ژئوماتیک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
اتاق یک نقشه‌بردار شامل ابزارهای ژئوماتیک

فناوری مکان محور یا ژئوماتیک (به فرانسوی: Géomatique) به مجموعه فناوری‌هایی گفته می شود که در یک یا چند مرحله شامل تهیه، ذخیره سازی، به هنگام سازی، بازیافت، حفظ و نگهداری، تجزیه و تحلیل، کاربرد و نمایش اطلاعات مکان محور موثر هستند، از جمله:

  • فناوری های اطلاعات مکانی (از جمله: سامانه های اطلاعات مکانی (GIS)، سامانه اطلاعات زمین (LIS) و حدنگار)؛
  • فناوری های تعیین موقعیت و ناوبری (از جمله سامانه تعیین موقعیت جهانی (GPS))؛
  • سنجش از دور (از جمله چند طیفی، فراطیفی، راداری)؛
  • فتوگرامتری (ازجمله هوایی، برد کوتاه و پهپاد)؛
  • فناوری های پویشگرهای لیزری (از جمله لیدار)؛
  • ژئودزی (از جمله ژئودزی فیزیکی و ژئودینامیک)؛
  • آبنگاری) هیدروگرافی)؛
  • فناوری های حاصل از تلفیق موارد فوق (از جمله خدمات مکان مبنا (LBS)).

این فناوری دستآورد پیشرفتهای فناوری اطلاعات (انفورماتیک) در مهندسی نقشه‌برداری و علوم زمین است.

نام[ویرایش]

واژه ژئوماتیک یک واژه ترکیبی از ژئو به معنای زمین و ماتیک که پسوند واژه انفورماتیک است، می‌باشد. در تعریفی دیگر ماتیک مخفف ریاضیات ذکر شده‌است و با کلمه ژئواینفورماتیک مترادف در نظر گرفته شده‌است.

گستره[ویرایش]

ژئوماتیک با گستره وسیعی از دانش‌های مهندسی در ارتباط است که هر کدام می‌تواند برای ارائه تصویری از جهان فیزیکی مورد استفاده قرار گیرد. این علوم زیر شاخه‌های از دانش و فناوری ژئوماتیک هستند:

ژئوماتیک دانشی بین رشته‌ایست که کاربردهای بسیاری در علوم مختلف زمین از جمله رشته‌های زیر دارد:

کاربردهای گسترده‌ای تا کنون از داده‌های مکانی حاصل از ژئوماتیک در زمینه‌های زیر ارائه شده‌است:

  • مدیریت و برنامه‌ریزی کلان
  • مدیریت منابع زمینی
  • آمایش سرزمین و توسعه پایدار
  • مدیریت حوادث طبیعی
  • برنامه‌ریزی شهری و روستایی
  • کشاورزی و جنگل‌داری
  • عمران و آبادانی
  • مقابله و پیشگیری از سوانح، بلایا و حوادث طبیعی
  • امور دفاعی و نظامی

تشکیلات مرتبط[ویرایش]

سازمانها، انجمنهای علمی و صنفی فعال در حوزه ژئوماتیک عبارتند از:

گروه توسعه فناوری های ژئوماتیک[ویرایش]

این گروه در 25 دی ماه 1397 رسما در معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری آغاز به کار کرد. بنیانگذار و ریاست این گروه از بدو تاسیس تا کنون بر عهده دکتر یاسر ابراهیمیان قاجاری می باشد. مهمترین ماموریتهای این گروه عبارتند از:

  • فراهم‌نمودن بستر رشد و گسترش هوشمند و جهشي فناوری¬های ژئوماتیک در كشور
  • سياستگذاري، برنامه‌ريزي راهبردي و ارزيابي پيشرفت فناوری¬های ژئوماتیک در كشور
  • هماهنگي ملي و هم‌افزايي منابع و امكانات كشور براي توليد ثروت بيشينه از فناوری¬های ژئوماتیک
  • كمك به ارتقاي سطح علمي و فناوري به ‌منظور كسب جایگاه بالا در منطقه و جهان
  • رفع موانع و خلاءهاي قانوني گسترش فناوری¬های ژئوماتیک در كشور
  • حمايت‌ از حوزه¬هاي فراموش شده و معطل مانده در زنجيره علم تا ثروت در فناوری¬های ژئوماتیک
  • ترويج عمومي و فرهنگ‌‌سازي الگوهاي نوين در فناوری¬های ژئوماتیک

استانداردسازی[ویرایش]

کمیته فنی TC۲۱۱ مؤسسه جهانی استاندارد (ISO) فعالیت استانداردسازی در زمینه اطلاعات مکانی/ژئوماتیک را دنبال می‌نماید.

سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران[۱] را در سال ۱۳۸۳ تشکیل داده‌است. این کمیته وظیفه اعلام رای و نظرات ایران در خصوص استانداردهای بین‌المللی در زمینه اطلاعات مکانی را بر عهده دارد. فعالیتهای این کمیته عبارتند از:

  • مشارکت در تدوین و همچنین، اعلام رای و اظهار نظر در خصوص استانداردهای بین‌المللی مرتبط به فعالیت‌های کمیته ISO/TC۲۱۱
  • اطلاع‌رسانی و تشویق مشارکت ملی در فعالیت‌های استانداردسازی بین‌المللی
  • ارتقای سطح متخصصین کشور از طریق تعاملات بین‌المللی استانداردسازی

علاوه بر مؤسسه استاندار و تحقیقات صنعتی، معاونت امور فنی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی نیز تدوین استانداردهای مورد نیاز فعالیت‌های عمرانی نقشه‌برداری و ژئوماتیک در کشور را در قالب مجموعه[۲] دنبال می‌نماید. سازمان نقشه‌برداری کشور نیزاز ابتدای دهه ۷۰ در زمینه تهیه استاندارهای مورد نیاز در زمینه تهیه نقشه و تولید اطلاعات مکانی این سازمان و همچنین مشارکت با معاونت امور فنی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی فعالیت می‌نماید.

پیوند به بیرون[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. «کمیته فنی متناظر». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ آوریل ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۱ آوریل ۲۰۰۹.
  2. «استانداردهای سری ۱۱۹». بایگانی‌شده از اصلی در ۱ آوریل ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۱ آوریل ۲۰۰۹.

منابع[ویرایش]