اورانگوتان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
اروانگوتان[۱]
مقایسهٔ اندازه نسبت به یک انسان ۱.۸ متری
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: پستانداران
راسته: نخستی‌سانان
تیره: میمون آدم‌نما
زیرخانواده: پونگینه
سرده: پونگو (اورانگوتان)
لسپد، ۱۷۹۹
گونه شاخص
پونگو بورنئو
لسپد، ۱۷۹۹ (= Simia pygmaeus لینه، ۱۷۶۰)
گونه

اورانگوتان بورنئویی
اورانگوتان سوماترایی

پراکندگی اورانگوتان‌ها

اورانگوتان تنها سردهٔ باقیمانده از کپی‌های بزرگ در منطقهٔ آسیا است. آنها در زمرهٔ باهوش‌ترین نخستی‌سانان هستند، و از انواع ابزار پیچیده سود جسته، و هر شب نیز با استفاده از شاخ و برگ درختان، لانه‌ای مخصوص خواب می‌سازند. آنها معمولاً تهاجمی نیستند و بیشتر به صورت منزوی به جستجوی غذا می‌پردازند. آنها بزرگترین جانوران موجود درختی هستند که بازوهای درازتری نسبت به دیگر کپی‌های بزرگ دارند. رنگ موی آنها معمولاً قرمز مایل به قهوه‌ای و یا به رنگ معمول دیگر کپی‌های بزرگ یعنی سیاه است.

اورانگوتان بومی اندونزی و مالزی بوده، و در حال حاضر تنها در جنگل‌های بارانی جزیره‌های بورنئو و سوماترا یافت می‌شود. ولی سنگوارههایی از آن در جاوه، شبه‌جزیرهٔ تای-مالای، ویتنام و چین یافت شده‌است. در حال حاضر تنها دو گونه از این سرده باقی مانده‌است، که هر دو در خطر انقراض هستند: اورانگوتان بورنئویی و اورانگوتان سوماترایی (در خطر بالای انقراض).

ریشه‌شناسی[ویرایش]

واژهٔ اورانگوتان در زبان مالایی به معنی «مرد جنگل» است. اورانگ (مرد) + اوتان (جنگل).

طبقه‌بندی[ویرایش]

کالبدشناسی و فیزیولوژی[ویرایش]

اورانگوتان سوماترایی نر، کودک و ماده.

قد یک اورانگوتان در حالت ایستاده ۱.۲ تا ۱.۵ متر است. به طور متوسط وزن‌شان ۳۳ تا ۸۲ کیلو است.[۲] نرها می‌توانند به ۱۱۰ کیلو یا بیشتر هم برسند. دست اورانگوتان‌ها شبیه دست انسان‌ها است؛ آنها چهار انگشت و یک انگشت شست دارند. پای آنها هم چهار انگشت و یک شست پای بزرگ دارد. آنها می‌توانند هم با دست‌ها و هم با پاها اجسام را نگه دارند. درازای دست بزرگترین نرها به ۲ متر می‌رسد.

اورانگوتان‌ها بدنی حجیم و بزرگ، گردنی ضخیم، و بازوانی بسیار دراز، و پاهایی کوچک و خمیده دارند، و فاقد دم هستند. بیشتر بدن آنها با موی قهوه‌ای مایل به قرمز پوشیده شده، و رنگ آن در میان گونه‌ها متغیر است. برای مثال اورانگوتان سوماترایی پوششی روشنتر و کم‌پشت‌تر دارد.[۳]

اورانگوتان‌ها در طبیعت می‌توانند تا ۵۰ سال زندگی کنند. در اسارت عمرشان اندکی طولانی‌تر است.

رفتار[ویرایش]

تغذیه[ویرایش]

میوهها ۶۵ تا ۹۰ درصد رژیم غذایی اورانگوتان‌ها را تشکیل می‌دهند. به ویژه میوه‌های شیرین و چرب ترجیح داده می‌شوند. انجیر از میوه‌های رایجی است که استفاده می‌کنند، چون جمع‌آوری و هضم آن آسان است. همچنین آنها حشرات کوچک و جانوران کوچک (مثل پرندگان و پستانداران کوچک) هم می‌خوردند. اورانگوتان‌ها حتی برای نوشیدن آب شاخه‌های درخت را ترک نمی‌کنند، و از آبی که در سوراخ بین شاخه‌ها جمع شده استفاده می‌کنند.[۴]

استفاده از ابزار و فرهنگ[ویرایش]

مانند دیگر کپی‌های بزرگ، اورانگوتان‌ها از جملهٔ باهوشترین نخستی‌ها هستند.[۵] از دههٔ ۱۹۶۰ میلادی استفادهٔ شامپانزه‌ها از ابزار شناخته شده بود.[۶] استفاده از ابزار در میان اورانگوتان‌ها هم توسط بیروت گالدیکاس مشاهده شده‌است.[۷]

ارتباط[ویرایش]

خندهٔ یک اورانگوتان در باغ وحشی در دانمارک

پژوهشی در سال ۲۰۰۸ بر روی دو اورانگوتان در باغ وحش لایپزیگ نشان داد که اورانگوتان‌ها نخستین گونهٔ غیرانسان هستند که «معاملهٔ حساب‌شده» در آنها رواج دارد. به این شکل که آنها سود و ضرر هزینهٔ تبادل هدیه را در طول زمان حساب می‌کنند.[۸]

اورانگوتان‌ها، همچون دیگر کپیها مانند شامپانزه و گوریل اصواتی خنده‌مانند در هنگام ارتباط فیزیکی مانند دنبال هم دویدن و قلقک از خود بروز می‌دهند.[۹]

وضعیت حفاظت[ویرایش]

گونهٔ سوماترایی اورانگوتان در معرض خطر جدی است. گونهٔ بورنئویی نیز در معرض خطر قرار دارد.

دیدگاه ادیان و فرق گوناگون درباره اورانگوتان[ویرایش]

در بین مسلمانان اندونزی و مالزی شیعیان بر این اعتقادند که اورانگوتان زیباترین جلوه آفرینش پروردگار است حال آنکه اهل سنت خصوصا کشاورزان سنی آن را بچشم دزد و سارق مزارع دیده و سعی دارند به حکم مذهبشان قطع ید (قطع کردن دست) کرده و یا حتی به قتل برسانند. آنها از کشتن میمون های مادر کنار بچه هایشان صرفنظر نکرده و حتی از کشتن و ناقص کردن بچه ها هم ابایی ندارند. کشاورزان هندو و مسیحی هم رفتاری مشابه دارند اگرچه برخی از فرق برهمایی اورانگوتان و تمام میمون های بزرگ را مقدس و خداگونه میپندارند و میمون را جزو فرزندان خدایان سه گانه میدانند. در بین اقشار تحصیلکرده جامعه اندونزی عده ای اعم از بودایی مسیحی شیعیان و پیروان وحدت ادیان برای این گونه در معرض انقراض ارزش زیادی قائل هستند و معتقدند اورانگوتان بزرگترین سرمایه میراث طبیعی جنوب شرق آسیا است.

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Groves, C. (2005). Wilson, D. E., & Reeder, D. M, eds. ed. Mammal Species of the World (3rd ed.). Baltimore: Johns Hopkins University Press. pp. 183–184. ISBN 0-8018-8221-4. .
  2. "National Geographic". انجمن جغرافیای ملی. Retrieved 2009-07-25. 
  3. "صفحهٔ آناتومی اورانگوتان". Red-ape.co.uk. Retrieved 2009-07-03. 
  4. اورانگوتان چگونه جانوری است؟
  5. Deaner RO, van Schaik CP, Johnson V. 2006. Do some taxa have better domain cognition than others? A meta-analysis of nonhuman primate studies. Evol Psych 4: 149-196
  6. Goodall J. 1970. Tool-using in primates and other vertebrates. In: Lehrman DS, Hinde RA, Shaw E, editors. Advances in the study of behavior. New York, Academic Press. Vol. 3: p. 195-249
  7. Galdikas BMF. 1982. Orang-Utan tool use at Tanjung Putting Reserve, Central Indonesian Borneo (Kalimantan Tengah). J Hum Evol 10:19-33
  8. فقط انسان‌ها هدیه نمی‌دهند
  9. شامپانزه‌ها و دیگر کپی‌ها مانند انسان‌ها می‌خندند.

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Orangutan»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۶ ژوئیه ۲۰۱۰).

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ Pongo موجود است.
جستجو در ویکی‌گونه اطلاعات مرتبط در ویکی‌گونه: Ponginae
جستجو در ویکی‌گونه اطلاعات مرتبط در ویکی‌گونه: Pongo