مارسل پانیول

مارسل پایینول
نام اصلی	Marcel Pagnol
زادروز	۱۸۹۵ میلادی
مرگ	۱۹۷۴ میلادی
ملیت	فرانسوی
پیشه	نویسنده، نمایش‌نامه نویس و فیلم‌ساز

مارسل پایینول (به فرانسوی: Marcel Pagnol)‏‏ (۲۸ فوریه ۱۸۹۵ - ۱۸ آوریل ۱۹۷۴) نویسنده، نمایش‌نامه نویس و فیلم‌ساز قرن نوزدهم میلادی اهل فرانسه است. او در سال ۱۹۴۶ نخستین فیلم‌سازی بود که به عضویت آکادمی فرانسه درآمد.

پیشینه و کار

مارسل پانیول فرزند معلم مدرسه و خود در آغاز معلم زبان انگلیسی بود، اما زود از آن کار دست کشید و به پاریس رفت و استعدادش را در نویسندگی آزمود و نخست نمایشنامه‌ای در جانبداری از صلح نوشت به نام «سوداگران افتخار» (۱۹۲۶) و سپس نمایشنامه‌هایی که نوشت او را به شهرت و محبوبیت رساند و فیلم‌های پانیول براساس فیلم‌نامه‌هایی که همه به قلم خود اوست، بسیار نمایش داده شد. برخی از این فیلم‌ها که مشهورند امروز جزء آثار کلاسیک سینمایی به‌شمار می‌آیند و به سینماتک‌ها راه یافته‌اند.

نخستین نمایشنامهٔ معروف پانیول توپاز نام دارد و آن داستان مردی به نام توپاز است که پاره‌ای از روحیات و خلق‌وخوی تارتوف و ولپن را به ارث برده‌است.

این نمایشنامهٔ چهارپرده‌ای در ۹ مه ۱۹۲۹ به نمایش درآمد و در ۱۹۳۰ به چاپ رسید و با اقبال تماشاگران مواجه شد. پانیول پس از توفیق توپاز که همزمان در پاریس و لندن و برلن و رم و بخارست و مسکو و کپنهاک و زاگرب به نمایش درآمد، نمایشنامهٔ ماریوس را در تئاتر دوپاری به صحنه برد، با بازی‌های پیر فرنه در نقش ماریوس. این نمایشنامه نیز با همان استقبالی که ماریوس پنج ماه پیش از آن به خود دیده بود، روبرو شد و منتقدان آنرا حتی بیش از توپاز ستودند.

ثروتی که پانیول از فروش فیلم‌های خود به دست آورد به او آزادی عمل داد و وی سرانجام شرکت فیلمبرداری خود را تأسیس کرد. استودیوهای پانیول با تجهیزات کامل و همه وسایل و امکانات مورد نیاز از سال ۱۹۳۴ در مارسی به‌کار پرداختند. و همه کارها در همین استودیو انجام می‌شد و تنها چیزی که پانیول قادر به تولید آن نبود، نوار فیلم بود. علاوه بر این پانیول از نخستین کسانی است که صدا را مستقیماً در صحنه ضبط کرد و در هوای آزاد به فیلمبرداری پرداخت.

فعالیت پانیول با وقوع جنگ جهانی دوم متوقف نشد، اما پانیول ناگزیر استودیوهایش را فروخت تا اشغالگران نازی مجبوش نکنند که برای آنها فیلم‌های تبلیغاتی بسازد. البته گروهش پراکنده شدند.

کارهای پانیول یکدست است و در آن هیچ گسستی نیست، چون زبان فرهنگ مردم جنوب فرانسه است.

جستارهای وابسته

• فهرست نویسندگان قرن نوزدهم میلادی فرانسه
• فهرست نویسندگان فرانسه

منابع

• Lagarde, André and Laurent Michard. la garde et Michard Moyen Age: Les Grands Auteurs français du programme - Anthologie et Histoire littéraire. Bordas, 1962. 

• ستاری، جلال: مارسل پانیول زبان فرهنگ مردم. در: نشریه: «نمایش». تهران: بهار و تابستان ۱۳۷۸ - شماره ۱۴ تا ۱۹.