وینگ‌چون

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
وینگ‌چون
Wing Chun Collage.jpg
A wing chun front kick (right) against a turning kick. This illustrates the principles of centerline and simultaneous attack and defence.
نام وینگ‌چون
شناخته شده به نام Wing Chun, Wing Tsun, Ving Tsun, Wing Tsung، وینگ‌چان
تاکید ضربه زدن، به دام انداختن
کشور مبدا  چین
پدیدآور نگ مویی
والد درنای سفید فوجیان
هنرهای پسین جیت کان دو

وینگ‌چون (به چینی: :咏春拳) به معنای تحت‌اللفظیِ «روش مشت زنی ستایش بهار»، یکی از محبوبترین روش‌های مشت زنی هنرهای رزمی چینی است. مطابق روایت‌هایی که دربارهٔ ریشهٔ اصلی این سبک نقل می‌شود، یکی از راهبه‌های معبد شائولین به نام نگ مویی نقشی کلیدی در طراحی این سبک و آموزش آن به زنی جوان به نام وینگ چون (به معنی بهار زیبا) داشته‌است و به همین جهت به هنر نگ مویی نیز معروف است.[۱]

معرفی[ویرایش]

مهم‌ترین هدف وینگ‌چون واقع‌گرایی در سیستم دفاع شخصی است. وینگ‌چون به جای تأکید بر تکنیکهای مبارزه، بر روی اصول انرژی و مبارزه تکیه می‌کند.

ایدهٔ اصلی این است که تحت فشار و استرس مبارزه، غیرممکن است که فقط از «راهِ دیدن» جهتِ دقیق و سرعتِ یک حمله را تشخیص داده و تصمیمی هوشمندانه با استفاده از روشی مؤثر در مفابل حمله حریف گرفت و باید بر حسِ لامسه و تماس‌ها با بدن تکیه کرد. این تصمیم باید در زمانی کوتاه و قبل از فرودآمدنِ حملهٔ حریف گرفته شود. ترجیحاَ شخص باید بلافاصله حمله‌ای را مستقیماً و محتاطانه طراحی کند. این واکنش‌های غیرارادی است که تعیین می‌کند در صورتیکه حملهٔ حریف در ادامه خطرساز شود، واکنش چگونه باشد. چی سائو یا «دستان چسبان» به هنرجو یاد می‌دهد که چگونه به طور غیرارادی در برابر سرعت، نیرو و جهتِ یک حمله بر مبنای حسِ لامسه (حسی که مغز بسیار سریع تر از حس بینایی آن را پردازش می‌کند) واکنش نشان دهد.

شاخه‌ها[ویرایش]

یکی از شاخه‌های وینگ چون کونگ فو که بدستِ لئونگ تینگ گسترش داده شده به جای آوانویسی مرسوم Wing Chun از آوانویسی Wing Tsun (که همان وینگ چون خوانده می‌شود) به منظور متمایزسازی این شاخه از دیگر شاخه‌ها استفاده می‌کند.

اصول مبارزه[ویرایش]

اصول هشت‌گانهٔ وینگ‌چون، سنگ بنای یک سیستم دفاع شخصی تهاجمی را تشکیل می‌دهد که به فرد اجازهٔ تطبیق با اندازه، قدرت و سبکِ مبارزه‌ایِ حریف را می‌دهد.


  1. برو جلو: فوراً به منظور تماس با اندام حریف به جلو پیشروی کن (به منظور بکار افتادن رفلکس‌هایی که در چی سائو آموزش دیده می‌شود) یا حتی فرای آن برای اول ضربه زدن به حریف. این انفعال غیرمنتظره ابتدایی حریف را اغلب متعجب می‌کند و مبارزه را به فاصله نزدیک تبدیل می‌کند جاییکه عکس العمل‌های حسی بر عکس العمل‌های بینایی حکمفرمایی می‌کند و صد البته جاییکه وینگ چون کار حرفه‌ای احتمالاً در آن منطقه بر حریفش برتری دارد.
  2. به حریفت بچسب: اگر در ابتدا نتوانستی به حریفت ضربه‌ای وارد کنی و او را از کار بیندازی، به جای تماس برقرار کردن با بدن حریف (غیر از سر و گلو) سعی کن به او بچسبی. غالباً اولین عضوی که با آن تماس پیدا می‌کنید دست حریف است. حالا که با دست حریف تماس پیدا کرده‌اید او چگونه می‌تواند بدون اطلاع شما حمله‌ای را با دستش اجرا کند؟
  3. در برابر نیروی بزرگ‌تر تسلیم شو: از آنجا که هیچ‌کس نمی‌تواند مطمئن باشد که از هر حریفی که در پیش رو دارد قوی تر است، شخص باید به شیوه‌ای آموزش ببیند که حتی در برابر حریف قوی تر پیروز باشد. چی سائو مانند یک معلم حرفه‌ای یاد می‌دهد که چگونه در برابر حملهٔ حریف واکنش‌های لازم را نشان دهید. وقتی که حقیقتاً حمله حریف از شما قدرتمندتر است، آموخته‌های شما در چی سائو به بدن شما می‌گوید که از مسیر حمله حریف کنار بروید و زاویهٔ دیگری را برای حمله پیدا کنید.
  4. حریفت را تعقیب کن: متعاقب اصل اول در صورتیکه حریف عقب‌نشینی کرد، واکنش فوری یک وینگ‌چون‌کار ادامه به حرکتِ رو به جلویش است. نه اینکه به حریفش اجازه دهد تا خودش را پیدا کرده و فرصتی هر چند اندک برای تجدید نظر در استراتژی حمله‌اش پیدا کند. بسیاری از سبک‌ها که تکیه بر سرنخ‌های بصری دارند ترجیح می‌دهند که یک گام به عقب بگذارند، اندکی صبر کنند و حمله‌های بعدی را طرح‌ریزی کنند که معمولاً می‌توان به این نکته در مبارزات ورزشی و تورنُمنتی پی برد.

اصول انرژی[ویرایش]

  1. از نیروهای خودی رها شو: کاملاً ضروری است که فرد به منظور حرکت انرژیک و واکنش به موقع در برابر حمله حریف آرام باشد. وقتی که عصبی هستید، نیروهای خودی مثل یک ترمز عمل می‌کنند. پس در ابتدا باید از قید نیروهای خودی خلاص شوید تا بتوانید با چالاکی حرکت کنید.
  2. از نیروهای حریفت رها شو: این اصل شبیه به اصل سوم مبارزه‌است. وقتی حریف می‌خواهد از قدرتش برای پایان دادن به مبارزه استفاده کند، تقلا برای مقاومت کردن در برابر قدرت حریف، واکنش مناسبی نیست بلکه واکنش مناسب، خنثی کردن نیروی حریف با دور کردن نیروی حریف از بدن یا دور کردن بدن از آن می‌باشد.
  3. از نیروی حریف بر ضد خودش استفاده کن: از نیرویی که حریف به شما تقدیم می‌کند، بهره بگیرید. اگر حریف شما را به طرف خودش می‌کشد از آن نیرو به عنوان قسمتی از حمله‌تان استفاده کنید. یا اگر حریف شما را به سمت چپ هل داد، مثل یک درِ چرخان عمل کنید و از آن نیرو در حمله‌ای با دست راست استفاده کنید.
  4. نیروهای خودی را اضافه کنید: علاوه بر قرض گرفتن نیروی حریف، می‌توانید نیروی خودتان را به آن اضافه کنید.

همان قدر که عکس العمل‌ها در یک دفاع شخصی بیانگر پیشرفت هستند، اصول قدرتی نیز باعث پیشرفت هر چه بیشتر هستند. به طوریکه یک هنرجوی وینگ‌چون طی سالیان تمرین همه آنها را مد نظر دارد. اول: تمرین فرم و تعداد زیاد مشت برای یادگیری ریلکسیشن در مبارزه (به منظور ضدحمله بر مبنای حس لامسه) و زدن مشت بدون تنش. دوم: ساعت‌های بیشمار تمرین چی سائو به منظور افزایش توانایی در رها کردن نیروی خودی و قرض گرفتن نیروی حریف و در آخر تمرینات قدرتی خاص برای افزایش هر چه بیشتر قدرت مشت و ضربات.

بروس لی در حال تمرین چی سائو با سی فو ییپ من

آموزش[ویرایش]

متد آموزشی وینگ چون بر مبنای توسعه رفلکس‌ها یا همان عکس العمل‌های بدن است. روش‌های آموزش در قالب‌های متنوعی دسته بندی می‌شوند که تعدادی از آنها پس از گذراندن دوره هنرجویی و اخذ درجه استادی یاد گرفته می‌شود.

چی سائو[ویرایش]

چی سائو (黐手) یا «دستان چسبان» یک اصل و همچنین تمرینی است که به منظور توسعهٔ رفلکس‌های خودکار و یا عکس العمل‌های غیرارادی در مبارزه استفاده می‌شود. این شکل منحصربه‌فرد از تمرین مستقیماً با اصول وینگ چون در ارتباط است و در منطقه‌ای انجام می‌شود که مبارز با حریفش در تماس است. با برقراری تماس، بدن مبارز نسبت به تمامی حرکات حریف حساس می‌شود. چی سائو در ادامه با تمرینات لات سائو تکمیل می‌شود.

لات سائو[ویرایش]

لات سائو یا «تمرینِ دستان غلتان»، در منطقه ایست که دو هنر جو تماس شان را با یکدیگر حفظ می‌کنند در حالیکه تکنیک‌های مختلف را اجرا می‌کنند. به‌وسیله این تمرین، دو هنرجو تغییرات در مکانیک، فشار و شدت حرکت بدن حریف را احساس می‌کنند. افزایش میزان حساسیت که توسط این تمرین بدست می‌آید، یه هنرجو کمک می‌کند تا به طور غیرارادی و بدون فکر کردن، حمله و ضد حمله‌اش را علیه حریف با دقت، سرعت و تکنیک مناسب اجرا کند. این فرایند می‌تواند نوعی حافظهٔ ماهیچه‌ای یا ناخودآگاه نامیده شود.

با لات سائو یک مبارز وینگ‌چون می‌تواند چگونگی حرکات حریف را بدون نگرانی از آسیب دیدن خودش و حریفش بررسی کند. به همین علت است که لات سائو یکی از قسمت‌های کلیدی در آموزش وینگ چون است. لات سائو تمرینی برای میزان حساسیت به منظور کسب واکنش‌ها ی خاص غیرارادی در چی سائو است.

اگرچه یک فرد عادی ممکن است به این تمرین مثل یک نوع مبارزه بنگرد، اما یک هنرجوی وینگ‌چون به هیچ عنوان نگرش مبارزه‌ای نسبت به این تمرین ندارد، بلکه آن را به عنوان نوعی تمرین هدفمند جهت افزایش واکنش پذیری در مبارزه در نظر می‌گیرد.

در واقع تکنیک‌هایی که در لات سائو انجام می‌شود همان تکنیک‌هایی است که در چی سائو انجام می‌شود و تفاوت در آن است که آموزش تکنیک در لات سائو برای هنرجویانی است که هنوز چی سائو را فرا نگرفته‌اند.

فرم‌های مقدماتی[ویرایش]

فرم‌های مقدماتی وینگ چون در بستهٔ آموزشی دورهٔ شاگردی قرار دارد. تکنیک‌های بیشتر در فرم‌های بعدی به هنرجو آموزش داده می‌شوند. در متدِ وینگ چون هدفِ هر دوره، آموزش در حدّ نیازِ هنرجو است. از این حیث که در هر دوره، آموزش بر مبنای آن چیزی است که از قبل هنرجو آموخته‌است. بدین ترتیب فرد به سرعت درک بیشتری نسبت به داشته‌های قبلی و جدیدش پیدا می‌کند. ممکن است هنرجو در ابتدا قسمت‌های مقدماتی را وقتی که آموزش می‌بیند، بطور کامل درک نکند اما آموزش‌های اولیه به عنوان شالودهٔ اصلی در درجات بالاتر محسوب می‌شود.

سیو نیم تائو[ویرایش]

سیو نیم تائو یا «فرم ایده‌های کوچک» شامل فرم پا به همراه حرکات سنتی دست می‌باشد. سیو نیم تائو اولین فرم وینگ چون می باشد .این فرم شامل حرکات دست که همگی در حالت نشست سائو چانگ (نشست وینگ چون)اجرا می شود می باشد.در این فرم از حرکات پا (جابجایی و لگد)خبری نیست . هنرجو با فراگیری این فرم اولین گام را جهت اشنایی با وینگ چون برداشته.در این مرحله از هنر جو انتظار می رود اصول و قواعد وینگ چون را درک کرده (انعطاف داشته باش تا شکسته نشوی)وتوانایی اجرای دان چی(چی سائو با یک دست)را کسب کرده باشد.

چام کیو[ویرایش]

چام کیو دومین فرم وینگچون است که شامل حرکات دست (دفاع و حمله) و پا (جابجایی، لگد، چرخش) است. هنرجو پس از فراگیری قسمت اولِ وینگچون (سیو نیم تائو) آمادگی فراگیری چام کیو را بدست می‌آورد. در این مرحله به هنرجو چی سائو (کار با نیروی حریف به گونه‌ای که نیاز به قدرت نباشد) آموزش داده می‌شود. چی سائو یک تمرین برای کسب مهارت در مبارزه برای فاصله نزدیک است ولی اصول حاکم بر چی سائو برای فواصل دور نیز صادق است. در این مرحله از هنرجو انتظار می‌رود که با سلاحهای خود آشنا شده و به گونه‌ای تمرین کرده باشد که سلاح‌هایش کاربردی باشد.

فرم‌های پیشرفته[ویرایش]

موک یانگ جونگ، وسیله تمرین مقدماتی و پیشرفته

چی سائو فرم‌های گوناگونی دارد که قسمتی ار آنها تنها وقتی آموزش داده می‌شود که فرد به یک مربی باصلاحیت تبدیل شده باشد. در زیر جزئیات بیشتری در مورد فرم‌های پیشرفته وینگ چون می‌خوانید:

بیو جی[ویرایش]

بیو جی (به معنای «انگشتان پیشرو») کاربرد تکنیک‌های دست (منظور از دست در اینجا، کف دست می‌باشد) باز را در بر می‌گیرد.(در مقابل تکنیک‌های دست بسته (همان مشت))یه همین خاطر است که این اسم بر آن نهاده شده‌است.

آدمک چوبی[ویرایش]

موک یان جونگ لفظ به لفظ به معنای «ستون چوبی که به عنوان یک آدمک استفاده می‌شود» می‌باشد، در واقع جای یک حریف فرضی تمرینی را می‌گیرد. اگرچه آدمک چوبی را نمی‌توان به عنوان یک حریف هوشمند در نظر گرفت اما می‌تواند نماینده نیرو و انرژی حریف باشد.

سیستم درجه بندی[ویرایش]

یکی از ویژگی‌های وینگ چون سیستم آموزش سازمان یافته‌اش می‌باشد. در حالیکه بسیاری از سبک‌های رزمی با روش غیر یکنواختی آموزش می‌دهند، ساختار سیستم مانند دوره‌های تحصیلی در مدارس است. بگونه‌ای که هر سطح روی سطح قبلی بنا می‌شود.

بر خلاف مدل آموزش سنتی استاد-شاگردی که یک شاگرد سالها یا حتی تا اخر عمر به دنبال استادش بود، متد آموزشی IWTA به همه هنرجویان تضمین می‌دهد که در هر درجه تحصیلات کامل را دریافت کند. یک فرد پر مشغله که در هفته تنها دو بار فرصت ورزش کردن دارد، هرگز ایده‌های مهمی که همکلاسی‌های تمام وقت، که ظاهراً همیشه در کلاس هستند (که یک امتیاز ناعادلانه‌است)، دریافت می‌کنند را از دست نمی‌دهد.

درجات شاگردی[ویرایش]

دوره آموزش وینگ چون شامل دوازده درجه شاگردی است که دو فرم ابتدایی سیو نیم تائو و چام کیو بعلاوهٔ تمرینات و کاربردهای چی سائو را پوشش می‌دهد. در کنار ترکیبات مختلف دست در سیو نیم تائو، مجموعه استانداردی از فرم‌های پا نیز در این دوره یاد گرفته می‌شود.

درجات شاگردی بر مبنای عناوینی که در هر دوره آموزش داده می‌شود، به سه بخش تقسیم می‌شود:

درجات ۱ تا ۴، یادگیری مهارتهای پایه‌ای در سه فاصله مبارزاتی

  • درجه یک - مبانی اصولی سبک و مهارتهای حرکتی، درگیر شدن در فاصله دور، شروع سیو نیم تائو
  • درجه دوم - مبارزه در فاصله دور به همراه پل زدن‌ها، کل «سیو نیم تائو»
  • درجه سوم - گذار از فاصله حملاتی دور به فاصله میانی
  • درجه چهارم - گذار از از فاصله حملاتی میانی به فاصله نزدیکو شروع فرم «چام کیو»

درجات ۵ تا ۸،

  • درجه پنجم - حملات در فاصله کوتاه و مبارزه هم‌زمان با هر دو دست
  • درجه ششم -
  • درجه هفتم -
  • درجه هشتم -

درجات ۹ تا ۱۲، کاربردها

  • درجه نهم - در مقابل تک مهاجم
  • درجه ده - در مقابل دو مهاجم
  • درجه یازدهم - در مقابل تک مهاجم مسلح به سلاح سرد
  • درجه دوازدهم - در مقابل دو مهاجم مسلح به سلاح سرد

در درجه ۹ شاگردی هنرجو نه تنها باید سبک را به خوبی بشناسد (همچنین در درجه ۸) بلکه باید به خوبی از کاربردهای آن استفاده کند. مهارت تنها تفاوت مهم بین این دو درجه‌است، که بسته به مدرسه‌ای که هنرجو تحت تعلیم است، درجه ۸ و ۹ می‌تواند با عنوان کمربند مشکی برابری کند. البته هیچ اجماعی روی این مسئله وجود ندارد چون هیچ مقایسه قراردی وریمی در این بین وجود ندارد.

در بعضی مدارس درجات مختلف با تی شرت‌های مختلف مشخص می‌شوند، مثل لباس با رنگ سفید تا درجه پنجم، خاکستری برای درجه ۵ تا ۸ و مشکی برای درجه ۹ تا ۱۲.

درجات مربیگری[ویرایش]

در ادامهٔ درجات شاگردی، ۱۲ درجهٔ استادی نیز وجود دارد. در سطوح مربیگری، هنرجو تمرینات را در غالب برنامه‌های پیشرفته وینگ چون آغاز می‌کند.

  1. بیو جی
  2. موک یان جونگ (آدمک چوبی)
  3. لوک دیم بون کوآن فا («نیزه شش و نیم نقطه‌ای» یا چوب بلند)
  4. بارت چام دائو (قداره برنده هشتی شکل یا شمشیر پروانه‌ای شکل)

سطوح مربیگری به سه بخش تقسیم می‌شود:

  1. ۱ تا ۴: تکنسینی
  2. ۵ تا ۸: پراتکنسینی
  3. ۹ تا ۱۲: فیلسوفی

از یک تکنسین انتظار می‌رود که با تکنیک‌هایش مبارزه کند. از یک پراکتسین انتظار می‌رود که یک مبارز تجربی کامل باشد و یک فیلسوف باید عناصر عقلی و معنوی را به خوبی درک کرده باشد.


وینگ‌چون در ایران[ویرایش]

وینگ‌چون در سال ۱۳۷۲ توسط فیروز قهرمانی وارد ایران شد. از شاگردان وی می‌توان به شیرویه حسن‌زاده، حسین قربانخانلو و اردشیر محمدی نژاد و برادران کرمی اشاره کرد. در حال حاضر مسئول وینگ چون ایران شیرویه حسن‌زاده[نیازمند منبع]، سرمربی اسبق تیم ملی ووشو و داور ممتاز بین‌المللی است.

منابع[ویرایش]

  1. [تاریخچه وینگ چون http://www.wingtsuniran.com/fwthistory.html]

پیوند به بیرون[ویرایش]