مقوله (کانت)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از مفهوم (کانت))
پرش به: ناوبری، جستجو

مفهوم پایه‌ای‌ترین مبنای فکر است. مفاهیم شامل مفاهیم اولیه یا مقوله‌ها و مفاهیم ثانویه هستند. مفاهیم ثانویه بر اساس مقوله‌ها هستند. کانت در بخش منطق استعلایی در کتابش با عنوان نقد عقل محض به بررسی مفاهیم، مفاهیم اولیه (مقوله‌ها) و ارتباط آنها با فکر پرداخته‌است. او مقوله‌ها را شرط ماتقدم برای فکر می‌داند. از نظر کانت فکر کردن بدون مفاهیم امکان ندارد .

کانت در کتابش نقد عقل محض مطرح می‌کند که نمی‌توان از مقوله‌ها کاربرد ورای تجربه انتظار داشت یعنی همه مفاهیم محض محدود به تجربه حسی است .

تقسیم‌بندی مفاهیم از دیدگاه کانت[ویرایش]

کانت دوازده مقوله‌ای که مطرح می‌کند را در چهار دسته:

  • کمیت (کلی یا جزئی یا شخصی)
  • کیفیت (ایجابی یا سلبی یا عدولی)
  • نسبت (حملی یا شرطی یا انفصالی)
  • جهت (ظنی یا قطعی یا یقینی)

تقسیم بندی می‌کند.

هرکدام از این دسته مفاهیم شامل سه نوع از مفاهیم است.

نام‌گذاری مقوله‌ها[ویرایش]

کانت می‌گوید که مقوله‌ها همان مفاهیم اصلی هستند و بقیه مفاهیم از آنها مشتق می‌شوند. او دو گروه مقوله‌های مربوط به کمیت و کیفیت را مقوله‌های ریاضی و دو دسته مقوله‌های مربوط به نسبت و جهت را مقوله‌های دینامیک می نامد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منبع[ویرایش]

فلسفه نقادی کانت- دکتر کریم مجتهدی- انتشارات امیر کبیر- ۱۳۷۸- تهران