موزه استاد صنعتی، تهران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از موزه ۱۳ آبان)
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۵°۴۱′۱۰.۵۳″ شمالی ۵۱°۲۵′۱۳.۱۱″ شرقی / ۳۵.۶۸۶۲۵۸۳° شمالی ۵۱.۴۲۰۳۰۸۳° شرقی / 35.6862583; 51.4203083

موزه استاد صنعتی
موزه صنعتی 4.jpg
نام موزه استاد صنعتی
کشور  ایران
استان تهران
شهرستان تهران
اطلاعات اثر
نام محلی موزه جهنم و بهشت
نام‌های دیگر موزه ۱۳ آبان
موزه هلال احمر
موزه صنعتی کرمانی
سال‌های مرمت ۱۳۹۵
کاربری موزه
کاربری کنونی موزه
دیرینگی قاجار
بانی اثر عبدالحسین صنعتی زاده
مالک اثر جمعیت شیر و خورشید سرخ
مالک فعلی اثر جمعیت هلال احمر
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۶۲۲۳
تاریخ ثبت ملی ۲۴ آبان ۱۳۸۵

موزه استاد صنعتی (موزه هلال احمر یا موزه ۱۳ آبان، پیش از انقلاب موزه شیر و خورشید) یکی از موزه‌های شهر تهران پایتخت ایران است. این موزه برای نمایش آثار علی اکبر صنعتی راه اندازی شده است.

این موزه در سال ۱۳۲۵ تاسیس شد و در حال حاضر به جمعیت هلال احمر ایران تعلق‌ دارد. علی اکبر صنعتی نزدیک به ۶ هزار تابلو و بیش از هزار پیکره و تندیس گچی، سنگی و برنزی از شخصیت‌های علمی و ادبی ایران و تیپ‌های گوناگون اجتماعی آفرید که شماری از آنها در موزه استاد صنعتی نگهداری می‌شود. این موزه دارای سالن تئاتر، شهر فرنگ، نمایشگاه تک چهرها و موزه مردم‌شناسی است‌. این موزه در ضلع شمال غربی میدان توپخانه قراردارد و یکی از مکان‌های دیدنی مرکز شهر تهران است.

پیشینه[ویرایش]

علی اکبر صنعتی، متولد سال ۱۲۹۵، در کرمان یکی از کودکان پرورش یافته پرورشگاه صنعتی کرمان است. او که از آغاز به نقاشی علاقه‌مند بود به مدرسه کمال الملک وارد گردید و پس از ۱۲ سال موفق به اخذ دانش‌نامه لیسانس شد. علی اکبر صنعتی در طی ۶۲ سال کار خود، نزدیک به ۱۰۰۰ نگاره و ۴۰۰ پیکره (مجسمه) ساخت. صنعتی از نخستین پیکره‌تراشان و نگارگران سبک رئالیسم معاصر و بنیادگذار نخستین موزهٔ آثار هنری معاصر است.

عمارت موزه صنعتی بر جای مانده از عمارتهای دوره قاجار میدان توپخانه (امام خمینی) است. در سال ۱۳۲۴ به کوشش عبدالحسین صنعتی زاده، پسر حاج علی اکبر صنعتی زاده بنیادگذار پرورشگاه صنعتی کرمان (با نام استاد علی اکبر صنعتی نقاش و پیکره‌ساز اشتباه نشود)، و با آثار علی اکبر صنعتی کرمانی باززنده‌سازی و به موزه و نمایشگاه تبدیل شد و به جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران واگذار می شود. موزه صنعتی به صورت رسمی در سال ۱۳۲۵ آغاز به کار می کند. پس از آن در سال ۱۳۳۰ استاد صنعتی نمایشگاه و کارگاهش را به میدان راه‌آهن جابه‌جا کرد که شوربختانه در رخدادهای سال ۱۳۵۷ مورد تازش قرار می گیرد و آثارش از میان می روند. جمعیت شیر و خورشید سرخ هم دچار دگرگونی نام می شود و با عنوان جمعیت هلال احمر،‌ موزه را اداره می کند.[۱] در همین سالها برخی از هنرمندان دیگر هم آثار خود را به استاد صنعتی پیشکش می کنند و این آثار هم در موزه صنعتی به نمایش عموم گذاشته می شود. در کتاب راهنمای موزه ها و بناهای تاریخی سازمان میراث فرهنگی در سال ۸۳ اعلام شده در این موزه ۶۰۰۰ هزار نقاشی ، هزار مجسمه سنگی، برنزی و گچی وجود دارد

با آغاز پروژه ساخت متروی تهران در سال ۱۳۷۶ تعطیلی موزه صنعتی نیز آغاز می شود و به دلیل ساخت مترو برخی از ساختمانهای میدان ویران می شوند و ساختمان موزه صنعتی با بی دقتی شرکت مترو و مدیریت وقت موزه، آسیب می بیند. در سال ۱۳۸۶ شرکت مترو تصمیم می گیرد ورودیهای ایستگاه مترو امام خمینی را افزایش دهد. یکی از ورودی ها هم از زیر ساختمان موزه صنعتی انتخاب می شود و این دلیلی می شود برای تعطیلی دوباره موزه.[۱]

در سال ۱۳۹۵ سازمان میراث فرهنگی با همکاری سازمان زیباسازی شهرداری تهران بازسازی و نوسازی بنا و پیکره‌ها را آغاز کرده‌اند.[۲]

معماری[ویرایش]

نمایی از ساختمان موزه

ساختمان موزه صنعتی از ساختمانهای باقی مانده عصر قاجار است. ساختمان در دو طبقه ساخته شده و طبقه یکم با تالاری بزرگ که در ورودی آن در جنوب شرقی عمارت است، دو در دیگر نیز برای موزه وجود دارد که یکی در جنوب غربی عمارت و دیگری در خیابان خیابان فردوسی است. در فردوسی به به نیم طبقه دوم راه دارد، در طبقه اول دستشویی، آشپزخانه و انبار قرار دارد و در شمال غربی موزه صنعتی یک حیاط کوچک قرار دارد. ورودی ها و پنجره ها به صورت نعل اسبی بوده و ستونها با گچبری قاشقی مزین شده و سرستونها نیز با گچبریهای زیبا آذین بندی شده اند. ازاره های سنگی به بلندای یک و نیم متری پیرامون موزه صنعتی را در بر گرفته و نما با آجر کاری و کاشی های ۷ رنگ معرق تزئین شده است.[۱]

بخش‌های گوناگون[ویرایش]

جالب‌ترین بخش این موزهٔ کوچک و قدیمی، پیکرهٔ گروهی از زندانیان سیاسی دوره قاجار است که به‌دست استاد علی اکبر صنعتی به تصویر کشیده شده‌است. این پیکرهٔ بزرگ درست در مرکز موزه قرار گرفته است. پیکرهٔ فردوسی، سعدی، مسیح مصلوب، دهخدا، کمال الملک، کریم‌خان‌زند، جواهر لعل نهرو، مهاتما گاندی، لوئی پاستور، ملک الشعرای بهار، شاه عباس و پیکرهٔ بزرگ نادرشاه افشار از دیگر تندریسهایی هستند که در این موزه به چشم می‌آیند.

اهمیت مردم‌شناسی موزه[ویرایش]

سرشت آثار صنعتی با دگرگونیهای تاریخی و اجتماعی گره خورده است. پیکره‌ها و تندیسهایی که او آفریده است به نوعی چهره‌نگاری و مردم‌شناسی دورانی را در درون خود دارد که نشان می دهد چگونه چهره جامعه سنتی به آرامی در حال رنگ باختن است و چهره‌های معاصر جایگزین می شوند. در روند ساخت این مجسمه ها دگردیسی و دگرگونی در این چهره‌ها را می توانید بنگرید.[۲]

نشانی[ویرایش]

تهران، ضلع شمال غربی میدان امام خمینی (میدان توپخانه یا سپه پیشین) ابتدای خیابان فردوسی (علاالدوله پیشین)، شماره ۵۶

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ «موزه صنعتی ۱۳ آبان». سفرنویس، ۱۹ آبان ۱۳۹۲. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «تیمی مجرب مدیریت موزه صنعتی را عهده‌دار شود». ۹ تیر ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۱۹ دی ۱۳۹۵. 
  • کتاب «راهنمای موزه‌ها و بناهای تاریخی ایران» ناشر: سازمان میراث فرهنگی ایران - ۱۳۸۳
  • کتاب اول

پیوند به بیرون[ویرایش]