from the original on 05 February 2013. Retrieved 19 September 2012. 
  2. "Tim Burton". amazon.com. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  3. "The Melancholy Death of Oyster Boy & Other Stories". Amazon.com. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  4. "The Art of Tim Burton". steelespublishing.com. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ Salisbury, Mark; Burton, Tim (2006). Burton on Burton. Macmillan. p. 1. ISBN 978-0-571-22926-0. 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ ۶٫۴ Morgenstern, Joe (April 9, 1989). "Tim Burton, Batman and The Joker". NYTimes.com. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  7. Salisbury, Mark; Burton, Tim (2006). Burton on Burton. Macmillan. p. 2. ISBN 978-0-571-22926-0. 
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ Salisbury, Mark; Burton, Tim (2006). Burton on Burton. Macmillan. p. 5. ISBN 978-0-571-22926-0. 
  9. Salisbury, Mark; Burton, Tim (2006). Burton on Burton. Macmillan. p. 4. ISBN 978-0-571-22926-0. 
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ۱۰٫۲ ۱۰٫۳ Salisbury, Mark; Burton, Tim (2006). Burton on Burton. Macmillan. p. 6. ISBN 978-0-571-22926-0. 
  11. McMahan, Alison (2005). The Films of Tim Burton: Animating Live Action in Contemporary Hollywood. Continuum International Publishing Group. p. 20. ISBN 0-8264-1566-0. 
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ ۱۲٫۳ ۱۲٫۴ ۱۲٫۵ ۱۲٫۶ ۱۲٫۷ "About Tim Burton". Yahoo movies. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  13. Salisbury, Mark; Burton, Tim (2006). Burton on Burton. Macmillan. p. 7. ISBN 978-0-571-22926-0. 
  14. "Tim Burton's early short: 'King and Octopus' Clip". YouTube. December 5, 2009. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  15. Salisbury, Mark; Burton, Tim (2006). Burton on Burton. Macmillan. p. 9. ISBN 978-0-571-22926-0. 
  16. ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ ۱۶٫۲ ۱۶٫۳ Salisbury, Mark; Burton, Tim (2006). Burton on Burton. Macmillan. p. 10. ISBN 978-0-571-22926-0. 
  17. Salisbury, Mark; Burton, Tim (2006). Burton on Burton. Macmillan. p. 13. ISBN 978-0-571-22926-0. 
  18. ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ ۱۸٫۲ "Tim Burton biography". biography.com. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  19. ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ ۱۹٫۲ ۱۹٫۳ ۱۹٫۴ "Tim Burton: The Early Disney Years". travel.usatoday.com. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  20. Mark Salisbury; Tim Burton (2006). Burton on Burton. Faber and Faber. p. 42. ISBN 0-571-22926-3. 
  21. Salisbury, Burton, p.48
  22. "Beetlejuice". Box Office Mojo. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  23. "1988 Yearly Box Office Results". Box Office Mojo. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  24. ۲۴٫۰ ۲۴٫۱ Salisbury, Burton, p. 100.
  25. Nancy Griffin; Kim Masters (1997). "Hit Men". Hit & Run: How Jon Peters and Peter Guber Took Sony For A Ride In Hollywood. Simon & Schuster. pp. 158–174. ISBN 0-684-80931-1. 
  26. Tim Burton, Sam Hamm, Mark Canton, Michael Keaton, Shadows of the Bat: The Cinematic Saga of the Dark Knight—The Gathering Storm, 2005, Warner Home Video
  27. "Batman (1989)". Box Office Mojo. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  28. "Batman". Hollywood Foreign Press Association. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  29. Paul Dini; Chip Kidd (1998). Batman Animated. Titan Books. p. 2. ISBN 1-84023-016-9. 
  30. Geoff Boucher (2008-10-15). "Tim Burton talks about Johnny Depp, 'Alice in Wonderland' and 'The Dark Knight'". Los Angeles Times. 
  31. Salisbury, Mark; Burton, Tim (2000). Burton on Burton. Faber and Faber. p. 155. ISBN 0-57120-507-0. 
  32. "Edward Scissorhands". Box Office Mojo. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  33. Encyclopedia of American Cinema for Smartphones and Mobile Devices. MobileReference. 2007. ISBN 9781605011455. 
  34. Salisbury, Mark; Burton, Tim (2006). Burton on Burton. Macmillan. pp. x. ISBN 978-0-571-22926-0. 
  35. "Edward Scissorhands". Archived from the original on 5 May 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  36. Alan Jones (November 1989). "Batman in Production", Cinefantastique, pp. 75—88. Retrieved on August 14, 2008.
  37. "Batman Returns (1992)". Box Office Mojo. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  38. "1992 Yearly Box Office Results". Box Office Mojo. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  39. "1992 Worldwide Grosses". Box Office Mojo. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  40. Mark Salisbury, Tim Burton (2006). Burton on Burton. London: Faber and Faber. pp. 121–127. ISBN 0-571-22926-3. 
  41. Salisbury, Burton, p.115—120
  42. Avins, Mimi (November 1993). "Ghoul World". Premiere (magazine): pp. 24–30. Retrieved on 2008-09-26.
  43. Scott Collura (2006-10-20). "The Nightmare Before Christmas 3-D: 13 Years and Three Dimensions Later". IGN. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  44. "Cabin Boy". rottentomatoes.com. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  45. Arnold, Gary (October 2, 1994). "Depp sees promise in cult filmmaker Ed Wood's story". Washington Times. 
  46. Box Office mojo. "Ed Wood (1994) - Weekend Box Office Results - Box Office Mojo". Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  47. "1994 Oscar Nominations". Variety (magazine). 1995-02-15. 
  48. Bob Thomas (1995-03-28). "Wiest, Landau Win Supporting Oscars". Ottawa Citizen. 
  49. Jeff Gordinier (July 15, 1994). "Next at Batman". Entertainment Weekly. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  50. "Batman Forever". Box Office Mojo. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  51. "Career Milestones". Yahoo movies. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  52. "James and the Giant Peach (1996)". Box Office Mojo. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  53. "Mars Attacks!". Box Office Mojo. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  54. Todd Shapera (1999-10-24). "The Legend Continues; In a Cluster of New Films This Fall, Washington Irving's Classic Rides Again". The New York Times. 
  55. Mark Salisbury, Tim Burton (2006). Burton on Burton. London: Faber and Faber. p. 179. ISBN 0-571-22926-3. 
  56. Gene Seymour (1998-11-17). "Headless In Hollywood". Newsday. 
  57. Mark Salisbury (November 1999). "Grayveyard Shift". Fangoria. 
  58. "Sleepy Hollow". Box Office Mojo. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  59. ۵۹٫۰ ۵۹٫۱ ۵۹٫۲ ۵۹٫۳ "Awards & Nominations". deppimpact.com. July 15,2012. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  60. "Planet of the Apes". Box Office Mojo. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  61. "2001 Worldwide Grosses". Box Office Mojo. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  62. "English Actress Helena Bonham Carter". Archived from the original on 15 September 2012. Retrieved 15 September 2012.  Unknown parameter |Publisher= ignored (|publisher= suggested) (help)
  63. Salisbury, Burton, p.191-202
  64. "Big Fish (2003)". Box Office Mojo. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  65. "Big Fish". Hollywood Foreign Press Association. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  66. Morris, Chris (2004-12-08). "Grammy noms pointing West". The Hollywood Reporter. 
  67. "Charlie and the Chocolate Factory". Box Office Mojo. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  68. "2005 Worldwide Grosses". Box Office Mojo. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  69. ۶۹٫۰ ۶۹٫۱ ۶۹٫۲ "Awards & Nominations". deppimpact.com. July 15,2012. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  70. Edwin Page (2007). "Charlie and the Chocolate Factory". Gothic Fantasy: The Films of Tim Burton. London: Marion Boyars Publishers. pp. 210–224. ISBN 0-7145-3132-4. 
  71. "Corpse Bride (2005) - Box Office Mojo". Box Office Mojo. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  72. ۷۲٫۰ ۷۲٫۱ "Killers Are (Beetle) Juiced For Tim Burton-Directed 'Bones' Clip". mtv.com. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  73. "Box office release data". Box Office Mojo, LLC. 2008-03-20. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  74. ۷۴٫۰۰ ۷۴٫۰۱ ۷۴٫۰۲ ۷۴٫۰۳ ۷۴٫۰۴ ۷۴٫۰۵ ۷۴٫۰۶ ۷۴٫۰۷ ۷۴٫۰۸ ۷۴٫۰۹ ۷۴٫۱۰ ۷۴٫۱۱ ۷۴٫۱۲ ۷۴٫۱۳ ۷۴٫۱۴ "Awards & Nominations". deppimpact.com. July 15,2012. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  75. "Awards for 2007". National Board of Review of Motion Pictures. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  76. Nashawaty, Chris (April 4, 2008). "Johnny Depp and Tim Burton: A DVD Report Card". Entertainment Weekly. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  77. ۷۷٫۰ ۷۷٫۱ "Shane Acker's 9". Cartoon Brew. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  78. "9 (2009)". Box Office Mojo. Archived from the original on 30 November 2009. Retrieved 15 September 2012. 
  79. "Alice in Wonderland — starring Johnny Depp? – to be filmed at National Trust house". The Daily Telegraph (London). August 22, 2008. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  80. Pamela McClintock (February 20, 2008). "Disney unveils 2009 schedule". Variety. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  81. ۸۱٫۰ ۸۱٫۱ ۸۱٫۲ ۸۱٫۳ ۸۱٫۴ "Awards & Nominations". deppimpact.com. July 15,2012. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  82. Verrier, Richard; Fritz, Ben; Eller, Claudia (February 17, 2010). "Trouble at the tea party: Alice in Wonderland faces theater owner revolt in U.K.". Los Angeles Times. Archived from the original on July 30, 2010. Retrieved 15 September 2012. 
  83. "Alice in Wonderland (2010) – Box Office Mojo". Box Office Mojo. Archived from the original on November 15, 2010. Retrieved 15 September 2012. 
  84. "WORLDWIDE GROSSES". Box Office Mojo. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  85. "2010 WORLDWIDE GROSSES". Box Office Mojo. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  86. "Amazon.com: Dark Shadows: Original Score: Danny Elfman: Music". Amazon.com. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  87. "Dates Set for Dark Shadows, Journey 2 and Rivals". ComingSoon.net. May 13, 2011. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  88. "Dark Shadows (2012)". Box Office Mojo. May 15, 2012. Archived from the original on 05 February 2013. Retrieved 29 October 2012. 
  89. "Abraham Lincoln: Vampire Hunter Trailer Hits the Web". Archived from the original on 15 September 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  90. "Abraham Lincoln". Box Office Mojo. Archived from the original on 05 February 2013. Retrieved 5 February 2013. 
  91. "Frankenweenie". Archived from the original on 15 September 2012. Retrieved 15 September 2012.  Unknown parameter |Publisher= ignored (|publisher= suggested) (help)
  92. "Frankenweenie (2012)". Box Office Mojo. Retrieved 19 October 2013. 
  93. ۹۳٫۰ ۹۳٫۱ "the nominees". oscar.go.com. Retrieved 03 March 2013. 
  94. ۹۴٫۰ ۹۴٫۱ ۹۴٫۲ "Partners". yahoo.com. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  95. Norman, Pete (August 7, 2008 August 2008). "Helena Bonham Carter Reveals Her 7-Month-Old's Name". People (magazine). Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  96. Salisbury, Mark; Burton, Tim (2006). Burton on Burton. Macmillan. pp. xvii. ISBN 978-0-571-22926-0. 
  97. "Tim Burton, President of the Jury of the 63rd Festival de Cannes". Festival-cannes.com. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  98. "Burton receives the insignia of Chevalier of Arts and Letters from Minister of Culture, Frédéric Mitterrand". London: Daily Mail. March 17, 2010. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  99. "All Credits". hollywood.com. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  100. ۱۰۰٫۰ ۱۰۰٫۱ ۱۰۰٫۲ ۱۰۰٫۳ "Early Movies". timburtoncollective. Archived from the original on 15 September 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  101. "Family Dog". toontracker.com. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  102. "ACTOR". yahoo. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  103. "The World Of Stainboy". youtube. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  104. ۱۰۴٫۰ ۱۰۴٫۱ ۱۰۴٫۲ ۱۰۴٫۳ ۱۰۴٫۴ ۱۰۴٫۵ "Corpse Bride". deppimpact.com. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  105. ۱۰۵٫۰۰ ۱۰۵٫۰۱ ۱۰۵٫۰۲ ۱۰۵٫۰۳ ۱۰۵٫۰۴ ۱۰۵٫۰۵ ۱۰۵٫۰۶ ۱۰۵٫۰۷ ۱۰۵٫۰۸ ۱۰۵٫۰۹ ۱۰۵٫۱۰ ۱۰۵٫۱۱ ۱۰۵٫۱۲ "Awards". tim-burton.org. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  106. ۱۰۶٫۰ ۱۰۶٫۱ "Awards & Nominations". deppimpact.com. July 16,2012. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  107. "The Producers Guild of America Producer of the Year Award in Animated Theatrical Motion Pictures Nominees and Winners". movies.about.com. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  108. "Awards". fandango. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  109. "A Sneak Peek Inside Tim Burtons Head (and MoMAs Show)". Archived from the original on 15 September 2012. Retrieved 15 September 2012.  Unknown parameter |Date= ignored (|date= suggested) (help)
  110. "Museum of Modern Art (MoMA)". Archived from the original on 15 September 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  111. "the Australian Centre for the Moving Image". acmi.net.au. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  112. "ACMI snares Tim Burton show for Winter Masterpieces". Archived from the original on 15 September 2012. Retrieved 15 September 2012.  Unknown parameter |Date= ignored (|date= suggested) (help)
  113. "Tim Burton". tiff.net. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  114. "Tim Burton". lacma.org. Archived from the original on 08 August 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  115. "Tim Burton Exhibit at the French Cinémathèque in Paris". lomography.com. Archived from the original on 15 September 2012. Retrieved 15 September 2012. 
  116. "Seoul Metropolitan Government - Seoul Museum of Art(SeMA)". Sema.seoul.go.kr. 12 December 2012. Retrieved 03 March 2013. 
  117. "Tim Burton and His World". goout.cz. Retrieved 08 february 2014. 

برای مطالعه بیشتر[ویرایش]

  • Burton, Tim. The Melancholy Death of Oyster Boy & Other Stories. William Morrow and Company, 1997. ISBN ‎0-688-15681-9. 
  • Gallo, Leah. The Art of Tim Burton. Steeles Publishing, 2009. ISBN ‎1935539019. 
  • Salisbury, Mark and Tim Burton. Burton on Burton. Faber and Faber, 2006. ISBN ‎0571229263. 

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ تیم برتون موجود است.