کسری بودجه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو


کسری بودجه (به انگلیسی: Deficit) هنگامی رخ می‌دهد که دولت (و یا هر نهاد دیگری) بیش از درآمد خود پول خرج کند. در برابر کسری بودجه، مازاد بودجه وجود دارد. به کسری بودجه انباشته شده طی چند سال بدهی دولت گفته می‌شود. تامین کسری بودجه معمولاً از طریق استقراض داخلی و یا خارجی انجام می‌شود.

دلایل رخ دادن کسری بودجه[ویرایش]

عدم کنترل و ساماندهی صحیح هزینه‌ها و درامدهایی دولت منجر به ایجاد کسری بودجه می‌شود. برای محاسبه میزان کسری بودجه در اقتصاد ایران، اختلا ف بین درآمدها و پرداخت‌های دولت اندازه‌گیری می‌شود. درآمد حاصل از صادرات نفت و گاز، مالیات‌ها، فروش ارز، انحصارها و مالکیت دولت، فروش کالاها و خدمات، بهره دریافتی بابت وام‌های پرداختی دولت به خارج و غیره جزء درامدهای دولت محسوب می‌شود.

راه‌های تامین کسری بودجه[ویرایش]

استقراض از نظام بانکی[ویرایش]

تامین کسری بودجه از طریق استقراض از نظام بانکی به معنای افزایش نقدینگی و به دنبال آن افزایش نرخ تورم خواهد بود. در ایران عمده‌ترین راه تامین کسری بودجه، استقراض از نظام بانکی است. اما این راه تامین کسری بودجه چند سالی است که توسط مجلس ممنوع شده است.

انتشار اوراق بهادار[ویرایش]

روی آوردن دولت به چاپ و انتشار اوراق بهادار (استقراض داخلی) به معنای افزایش تقاضای دولت برای اعتبارات است که اولین تأثیر آن در بازار پولی، افزایش نرخ بهره و به دنبال آن کاهش سرمایه‌گذاری بخش خصوصی است. اما کاهش سرمایه‌گذاری در کشور ما بیشتر به دلیل استقراض دولت از بانکها و کاهش قدرت استقراض بانکها به بخش خصوصی جهت سرمایه‌گذاری می‌باشد. روند نرخ بهره در ایران بیشتر حالت دستوری است.

استقراض از خارج از کشور[ویرایش]

تامین کسری بودجه از طریق منابع خارجی می‌تواند منجر به کسری در حساب جاری شود.

در ایران از هر سه روش برای تامین کسری بودجه استفاده می‌شود.

کسری بودجه و تورم[ویرایش]

آمار و ارقام نشان می‌دهد که ارتباط بین کسری بودجه و تورم برای همه کشورها یکسان نیست. برای مثال کشورهایی مانند فنلاند، فرانسه، ایتالیا و یا انگلستان با وجودی که کسری بودجه بالایی دارند، دارای نرخ تورم بسیار پایین هستند. برعکس، در کشورهایی مثل شیلی و مکزیک در برخی سالها مازاد بودجه داشته‌اند، ولی نرخ تورم دو رقمی را تجربه کرده‌اند. در کنار این کشورها باید به کشورهایی مانند رومانی و ترکیه اشاره کرد که با وجود کسری بودجه با تورم‌های بالایی نیز مواجه بوده‌اند.

ایران در این دسته بندی در گروه سوم قرار گرفته‌است. در ایران با توجه به مشکل تحریم ایران و سخت بودن استقراض خارجی، دولت برای جبران کسری بودجه ساده‌ترین راه، یعنی برداشت از صندوق ذخیره ارزی را انتخاب می‌کند. تبدیل این دلارها به ریال منجر به افزایش نقدینگی می‌شود که آن به نوبه خود با تاثیر بر روند عرضه و تقاضا منجر به تورم می‌شود. البته باید خاطر نشان شد، استفاده از منابع نفتی توسط دولت و همچنین انتشار پول بدون پشتوانه مالی توسط بانک مرکزی از عوامل دیگر تورم می‌باشد که ناشی از کسری بودجه دولت است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

علم مالی
CDS volume outstanding.png
بازارها
اوراق قرضه  • کالا  • مشتقات  • ارز خارجی  • پول
فرابورس  • سرمایه‌گذاری خصوصی  • املاک  • نقدی  • سهام
شرکت‌کنندگان
سرمایه‌گذار (نهادی)  • خرده‌فروشی  • سفته‌بازی
ابزارها
وجه نقد  • خط اعتباری  • سپرده‌گذاری  • مشتقه  • قرارداد آتی  • وام
اختیار معامله (معامله  • پیچیده  • فروش)
اوراق بهادار  • سهام سرمایه
سپرده مدت‌دار (گواهی سپرده)
شرکتی
حسابداری  • حسابرسی  • بودجه‌بندی سرمایه
موسسه اعتبارسنجی  • مدیریت ریسک  • صورت مالی
تملک اهرمی  • تصاحب و ادغام
مالی سازمان‌یافته  • سرمایه‌گذاری خطرپذیر
شخصی
اعتبار / بدهی  • قرارداد استخدام
برنامه‌ریزی مالی  • بازنشستگی  • وام دانشجویی
دولتی
مخارج دولت
مخارج جاری  • عملیات  • بازتوزیع  • پرداخت پولی
درآمد دولت
درآمد مالیاتی  • بودجه (توازن)  • بدهی  • درآمد غیرمالیاتی  • دستور پرداخت
بانک و بانکداری
بانک مرکزی  • حساب سپرده  • بانکداری ذخیره کسری  • وام  • نقدینگی
فهرست بانک‌ها
نظارت  • موازین
مقررات بانکی  • موافقتنامه‌های بازل
استانداردهای گزارشگری مالی بین‌المللی
ایزو ۳۱۰۰۰  • گواهینامه حرفه‌ای
اداره صندوق  • رسوایی‌های حسابداری
تاریخ اقتصاد
سرمایه‌گذاری خصوصی و سرمایه‌گذاری خطرپذیر
بحران اقتصادی  • حباب بازار سهام  • سقوط بازار سهام