ماساژ

مُشت و مال[۱] یا ماساژ[۲] (به انگلیسی: Massage) مالش و ورز دادن بافت نرم بدن است. بطورکلی دستکاری لایههای سطحی و عمیق ماهیچهها و بافت همبند با استفاده از تکنیکهای مختلف، به منظور افزایش عملکرد، کمک در روند درمان، و ترویج آرامش و آسایش است. ماساژ شامل فشار ثابت یا در حال حرکت یا لرزش، و کمک به حرکات مکانیکی بدن است که میتواند با دست، انگشتان، آرنج، زانو، ساعد، و پاها انجام میشود. بافت هدف ماساژ شامل ماهیچهها، تاندونها، رباطها، فاسیا، پوست، مفصلها، یا سایر بافت همبند و همچنین رگهای لنفاوی، یا اندامهای دستگاه گوارش است.
بطور معمول تصور میشود که ماساژ یک کار آرامشبخش لوکس است، که البته در بعضی موارد میتواند همینطور باشد. اگر چه ماساژ ممکن است یک روش لوکس برای درمان باشد، اما میتواند یکی از بهترین روشها برای سمزدایی بدن و خارج نمودن انسولین ذخیره شده در بافت سطحی پوست که باعث بروز آکنه میشود باشد و عاملی برای جوانی و زیبایی پوست نیز میگردد.
البته باید توجه داشت قبل از ماساژ بدانیم که چه نوع ماساژی مناسب ما است زیرا انواع مختلفی از ماساژ قابل ارائه است. (منبع)
واژهشناسی
[ویرایش | اشتراکگذاری]
در زبان فارسی به فردی که عمل ماساژ را انجام میدهد «ماساژور» گفته میشود[۳] و معادل واژه massotherapist در زبان انگلیسی،[۴] و کلمات «ماسیس» (Masseuse، زن ماساژدهنده)[۵] و «ماسور» (Masseur، مرد ماساژدهنده)[۶] در زبان فرانسوی که همانند عربی دارای جنسیت دستوری در واژهها میباشد؛ شایان ذکر است در فرهنگ و لغتنامههای فارسی، کلمات ماسیس[۷] و ماسور[۸] بهصورت مستقل دو واژه بومی و مصطلح در فولکلور و ادبیات فارسی هستند نه برگردان از فرانسوی، و شامل معانیای هستند که باعث میشود این واژهها برای قرار گرفتن به عنوان شغل روی یک شخص در زبان فارسی مناسب نباشند.
واژهٔ «ماساژور» از لحاظ جنسیت نیز بیطرف و خنثی است لذا برای هر دو جنسیت مؤنث و مذکر کاربرد دارد. دستگاهی که از آن برای ماساژ استفاده میکنند ماساژِر (با کسره روی ژ) (به انگلیسی: Massager) گفته میشود، همچنین بهطور کمتر رایج از واژه «ماساژدهنده»[۹] نیز استفاده میشود که میتوان آن را بهصورت مشترک هم برای فرد ماساژور و هم برای دستگاهی که با آن ماساژ میدهند بهکار گرفت، به شخصی که ماساژ دریافت میکند نیز «ماساژگیرنده» گویند. در مورد ریشهٔ واژهٔ «ماساژور» و تلفظ اصیل آن اطلاعاتی در دست نیست چون چنین واژهای در زبانهای فرانسوی و انگلیسی وجود ندارد،

این اثر اکنون در موزه آگوستین در تولوز نگهداری میشود.
این واژه معمولاً بهصورت ماساژُر تلفظ میشود که یا از ترکیب «ماساژ» و پسوند or انگلیسی ساختهشده که یک ترکیب غیراستاندارد و ساختگی است یا تلفظ فارسیشدهٔ Massager انگلیسی است، این احتمال وجود دارد که اصل آن ماساژور (بهصورت کشیده همانند سوپ) باشد که در اینصورت «اور» پسوند دارندگی در فارسی است همانند «مزدور». در هر صورت واژه ماساژور واژهای میباشد که تا حال حاضر برای شخص ماساژدهنده هم در عرف رسمی اعم از قوانین و آییننامهها[۱۰] یا تعریف عناوین شغلی[۱۱] و هم در عرف جامعه کاربرد دارد.
تصور غالب بر این است که واژهٔ «massage» از واژه عربیِ «مَسَّ» به معنای «دستزدن» گرفتهشده، با اینحال ادعاهایی وجود دارد که از واژه مسا (massa) در زبان لاتین به معنای «جِرم، خمیر» گرفته شدهاست. برخی دیگر از واژه شناسان احتمال یونانی یا فرانسوی الاصل بودن این واژه را میدهند.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی واژهٔ ورزمان[۱۲] را بهعنوان برابر فارسی برای «ماساژ» (massage) در فرانسوی و انگلیسی پیشنهاد دادهاست.

البته همچون واژه ماساژور اینجا نیز واژه ماساژ میباشد که تا حال حاضر هم در عرف رسمی اعم از قوانین و آییننامهها[۱۳] یا در اسامی اتحادیهها و انجمنها و استانداردها و مدارک رسمی یا دستورالعملهای وزارت بهداشت و هم در عرف جامعه کاربرد دارد.
عبارت «مشت و مال» (تلفظ: مُشتُ مال) یکی از معادلهای قدیمی واژهٔ «ماساژ» در فارسی امروزی است.[۱۴] به فردی که شغلش مشت و مال دادن بود نیز «مشت و مالچی» میگفتند. البته مشت و مال که بیشتر در زورخانهها اجرا میشد معنایش اخصّ از دلک بود که بیشتر در گرمابهها انجام میشد؛ لذا هر دلاکی، مشت و مالچی نبود و بیشتر مشت و مالچی را کسی میدانستند که پس از ورزش پهلوانان را در زورخانه مشت و مال (یا ماساژ) میدهد تا کوفتگی و خستگی از بدنشان دور شود؛ لذا مشت و مالچی را بنا به امروز اگر بخواهیم معادلسازی کنیم ماساژور ورزشی میشود چرا که در ماساژ ورزشی نیز اجرای تکنیکها از ماساژهای معمولی و ریلکسی سنگین تر و عمیقتر میباشد.[۱۵]
واژهٔ «دَلّاک» که قدیم در زبان فارسی متداول بود معادل واژهٔ «ماساژور» در فارسی امروزی است. در ایران قدیم این عمل دلک (دَ ل ک. م عربی)[۱۶] یا غمز (غَ م ز. م عربی)[۱۷] به معنای اخصّ آن نامیده میشد.
پیشینه
[ویرایش | اشتراکگذاری]ماساژ بدن جهت رفع خستگی و درمان قدمتی بیش از ۵۰۰۰ سال دارد و ریشههای آن در طب سنتی بهخصوص در آسیای جنوبی و شرقی است، یافتههای باستانشناسان و متون تاریخی نشان میدهد استفاده از ماساژ بخش مهمی از درمان در دوران قدیم بود.
مصر باستان
[ویرایش | اشتراکگذاری]
ماساژ در مصر باستان بیش از ۴۰۰۰ سال پیش رواج داشت و از آن برای کاهش خستگی، تسکین دردهای عضلانی و مراقبت از بدن استفاده میکردند. مصریان باستان از مالش، فشار دست و پا و روغنهای گیاهی و معطر برای ماساژ بهره میبردند؛ نقاشیهای مقبرههای مصر نیز صحنههایی شبیه ماساژ دست و پا را به تصویر کشیدهاند. ماساژ علاوه بر کاربردهای درمانی و بهداشتی، بخشی از آیینهای زیبایی، مراقبت از پوست و زندگی اشراف و طبقات مرفه مصر باستان بود.[۱۸]ماساژ کلئوپاترا (Cleopatra Massage) اصطلاحی مدرن برای برخی ماساژهای لوکس و زیبایی است که با الهام از کلئوپاترا، ملکه مشهور مصر باستان، نامگذاری شدهاند. این ماساژ با روغنهای معطر، شیر، عسل و ترکیبات مراقبت از پوست همراه است و هدف آن آرامش و لطافت پوست است. ارتباط آن با مصر باستان بیشتر جنبه الهامگیری تاریخی و تبلیغاتی دارد و مدرک معتبری وجود ندارد که کلئوپاترا شخصاً از روش مشخصی به نام ماساژ کلئوپاترا استفاده میکرده است.[۱۹] در برخی نسخههای لوکس ماساژ کلئوپاترا (Cleopatra Massage) از ورقههای طلا، پودر طلا یا محصولات آرایشی حاوی طلا استفاده میشود؛ اما طلا جزء ضروری یا اصیل این ماساژ نیست و بیشتر جنبه زیبایی و تجملاتی دارد.[۲۰]
چین باستان
[ویرایش | اشتراکگذاری]
در متن کتاب طب کلاسیک امپراتور زرد، برای درمان تب به ماساژ پوست و پا توصیه شده است.[۲۱] ماساژ سنتی چینی یا ماساژ تویینا (Tui na) یکی از قدیمیترین روشهای ماساژ سنتی چین با قدمتی بیش از ۲۰۰۰ سال است.[۲۲] در این روش با استفاده از فشار، مالش، ورز دادن و کشش عضلات و مفاصل، بدن را ماساژ میدهند.[۲۳] هدف آن کاهش تنش و دردهای عضلانی و کمک به بهبود حرکت بدن است.[۲۴]
هند باستان
[ویرایش | اشتراکگذاری]ماساژ در هند باستان بخشی از طب سنتی آیورودا (Ayurveda) بود که قدمتی بیش از ۲۰۰۰ سال دارد و با هدف حفظ سلامت جسم و تعادل بدن انجام میشد.[۲۵] هندوها از آن در عمل آیورودا یا «سلامت زندگی» به عنوان راهی برای التیام جراحات، تسکین درد، پیشگیری و درمان بیماریها با بازگرداندن تعادل طبیعی و فیزیکی بدن استفاده میکردند.[۲۶] در این روش از روغنهای گیاهی، مالش، فشار و حرکات ریتمیک دست برای آرامسازی عضلات، بهبود گردش خون و کاهش خستگی استفاده میکردند.[۲۷][۲۸] ماساژ آیورودا علاوه بر جنبه درمانی، بخشی از برنامههای پاکسازی، مراقبت از بدن و حفظ تندرستی در فرهنگ سنتی هند به شمار میرفت.[۲۹]
یونان باستان
[ویرایش | اشتراکگذاری]بقراط ۵۰۰ قبل از میلاد مسیح در یونان باستان، به ماساژ و مالش بدن بهعنوان روشی درمانی اشاره کرده است. او معتقد بود که ماساژ همراه با هوای تازه، غذای خوب، حمام کردن، موسیقی، استراحت و ملاقات با دوستان، کلید درمان بیماری است. حتی پیش از بقراط نیز ماساژ در یونان باستان رواج داشت. پزشکانی مانند هرودیکوس نیز در توسعه کاربرد درمانی آن نقش داشتند.[۳۰]
قرون وسطی
[ویرایش | اشتراکگذاری]ماساژ ابتدا در دربار شاهان و سپس در حمامهای عمومی حداقل از دوران پسا اسلامی بدین سو رواج داشته. این کار به وسیله روغنهای گیاهی و خوشبو، به دور از سرما انجام میگرفت.[۳۱] مَثَل مشهور «شیر بی یال و دم و اشکم که دید» مولانا در دفتر اول مثنوی و نیز داستان توبه نصوح هر دو با مراجعه به دلاک آغاز شدهاست. در منابع اسلامی برای هر روغنی خواصی قید شده و توصیههایی دربارهٔ ماساژ با آنها صورت گرفتهاست.[۳۲]
ابن سینا در کتاب قانون، طب ماساژ را یکی از «تدابیر حفظ سلامت» و در عین حال روشی درمانی میداند. او آن را با واژهٔ «دَلْک» (مالیدن/ماساژ) و گاه «تَمْریخ» میآورد و در جلد اول قانون، بخش «تدبیر حفظ الصحه»، فصلی جداگانه به آن اختصاص میدهد.
در ذخیره خوارزمشاهی آمدهاست در طب ایران باستان نیز این عمل را موجب جریان یافتن اخلاط چهارگانه که شبهعلم هستند؛ آب (بلغم) باد (دم) خاک (سودا) و آتش (صفرا) در خون و در نتیجه به تعادل رسیدن فوری بدن میدانستند. دلاکی در گرمابه و خزینهها در ایران پایه گذار ماساژ نوین در ایران هستند. در یک دهه گذشته، ماساژ در ایران به شغلی درآمدزا تبدیل شده است.
سده نوزدهم میلادی
[ویرایش | اشتراکگذاری]پر هنریک لینگ (Pehr Henrik Ling)، بنیانگذار نظامی از حرکات و ماساژ درمانی است که امروزه به آن «ماساژ سوئدی» میگویند. او خودش «ژیمناستیک سوئدی» را پایه گذاشت و شاگردانش این روشها را به اروپا و آمریکا بردند و بعدها در آنجا به شکل «ماساژ سوئدی» با پنج حرکت اصلی (افلوراژ، پتریساژ، فریکشن، تپوتمنت و ویبراسیون) شناخته شد. لازم به ذکر است که لینگ؛ چارچوب پنجحرکتی امروزی را به کار نمیبرد؛ اینها را در سدهٔ بیستم میلادی، بیشتر توسط یوهان گئورگ متسگر (Johann Georg Mezger) شکل داده شد و به نام لینگ گره خورد.[۳۳]
سده بیستم میلادی
[ویرایش | اشتراکگذاری]سدهٔ بیستم را میتوان «سدهٔ گذار ماساژ از حرفهٔ تجربی به حرفهٔ علمی و نهادی» نامید. در این دوره، ماساژ از سالنهای اشرافی و دستآموزهای شاگردیمحور بیرون آمد، وارد بیمارستانها و باشگاهها و کلینیکهای توانبخشی شد، در دو جنگ جهانی آزمون سختی پس داد، و در نیمهٔ دوم سده با موج ورزش همگانی، درمانهای مکمل و در پایان با فناوری رایانهای و اینترنت دگرگون شد.
سده بیستویکم
[ویرایش | اشتراکگذاری]در سدهٔ بیستویکم، ماساژ در نگاه بیشتر جوامع دیگر آن خدمات تجملی و اشرافی گذشته نیست. آنچه زمانی امتیازی برای طبقهٔ مرفه و بخشی از تشریفات کاخها و سالنهای اشرافی به شمار میرفت، امروز به یکی از نیازهای روزمرهٔ سلامت تبدیل شده است؛ مردم برای کاهش دردهای عضلانی و کمردرد، رهایی از تنش و استرس، بهبود خواب و بازیابی توان بدنی به ماساژدرمانی روی میآورند و آن را در کنار ورزش، تغذیهٔ درست و مراقبتهای پزشکی، بخشی از سبک زندگی سالم میدانند. گسترش کلینیکهای فیزیوتراپی و توانبخشی، مراکز سلامت و تندرستی، سالنهای ورزشی، برنامههای سلامت شغلی در محیط کار و حتی آموزشهای خانگی، ماساژ را از فضایی محدود و پرهزینه به خدمتی در دسترس و عمومی کشانده است. آمارها هم همین تغییر را نشان میدهند: در نظرسنجی انجمن ماساژدرمانی آمریکا (AMTA) در سال ۲۰۲۴، ۶۱ درصد مصرفکنندگان گفتند بیشتر برای بهرههای درمانی به ماساژ روی میآورند و ۵۶ درصد آن را برای بهرههای مرتبط با سلامت روان جستوجو میکنند. ارزش بازار جهانی خدمات ماساژدرمانی در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۰٫۸ میلیارد دلار برآورد شده و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۳ به حدود ۳۷٫۲ میلیارد دلار برسد (رشد سالانهٔ حدود ۷٫۶ درصد). به این ترتیب، ماساژ از نشانهٔ تفنن و تجمل به ابزاری برای پیشگیری، درمان مکمل و ارتقای کیفیت زندگی بدل شده است؛ هرچند هنوز در برخی کشورهای کمترتوسعهیافته و شهرها هزینه و دسترسی، آن را برای بخشی از مردم دور از دسترس نگه میدارد.[۳۵]
با همه گیری کروناویروس در سال ۲۰۱۹، مراکز ماساژدرمانی جزو بیشترین سخت گیریها را در تعطیلی موقت اماکن داشته اند و حتی بسیاری از آنها در جریان نظارت بر اصناف در دوران کرونا؛ پلمب شدند.
در ایران
مراکز و سالنهای تخصصی ماساژ زیادی در ایران فعالیت میکنند و به دلیل استقبال زیاد مردم ایران تعداد آنها در حال افزایش است. استان تهران به عنوان پایتخت، دارای بالاترین تعداد مراکز ماساژ در ایران است و از اسپاهای مجلل در شمال تهران گرفته تا مراکز مینیمالیستی ماساژ در جنوب تهران درحال رشد و بروز شدن هستند. همچنین پس از شهر تهران شهرهای گردشگرپذیر مانند کیش، شیراز و اصفهان جزو بیشترین تعداد مراکز ماساژ مستقر در ایران هستند. در سالهای اخیر مراکز اسپا و ماساژتراپی در منطقه آزاد کیش با نرخنامه مشخص، سریعتر از هر ناحیه و منطقهای در سراسر ایران؛ درحال رشد است. بسیاری از هتلهای مجلل در کیش مجهز به پرسنل ماساژدرمانگر هستند و در صورت درخواست مسافر، ماساژدرمانی وی را آغاز میکنند.
لازم به ذکر است ماساژ مانند بیشتر صنفها در ایران نرخنامه مشخصی ندارد و توسط وبگاه رسمی دولتی تعیین هزینه نمیشود. عدم وجود نرخنامه رسمی ماساژ و تورم در ایران موجب شده هر مرکز ماساژدرمانی هزینههای ماساژ را خودش قیمتگذاری کند. هر مرکز ماساژدرمانی نرخنامه هزینه خدمات خود را براساس زمان و گونه ماساژدهی و کمیت و کیفیت تجهیزات ماساژ اعلام میکند. اتحادیه صنفی گرمابهداران، سونا و ماساژ در تهران در زمینه نرخگذاری و اعلام نرخ خدمات ماساژ نقش دارد؛ اما اتحادیه بهتنهایی مرجع تصویب نهایی نرخنامه نیست و بر اساس قانون نظام صنفی، مرجع تعیین نرخ در این حوزه در اصل کمیسیون نظارت است.
با توجه به افزایش هزینههای زندگی، ماساژدرمانی ممکن است توسط بیشتر جامعه ایران، در اولویت خرج و مخارج محسوب نشود و باعث شده بیشتر مراکز ماساژدرمانی به اصطلاح در منطقههای بالاشهر و مرفه هر استان مستقر شوند. رئیس اتحادیه گرمابه داران و ماساژ، شرایط لازم جهت تاسیس یک مرکز ماساژ را نیاز به فضایی حداقل ۴۰ متر بیان داشته که سند اداری داشته باشد و بهداشت از آن محل بازید کند و از لحاظ بهداشتی آن مرکز را تایید کند و ماساژدرمانگر مدرک ماساژ از فنی حرفه ای، وزارت بهداشت یا وزارت ورزش داشته باشد.[۳۶]
در ایران ماساژتراپیستها پس از ممنوعیت درج آگهی ماساژ در وبگاه دیوار و شیپور، در شبکههای اجتماعی اینستاگرام و تلگرام، تبلیغات ماساژتراپی را با وجود فیلترینگ انجام میدهند و پذیرش کلاینت ماساژ (مشتری ماساژ) میگیرند. شکایتهای مرتبط با پیجهای اینستاگرامی که طی چندساله گذشته در جامعه ایران صورت گرفته؛ بیشتر مرتبط با خطای پزشکی در ماساژ یا سوءاستفاده جنسی در ماساژ گزارش شده اند. همچنین نظارت و قوانین مشخصی هنوز برای ماساژ در ایران شکل نگرفته و هرساله تعداد زیادی از مراکز ماساژدرمانی در سراسر کشور به علت نداشتن پروانه کسب، پلمب میشوند. ارائه خدمات جنسی با عنوان ماساژدرمانی نخستینبار در پلتفرم انتشار آگهیهای دیوار علنی شد و فرصتی را برای برخی رسانهها ایجاد کرد تا حسن روحانی هفتمین رئیس جمهور ایران در دولت دوازدهم جمهوری اسلامی را به اهمال در نظارت بر اینترنت متهم کنند.
ماساژ در دینهای ابراهیمی
[ویرایش | اشتراکگذاری]دینهای ابراهیمی (یهودیت، مسیحیت و اسلام)، اعمال درمانی بیخطر مانند ماساژ را متعارف در نظر میگیرند. ماساژدرمانی تاکنون در هیچ دینی نهی یا ممنوع نشده است مگر آنکه ماساژ توسط غیرهمجنس باشد. در یهودیت ارتدکس و اسلام لمس جنس مخالف در ماساژ ممنوع است. در مسحیت باوجود نبود محدودیت لمس جنس مخالف؛ بر حیا و عفت تأکید شده است و پرهیز از هرزگی را شرط اصلی تعامل با جنسمخالف ذکر میکند.[۳۷]
ماساژ مذهبی یا ماساژ صلواتی نام گونهای از ماساژ است که بیشتر میان مردم عراق رایج است بطوری که در محیطهای مذهبی و دینی درصورت تمایل اشخاص دیگر اقدام به ماساژتراپی آنها میکنند. بیشتر اینگونه افراد مدرک رسمی ماساژتراپی یا تسلطی بر تکنیکهای ماساژ ندارند و بصورت تجربی و سنتی ماساژ را یادگرفته و بکار میبرند اما برای اهداف خدماتی و مذهبی اقدام به کار میکنند. ماساژ صلواتی در مراسم پیادهروی اربعین در کشور عراق بسیار گزارش شده است. عدم تسلط کافی به ماساژ و قولنج شکنی میتواند حتی باعث تشدید بیماری و التهاب شود که برخی از فعالین اجتماعی نسبت به اینگونه ماساژتراپیستهای مذهبی واکنش منفی نشان دادهاند. مسائل بهداشتی نیز از جمله چالشهای ماساژ مذهبی است.
سبکهای اصلی ماساژ
[ویرایش | اشتراکگذاری]

ماساژ سبکهای بسیار زیادی دارد که در سرتاسر جهان از آن استفاده میکنند اما ماساژ سوئدی پراستفادهترین سبک ماساژ است که به عنوان ماساژ اصولی یا ماساژ استاندارد شناخته میشود. همچنین اگر بخواهیم ماساژ را به چند سبک اصلی تقسیم کنیم که دیگر سبکها زیرمجموعه آنها قرار بگیرند باید به این شکل از آنها نام برد.
سبک درمانی: این سبک از ماساژ از این رو قابل استفاده شدهاست که نسل انسان اولیه پس از آسیب دیدگیهای خفیف مثل ضربه خوردن به بافتهای خارجی بدن، درد در ناحیه کمر، دستها وپاها و… به صورت غیرارادی دست خود را برروی ناحیه شکلگیری درد خود گذاشته و شروع به مالیدن میکردند، از این رو میتوان این قریضه انسانی را اولین قدم در شکلگیری ماساژهای به وجود آمده امروزی دانست، این سبک از ماساژ بیشترین تمرکز خود را بر روی بهبود وضعیت جسمانی ماساژ گیرنده میگذارند تا بهبود وضعیت فیزیکی را برای فرد ماساژ گیرنده به ارمغان بیاورند.
سبک ماساژهای لوکس: این سبک ماساژ از نظر نوع حرکات بیشتر شبیه به ماساژهای ریلکسی هستند و تمرکز کامل خود را بیشتر بر روی ساختن آرامشی فرد ماساژ گیرند و بهبود وضعیت ذهنی آن گزاشته اند از این رو میتوان این قبیل از سبکهای ماساژ را بیشتر به ماساژهای ریلکسی تشبیه کرد با این تفاوت اصلی که مواد اولیه ماساژ از مواد خاص و متفاوتی نظیر شکلات، شیرو عسل و… تشکیل شدهاند.
سبکهای درمانی رایج در طب فیزیکی و توانبخشی
[ویرایش | اشتراکگذاری]هر استایل (سبک) ماساژ برای هدفی مشخص ابداع شده است. برای بهبود بهداشت خواب، ماساژ سوئدی یا ماساژ سنگ داغ؛ و برای اسپاسم عضلانی، ماساژ بافت عمیق و ماساژ تریگر پوینت توصیه میشود.
ماساژ سوئدی (Swedish Massage): پرطرفدارترین سبک در غرب که از حرکات نرم، مالشی و ضربهای ریتمیک برای افزایش جریان خون، کاهش تنش عضلانی و ایجاد آرامش عمومی استفاده میکند.[۳۸][۳۹]
دیپ تیشو یا بافت عمیق (Deep Tissue Massage): این تکنیک بر لایههای عمیقتر عضلات و بافت همبند (فاسیا) متمرکز است. با استفاده از فشار آهسته و عمیق، هدف آن رها کردن الگوهای مزمن تنش عضلانی، کاهش درد و بهبود دامنه حرکتی است.[۴۰] ماساژ عمیق عضلانی برای از بین بردن تنش عضلانی طراحی شده است و فشار محکم تری به نواحی تحت درمان اعمال میشود. این ماساژ با آزاد کردن گرهها و بازگرداندن خاصیت ارتجاعی عضلات، تنش عضلانی را کاهش میدهد.
ماساژ ورزشی یا اسپورت ماساژ (Sport Massage): ویژه ورزشکاران طراحی شده و بر پیشگیری از آسیب، بهبود عملکرد و تسریع ریکاوری پس از فعالیت بدنی متمرکز است. این ماساژ میتواند قبل، حین یا پس از رویدادهای ورزشی انجام شود.[۴۱] یکی دیگر از موارد ماساژ درمانی، آمادگی جسمانی برای ورزشها است که بازیابی عضلات بدن را انجام میدهد و در واقع تمام ابعاد زندگی را هم در حفظ سلامت و هم در درمان بیماریها و بازیابی توان عضلات قبل و بعد از ورزش، پوشش میدهد.[۴۲]
مایوفاشیال رلیس (Myofascial Release): یک تکنیک درمانی دستی که بر آزادسازی تنش و محدودیت در فاسیا (بافت پیوندی اطراف عضلات، استخوانها و مفاصل) تمرکز دارد. درمانگر با اعمال کشش ملایم و مداوم، به کاهش درد و بازیابی حرکت کمک میکند.[۴۳]
گونههای دیگر
[ویرایش | اشتراکگذاری]




- ماساژ ۵ دقیقهای: ماساژدهی کوتاه مدت است.[۴۴]
- ماساژ موضعی، ریجنال ماساژ یا ماساژ ناحیهای (هد ماساژ، فیس ماساژ، نک ماساژ، بک ماساژ، هند ماساژ، پلویک ماساژ، لگ ماساژ، فوت ماساژ)
- ماساژ تایلندی یا تای ماساژ (thai massage): برخلاف ماساژ سوئدی، این ماساژ بیشتر شبیه به تمرینات یوگا است. ماسور با استفاده از فشارهای عمیق، کششهای بدن و تکنیکهای تنفسی به تعادل انرژی بدن کمک میکند. این ماساژ معمولاً بدون روغن و با لباسهای راحت انجام میشود و تأثیر زیادی در افزایش انعطافپذیری و کاهش استرس دارد.
- ماساژ روسی: این ماساژ بیشتر جنبه درمانی و ورزشی دارد و برای افزایش جریان خون، کاهش درد و بهبود عملکرد عضلات طراحی شده است. تکنیکهای آن شامل حرکات سریع و ریتمیک، فشارهای عمیق و کششهای عضلانی است. این ماساژ برای ورزشکاران و افرادی که فعالیتهای فیزیکی سنگین دارند بسیار مفید است.
- ماساژ کالیفرنیایی: نوعی ماساژ که با حرکات لمس بلند، نرم و هماهنگ برای آرامسازی ذهن و بدن و تقویت حس یگانگی جسم و روان انجام میشود.[۴۵]
- ماساژ لومی لومی، ماساژ هاوایی (Lomilomi massage): نوعی ماساژ سنتی است که با حرکات موجمانند دستها و ساعدها برای آزادسازی انرژی و آرامش عمیق انجام میشود.
- یو مِی هو (Yumeiho Massage): یک روش ماساژ و درمان دستی ژاپنی است که در دههٔ ۱۹۵۰ توسط «ماسایوکی سایئونجی» بنیان گذاشته شد و بر اصلاح انحراف لگن و ستون فقرات با فشار، کشش و چرخش مفاصل تکیه دارد. در آن، انحراف لگن ریشهٔ بسیاری از دردهای کمر، گردن و اختلالات داخلی فرض میشود و درمانگر با حرکات دستی، جابهجایی لگن را تصحیح میکند.
- ماساژ هربال یا ماساژ گیاهی: درمانگر کمپرسهای گیاهی بخارپز شده و همچنین دستان خود را روی پوست شما اعمال میکند تا تنش عضلانی را از بین ببرد.
- ماساژ بامبو: یک ماساژ موثر بدن با استفاده از عصای بامبو گرم شده، طراحی شده برای کاهش تنش عضلانی.
- ماساژ فول بادی یا ماساژ تمام بدن (Full Body Massage): تمام قسمتهای دارای ماهیچه بدن مورد ماساژ قرار میگیرد.
- ماساژ بادی تو بادی یا ماساژ بدن به بدن (Body to Body Massage): روشی است که در آن درمانگر بدون استفاده از دست، با تماس مستقیم بدن خود (سینه، شکم، ران و بازو) روی بدن مراجع حرکت میکند و از وزن و فشار بدن بهجای فشار دست استفاده میکند.[۴۶]
- ماساژ اروتیک یا ماساژ جنس مخالف: در بیشتر کشورهای توسعهیافته ماساژ توسط جنسیت مخالف مشکلی ندارد و تحت قانون نظارت میشود. در کشورهای جهان غرب کمتر رخ میدهد که از مراکز ماساژتراپی گزارش تجاوز صورت گیرد و بیشتر مراجعه کنندهها توانایی انتخاب جنسیت ماساژتراپیست را نیز دارند.[۴۷] البته گزارشهایی مبنی بر تجاوز جنسی از شعبههای مختلف مراکز ماساژ انوی (Massage Envy) در ایالات متحده ثبت شده است که ۱۸۰ زن شکایت با عنوان جرم سواستفاده جنسی در این مراکز ماساژ انوی ثبت کردهاند.[۴۸] در ایران گزارشهای بسیاری از رشد مراکز ماساژ مختلط توسط خبرگذاریها اعلام شده اما این مراکز در قانون فقه، جرم انگاری شده اند و توسط پلیس؛ مغازهدارها و ماساژتراپیستها بازداشت میشوند.[۴۹]
- ماساژ هپی اندینگ یا ماساژ پایان خوش (Happy ending massage): اصطلاحی غیررسمی و عامیانه در صنعت ماساژ است که به پایان جلسه با خدمات جنسی یا تحریک جنسی اشاره دارد و هیچ جایگاه علمی یا درمانی ندارد. این عنوان در هیچ پروتکل رسمی ماساژدرمانی وجود ندارد و در بسیاری از کشورها، از جمله ایران، ارائه یا تبلیغ آن غیرقانونی است و میتواند مصداق جرایم مربوط به فحشا و منافی عفت باشد.[۵۰]
- نورو (Nuru Massage): نوعی ماساژ اروتیک ژاپنی است که در آن از ژل مخصوص نورو، معمولاً تهیهشده از جلبک دریایی، برای لغزندگی بدن استفاده میشود. این ماساژ با تماس مستقیم بدن ماساژدهنده و ماساژگیرنده و حرکات لغزشی انجام میشود. شیاتسو (Shiatsu): ماساژ ژاپنی با استفاده از فشار انگشتان و کف دست.
- ماساژ اتوناماکی یا ماساژ قنداق درمانی (Otonamaki): گونه ای ماساژ ژاپنی است که کلاینت درون یک پارچه نازک به حالت جنینی فشرده و بسته میشود در کاهش درد ماهیچه موثر است.[۵۱][۵۲] این روش حدود سال ۲۰۱۵ در ژاپن معرفی شد و بهعنوان خدماتی برای بزرگسالان (بهویژه سالمندان و افراد دارای تنش زیاد) تبلیغ میشود، اما پشتوانهٔ علمی مستقل و قوی ندارد و بیشتر یک تجربهٔ حسی-آرامسازی است.[۵۳]
- ماساژ سنگ داغ یا هات استون ماساژ (Hot Stone Massage): استفاده از سنگهای گرم برای کاهش تنشهای عضلانی.
- لیپوماساژ: دستگاهی جهت لاغری بدن با ماساژدهی که توسط پزشک متخصص تغذیه یا دکتر گوارش تجویز میشود.
- ریلکسیشن ماساژ، ماساژ ریلکسی یا ماساژ آرامشبخش (Relaxing Massage): این نوع از ماساژ بیشتر تمرکز خود را در زمان ماساژ بر روی ریلکس کردن بدن فرد ماساژ گیرند میگزارد تا آرامش را به ارمغان بیاورد و یکی از مهمترین اصل در این ماساژ برای فرد ماساژ گیرنده به دست آوردن حسی خوب از یک ماساژ آرامش بخش است.[۵۴]
- ماساژ اورینتال: به مجموعهای از شیوههای درمانی و آرامبخش شرق آسیا گفته میشود که ریشه در طب سنتی چین، ژاپن، تایلند و هند دارد. این نوع ماساژ فقط به ریلکسیشن عضلات محدود نمیشود، بلکه رویکردی کلینگر دارد. هدف آن تعادل انرژی بدن، آرامش ذهن و سلامت روحی است.[۵۵]
- ویرچوال ریالیتی ماساژتراپی یا ماساژ واقعیت مجازی: ماساژتراپی با صندلی صندلی ماساژ همراه با عینک واقعیت مجازی است که کاربر هم از صندلی ماساژور بهره میبرند و هم از محیطهای خیالی (سونا، حوضچه و کابین اسکی) این فناوری آرامش میگیرند.[۵۶]
- ماساژ کاریز یا ماساژ ایرانی: ماساژ کاریز توسط امیر حسین آریا و با همکاری همسرش زهرا تاجیک ابداع شده و در جامعه ایران رو به گسترش است. البته لازم به ذکر است ماساژ کاریز در منابع بینالمللی و مقالات علمی مربوط به ماساژ سنتی ایرانی (مانند «دلک و غمز») بهعنوان یک سبک شناختهشده ثبت نشده است.[۵۷]
- ماساژ بالولینگ یا ماساژ مازندرانی: یک نام برای ماساژ سنتی ایرانی است که خاستگاهش را مازندران دانستهاند. واژه بالولینگ از ترکیب «بال» به معنی دست و «لینگ/لنگ» به معنی پا ساخته شده است.[۵۸] در منابع علمی و بینالمللی ماساژ بالولینگ بهعنوان یک سبک استاندارد ثبت نشده است و این ماساژ بیشتر یک میراث بومی و محلی است تا یک پروتکل علمی مدون.[۵۹]
- آیورودا یا ماساژ هندی: آیورودا یک نظام طب سنتی هندی است که قدمتش به بیش از سه هزار سال میرسد و سلامت را بر پایهٔ تعادل سه «دوشا» (واتا، پیتا، کافا) و هماهنگی بدن، ذهن و محیط تعریف میکند؛ ماساژ آیورودیک (مانند «ابهیانگا» با روغن گرم) یکی از روشهای درمانی آن است. در این ماساژ از روغنهای گیاهی گرمشده، حرکات بلند و یکنواخت و گاه ترکیبات گیاهی استفاده میشود و هدفش بهبود گردش خون، رفع خشکی، کاهش تنش و «پاکسازی» بدن است.[۶۰]
- ماساژ پروستات: تحریک مستقیم یا غیرمستقیم غده پروستات بهمنظور افزایش سلامت، بهبود عملکرد جنسی یا درمان مشکلات ادراری است.
- ماساژ پرینه: ماساژ پرینه برای زنان باردار برای افزایش کشش واژن جهت زایمان راحت تجویز میشود.
- ماساژ بارداری یا پرگننسی ماساژ: این ماساژ به طور خاص برای زنان باردار پس از سه ماهه دوم بارداری یا زنانی که به تازگی بچه دار شده اند طراحی شده است.[۶۱]
- ماساژ قاعدگی: به تکنیکهای ماساژ ملایم و هدفمند بر روی شکم و ناحیه لگن گفته میشود که برای کاهش درد، گرفتگی، نفخ و تنشهای ناشی از سندرم پیش از قاعدگی (PMS) و قاعدگی به کار میرود.[۶۲]
- ماساژ نوزاد: نوازش و لمس آرام بدن کودک با دست برای کمک به آرامش، خواب بهتر، رشد سالم و تقویت ارتباط عاطفی بین نوزاد و والدین.[۶۳]
- ماساژ سالمند: تکنیکهای ماساژ بسیار ملایم و با فشار کم که برای بهبود گردش خون، کاهش دردهای مفصلی و عضلانی ناشی از کهولت سن، افزایش راحتی و آرامش در افراد مسن تنظیم و اجرا میشود.[۶۴]
- ماساژ جوانسازی: برخی حرکت با نوک انگشتهای دست برای شکلدهی و تحریک عضلههای چهره است. ماساژ زاویه فک، ماساژ صورت با یخ و ماساژ زیرچشم از زیرمجموعههای ماساژهای زیبایی محسوب میشوند.[۶۵]
- ماساژ صندلی: ماساژ سریع که در حالت نشسته روی صندلی انجام میشود.
- ماساژ کلنگ (Klang Massage): نوعی روش درمانی است که از صدا و لرزشها برای ایجاد آرامش و بهبود وضعیت جسمی و روانی استفاده میکند.[۶۶]
- وودتراپی: برای پوست صورت، ابزارهای خاص تراپی چوبی طراحی شدهاند تا نواحی حساس مانند صورت و گردن را هدف قرار دهند. این ابزارها با سفت کردن پوست و تحریک تولید کلاژن، به کاهش چین و چروکها و جوانسازی پوست کمک میکنند.[۶۷]
- ماساژ تخلیه لنف (Lymphatic Drainage): تحریک جریان لنف برای دفع سموم و کاهش ورم.
- ماساژ کرانیو ساکرال یا درمان ساکرال جمجمه: ماساژ ملایم برای آزادسازی تنشهای استخوان جمجمه و ساکروم.
ماساژهای سرد و گرم
[ویرایش | اشتراکگذاری]هنگامی که از ماساژ به عنوان درمان استفاده میشود به لحاظ دمایی میتوان آن را به دو نوع سرد و گرم تقسیمبندی کرد:
ماساژ سرد
[ویرایش | اشتراکگذاری]در این نوع ماساژ، ماساژور سعی میکند دمای محل و موضع ماساژ را به نحوی پایین بیاورد. به عنوان مثال از کیسه آب سرد یا کیسه یخ و حتی از خود یخ برای پایین آوردن دمای محل ماساژ استفاده میشود. برای این کار دستگاهها و وسایلی هم ابداع شدهاست که میتواند به روشهای مختلف از جمله استفاده از فن آوری TEC (المان سردکننده) دمای محل ماساژ را پایین بیاورد. عموما ماساژ سرد برای کاهش درد موضعی مفید است. اما این نوع ماساژ امروزه برای زیبایی نیز به کار میرود.
ماساژ گرم
[ویرایش | اشتراکگذاری]در این نوع محل ماساژ توسط ماساژور و با استفاده از ابزاری همچون کیسه آب گرم یا سنگ گرم شده و همچنین دستگاههایی که میتوانند گرمای موضعی قابل تنظیم ایجاد کنند، گرم شده و ماساژ صورت میگیرد. گرمای ایجاد شده در محل ماساژ میتواند باعث شل شدن عضله و همچنین گردش بهتر خون شده و ماساژ تأثیر بهتر و عمیقتری برجای میگذارد.
قدیمیترین نوع ماساژ گرم همان ماساژ دلاکها در حمامهای سنتی ایران است. دلاک ضمن ماساژ (مشت و مال) با ریختن آب گرم بر روی بدن فرد دمای بدن او را بالا برده و باعث افزایش جریان خون در بدن او میشود. استفاده از سنگ داغ نیز در میان سرخ پوستان رواج داشتهاست.[۶۸]
شیوهها
[ویرایش | اشتراکگذاری]شیوه یا تکنیکهای ماساژ بسیار گسترده هستند و سبکهای مختلف ماساژ از ترکیب تکنیکهای ماساژ تعریف و طراحی شدهاند:
- افلوراژ (Effleurage) یا استروکینگ (Stroking): اولین حرکت ماساژ که مالش با کف دستها است.[۶۹][۷۰] افلوراژ ریشه در واژهای فرانسوی به معنی لمس ملایم دارد.[۷۱][۷۲] از افلوراژ میتوان برای پخش روغن و گرم کردن بدن استفاده کرد.[۷۳][۷۴] در این تکنیک از کف دو دست برای سرخوردن و مالشهای طولانی بدن همراه با فشار ملایم استفاده میشود.[۷۵][۷۶] معمولا تکنیک افلوراژ در ابتدای و انتهای ماساژ برای کمک به آرامش بدن و آماده شدن فرد برای تکنیکهای شدیدتر بعدی استفاده میشود.[۷۷][۷۸]
- پتریساژ (Petrissage) یا ورز دادن یا نیدینگ (Kneading): از فعل فرانسوی به معنی ورز دادن گرفته شده است.[۷۹] ورزدادن با نوک انگشتها است.[۸۰] در پتریساژ ماساژدرمانگر از نوک انگشت، بند انگشت و ساعد برای ایجاد حرکات آهسته و موزون مشابه ورز دادن خمیر(حرکات دایرهای) استفاده میکند.[۸۱]
- تپوتمنت (Tapotement)، تپینگ، هکینگ (Hacking)، پرکاشن یا ساتوری: کوبیدن ممتد مانند ساتور بر روی گوشت. این تکنیک شامل حرکات سریع و موزون مانند نوازش، سیلی، ضربوشتم، کوبیدن و به طور کلی ضربه زدن به بدن است به منظور تحریک عضلات انجام میپذیرد و برای ماساژ شدیدتر آماده میکند.[۸۲] هکینگ یک واژه معادل تپوتمنت در ماساژ است و هم یک مفهوم رایانهای به معنای رخنه به رایانه دیگر است.[۸۳]
- فریکشن (Friction) یا اصطکاک: برای درمان بافتهای نرم مثل تاندونها، رباطها و عضلات استفاده میشود.[۸۴] فریکشن بیشتر با دو انگشت سبابه و میانی انجام میشود.[۸۵][۸۶]
- وایبریشن (Vibration) یا لرزش: لرزش آخرین تکنیک ماساژ است که برای کمک به آرامش و تسکین بدن استفاده میشود.[۸۷] این تکنیک در کاهش استرس و تنش، شل کردن ماهیچهها و بهبود گردش خون موثر بوده و معمولا در پایان ماساژ برای کمک به آرامش و ریکاوری بدن بکار برده میشود.[۸۸]
- کاپینگ تراپی یا بادکشدرمانی (Cupping therapy): درمانگر با استفاده از کاپهای مخصوص (جامهای شیشهای، پلاستیکی یا سیلیکونی) روی پوست خلأ یا مکش ایجاد میکند تا سطح پوست و بافت زیرین کمی به داخل فنجان کشیده شود.[۸۹]
- تریگر پوینت یا نقطه ماشهای: ماساژ نقاط ماشه نوعی ماساژ است که بر روی نقاط دردناک کمر تمرکز دارد. در این ماساژ نقاط خاصی از بافت عضلانی که تحریک پذیری بالایی دارد، به شکل حرفهای ماساژ داده میشوند.
- غلتاندن یا رولینگ (Rolling): غلتاندن پوست یا عضله
- بلندکردن پوست یا لیفتینگ (Lifting): بلند کردن و فشردن بافت نرم برای جلوگیری از چین و چروک
- فشردن یا اسکوئیزینگ (Squeezing): فشار دادن عضله بین دستها
- چلاندن یا رینگینگ (Wringing): پیچاندن و چلاندن پوست
تجهیزات ماساژ
[ویرایش | اشتراکگذاری]ماساژ پیشینه علمی دارد و اگر یک ماساژور علم و تخصص این کار را نداشته باشد، به جای درمان میتواند آسیبهای جبرانناپذیری به بدن وارد کند. بدین خاطر آشنایی و شناخت اجمالی آناتومی، فیزیولوژی، فیزیوتراپی، پاتولوژی، روان شناسی، مزاج شناسی و تشخیص نقاط حساس و شخصی میتواند به ماساژدرمانگر کمک کند تا در حرفه خود تسلط بیشتری یابد. یکی از اولین مهارتهای ابتدایی ماساژدرمانگر شناخت تجهیزات ماساژ و توانایی کار با آنها است. ماساژ نیز مانند هر حرفه دیگری برای ارائه خدمات باکیفیت، به تجهیزات مناسب نیاز دارد. این تجهیزات علاوه بر افزایش راحتی مراجع، به ماساژور کمک میکنند تا حرکات را اصولیتر، ایمنتر و با خستگی کمتر انجام دهد. کیسه، لیف، حوله و لنگ تنها تجهیزات دلاکهای قدیمی برای ماساژ بوند. بهواسطه تغییرات در سبک زندگی، این ابزار هم جای خود را به تخت و بولتسرهای ماساژ و سنگهای داغ و وانهای شیر و عسل و شکلات دادهاند. بیمه کردن تجهیزات ماساژ در صورت آسیب یا سرقت از مهمترین نکات در صورت خرید آنها است.
از مهمترین ابزارهای مورد استفاده در ماساژ میتوان به تخت یا تشک مناسب، حوله، روغن گیاهی یا کرمهای مخصوص ماساژ، بالشها و تکیهگاهها اشاره کرد. همچنین رعایت بهداشت، نور مناسب و فضای آرامشبخش نیز جزو ملزومات غیرمستقیم اما بسیار مهم این شغل محسوب میشوند.
ماساژ پارلر
[ویرایش | اشتراکگذاری]
پارلر (Massage parlor) یا سالن ماساژ (Massage parlor) از مهمترین تجهیزات ماساژ است که مشتریان در آنجا ماساژ داده میشوند. این مکان معمولاً شامل اتاقهای مجزا یا بخشهای پارتیشنبندیشده است تا حریم خصوصی و آرامش مشتریان حفظ شود. تجهیزات اصلی آن تخت یا صندلی مخصوص ماساژ، روغنها و لوسیونهای درمانی، حولههای تمیز، سیستم تهویه و نورپردازی ملایم برای ایجاد فضایی آرامشبخش است.[۹۰] در یک سالن ماساژ استاندارد، بهداشت محیط، ضدعفونی تجهیزات و رعایت اصول حرفهای از اهمیت بالایی برخوردار است. برخی پارلرها علاوه بر ماساژهای عمومی، خدمات تخصصی مانند ماساژ درمانی، ریلکسیشن، سنگ داغ، دستگاه بخور و روغنهای اسانس دار و عودها (برای رایحهدرمانی) نیز ارائه میدهند. فضای این سالنها بطور معمول با رعایت بهداشت، دمای مناسب، موسیقی ملایم و دکوراسیون مینیمالیستی طراحی میشود تا تجربهای راحت و دلپذیر برای مراجعان فراهم گردد.[۹۱] برخی از ماساژ پارلرها مانند مراکز اسپا خدمات جانبی ماساژ نظیر موسیقی درمانی، دیاپازون تراپی، رایحهدرمانی، مادروتراپی (چوب درمانی)، پارافین تراپی، کایروپراکتیک، طب سوزنی، طب فشاری، انعکاسدرمانی، آبدرمانی، نمکدرمانی، مگنت تراپی، یون تراپی، حجامت و فصد نیز انجام میدهند.
نوع ماساژ، شدت آن و قدرت ماساژور بسیار مهم است، بنابراین گران یا ارزان بودن قیمتهای یک سالن معیار بهتر یا بدتر بودن آن نیستند. تنها موضوعی که اهمیت دارد سالنهای ماساژی هستند که مجوز فعالیت داشته باشند. پروانه کسب و کارت بهداشت از دو مؤلفههایی هستند که در ایران به یک ماساژ پارلر یا سالن ماساژ اجازه فعالیت قانونی را اعطا میکند و به آنها رسمیت میبخشد و از خطر پلمب شدن این مراکز توسط اماکن یا بازرسی جلوگیری میکند.
دستگاه ماساژور
[ویرایش | اشتراکگذاری]
دستگاه ماساژور یا گان ماساژ میتواند یکی از تجهیزات مهم در ماساژتراپی باشد، اما نقش آن مکمل است. در ماساژتراپی سنتی و درمانی، ابزار اصلی دستهای درمانگر هستند. برندهاییمانند پین فری، آی رست، میوتو و بیورر به دلیل کیفیت و متقاضی زیاد از پرفروشترین برندهای دستگاه ماساژور محسوب میشوند. دستگاههای ماساژور علاوه بر تقسیمبندی بر اساس منبع انرژی (دستی یا برقی)، بر اساس کاربرد و ناحیه استفاده نیز دستهبندی میشوند مانند دستگاههای ماساژور موضعی صورت یا ماساژور گردنی که مناسب ناحیه خاصی از بدن هستند و برای نواحی دیگر بکار نمیروند. همچنین اندازه، وزن، قطعات قابل تعویض، سیمی/بیسیم و قابلیت تنظیم سرعت از مهمترین معیارهای دستگاههای ماساژور هستند.
- ماساژورهای دستی:
- سنگ گواشا برای ماساژ صورت
- ماساژور سر عنکبوتی
- گراستون (ماساژور فلزی)
- ماساژورهای چوبی: ماساژور چوب بامبو، رول چوبی، چوب غلتکی آجدار، چوب استیک ستارهای تایلندی، تشت چوبی مناسب پا و چوب استیک صلیبی مخصوص مادروتراپی یا چوب درمانی هستند.[۹۲]
- ماساژورهای برقی: ماساژور تفنگی، ماساژور هوشمند، ماساژورهای چندکاره، ماساژور مادون قرمز
صندلی ماساژ
[ویرایش | اشتراکگذاری]
صندلی ماساژ یا ماساژ چر (Massage chair) نوعی دستگاه الکترومکانیکی است که با بهرهگیری از موتور، غلتک، کیسههای هوای فشاری و برنامههای از پیش تعریفشده، اعمالی مشابه ماساژ دستی را بر نواحی مختلف بدن انجام میدهد. این صندلیها معمولاً برای ماساژ پشت، گردن، شانهها، کمر، نشیمنگاه و پاها طراحی میشوند و در سالهای اخیر بهعنوان ابزاری مکمل در مدیریت استرس و خستگی عضلانی در محیطهای خانگی و اداری مورد توجه قرار گرفتهاند.[۹۳]
فناوریهای بهکار رفته در صندلیهای ماساژ پیشرفته شامل سیستم غلتک سهبعدی و چهاربعدی (برای حرکت عمقی و واقعیتر)، اسکن هوشمند بدن برای شخصیسازی ماساژ، کیسههای هوای فشاری چندمنظوره و گرمایش موضعی میشود. اگرچه استفاده از این دستگاهها میتواند در کاهش تنش عضلانی موثر باشد، اما متخصصان تاکید میکنند که این ابزارها جایگزین تشخیص و درمان تخصصی توسط پزشک یا ماساژدرمانگر مجرب برای شرایط خاص پزشکی نیستند.[۹۴][۹۵]
یک صندلی ماساژور باید چهار نوع ماساژ ضربه ای، چرخشی، ویبراتوری و حرکتی را داشته باشد. امکانات جانبی مانند حافظه ذخیره برنامههای ماساژ، سیستم پخش موسیقی از طریق بلوتوث، تنظیم محل ماساژدهی، بلندگو، قفل کودک، درگاه USB، شارژ USB و کنترل پنل لمسی نیز به منظور راحتی بیشتر کاربران طراحی شدهاند. گارانتی طولانیمدت و خدمات پس از فروش نیز از ویژگیهای اصلی ماساژورهای برند ایرانی هستند. آیرست، پاوان طب، پرایری ولف، شیاتسو بیورر از برندهای پرفروش در صندلی ماساژور هستند. امروزه شرکتهای گوناگون مانند نایکی، شیائومی و لامبورگینی که به تولید محصولات دیگر مشهور هستند اقدام به ساخت ماساژورهای هوشمند میکنند.[۹۶][۹۷]
گونههای رایج صندلی ماساژ:
- صندلی ماساژ اتوماتیک
- صندلی ماساژ دوهسته (Dual core)
- صندلی ماساژ هوشمند
تخت ماساژ
[ویرایش | اشتراکگذاری]
تخت ماساژ یا ماساژ تیبل (Massage Table): تخت ماساژ به دلیل نقشی که در راحتی و ایمنی هر دو طرف (ماساژدهنده و ماساژگیرنده) ایفا میکند، جزو ضروریترین تجهیزات در یک اتاق ماساژ حرفهای محسوب میشود. قابلیتهایی مانند طراحی ارگونومیک، تنظیم ارتفاع، ظرفیت تحمل وزن و حفره صورت (face hole) از مهمترین معیارهای تخت ماساژ مناسب هستند. تختهای ماساژ گونههای مختلفی دارند که نسبت به کاربرد و جنس ساخت، تقسیم بندی میشوند.
گونههای رایج تخت ماساژ:
- تخت ماساژ ثابت
- تخت ماساژ قابل حمل (پرتابل)
- تخت ماساژ قابل تنظیم ارتفاع
- تخت ماساژ مکانیکال
- تخت ماساژ هیدرولیک
- تخت ماساژ برقی
- تخت ماساژ پایه چوبی/فلزی
سنگ بازالت و هیتر سنگ
[ویرایش | اشتراکگذاری]
سنگهایی برای ماساژ سنگ داغ که عضلات را شل کرده و آرامش ایجاد میکنند. سنگهای ماساژ از گونههای خاصی از سنگ انتخاب میشوند و نمیتوان هر سنگی را برای این کار استفاده کرد. رایجترین نوع سنگ در ماساژ، سنگهای بازالتی هستند. سنگ بازالت نوعی سنگ آتشفشانی تیرهرنگ است که به دلیل ویژگیهای حفظ طولانیمدت گرما و مقاومت در برابر ترکخوردگی در اثر حرارت برای ماساژ سنگ یا استون ماساژ، مناسب است. همچنین بخاری سنگ ماساژ یا هات استون هیتر (Hot Stone Heater) در ماساژ سنگ داغ یک وسیله ضروری محسوب میشود.
روغن ماساژ
[ویرایش | اشتراکگذاری]
روغن ماساژ در بیشتر سبکهای ماساژ روغن ماساژ جزو تجهیزات ضروری محسوب میشود اما در سبکهایی مانند ماساژ تایلندی (که روی لباس انجام میشود)؛ ماساژ ورزشی و طب فشاری (شیاتسو) نیاز چندان به روغن ماساژ نیست. مهمترین علت استفاده از روغن ماساژ کاهش اصطکاک بین دست ماساژدهنده و پوست جهت جلوگیری از کشیده شدن و آسیب پوست است. روغن ماساژ میتواند به پوست نفوذ کند بدین خاطر اطلاع از بیماریهای پوستی و حساسیتها قبل از بکارگیری روغن ضروری است. درمانشونده درصورتی که آلرژی خاصی دارد، با هماهنگی با ماساژتراپیست خود، میتواند قبل از رفتن به ماساژ پارلور؛ روغن مناسب خود را انتخاب و به همراه بیاورد تا ماساژ با آن انجام شود.[۹۸]
بیشتر روغنهای ماساژ همان روغن گیاهی هستند اما برخی نیز روغنهای معدنی یا ترکیبی هستند. استفاده از کرم موضعی (مانند کرم دست و پا)، پماد، وازلین یا روغن خوراکی (مانند روغن سرخکردنی)؛ توصیه نمیشود و هر کدام برای ماساژدهی نامناسب هستند زیرا غلظت بالایی دارند که موجب لغزندگی کم و جذب دیرهنگام پوستی میشوند. گونههای مختلف روغنهای گیاهی هر کدام خواص و کاربردهای مخصوص به خود دارند. روغنهای گیاهی به دو دسته بدونحساسیت و حساسیتزا تقسیم میشوند:
روغنهای با ریسک بالاتر حساسیت
[ویرایش | اشتراکگذاری]
- روغن بادام تلخ و بادام شیرین: ممکن است برای افرادی که به آجیلها حساسیت دارند، آلرژی ایجاد کند. بادام تلخ به دلیل وجود آمیگدالین در دوز بالا سمی نیز میباشد.
- روغن بادام زمینی: یکی از رایجترین آلرژنهای غذایی است. حتی مقدار کم میتواند واکنش شدید ایجاد کند.
- روغن گردو: برای افراد دارای آلرژی به گردو خطرناک است.
- روغن کنجد: آلرژی کنجد در بعضی افراد میتواند شدید باشد.
- روغن آووکادو: نادر، ولی افرادی که به لاتکس حساسیت دارند ممکن است واکنش نشان دهند.
روغنهای با ریسک متوسط یا کم
[ویرایش | اشتراکگذاری]- روغن زیتون، روغن آفتابگردان، روغن آرگان، روغن جوجوبا، روغن نارگیل: بیشتر افراد تحمل میکنند و حساسیت به آنها نادر است.
- روغن بنفشه، روغن شاهدانه، روغن سیاه دانه، روغن شترمرغ، روغن سقز، روغن کتان، روغن کینوا، روغن کرچک، روغن هسته انگور: حساسیت نادر است ولی امکان تحریک پوست به صورت موضعی وجود دارد.
حتی روغنهای کم حساسیت بهتر است قبل از ماساژ گسترده، تست پوست کوچک انجام شود (روی بازو یا مچ) تا ماساژتراپیست مطمئن شود واکنش آلرژیک رخ نمیدهد. همچنین برخی از شرکتها مانند برند مرحبا روغن ماساژ میفروشند که مخصوص ماساژ هستند و بدون حساسیت میباشند. استفاده از لوسیون بجای روغن در ماساژدرمانی توصیه میشه زیرا لوسیون آبکی است و روغن کمی بر روی بدن ماساژگیرنده باقی میماند و فرآیند استحمام را برای وی ساده تر میکند. البته لوسیون برای ماساژگیرندهای که پوست چرب دارد یا شستوشوی آسان برایش در اولویت است گزینهٔ مناسبی است؛ اما تمام گونههای ماساژ بخصوص ماساژهای طولانی مدت، لوسیون توصیه نمیشود و روغن انتخاب بهتری است. در ضمن هیچ روغنی نباید در معرض آفتاب قرار گیرد.
لوازم دیگر
[ویرایش | اشتراکگذاری]

- حوله: استفاده از حوله در ماساژدرمانی برای کاربردهای مختلف استفاده میشود. بطور معمول از حوله جهت پوشاندن قسمتهای خصوصی بدن، گرم کردن حوله و قراردهی روی ناحیه از ماهیچهها و یا خشک کردن روغن باقیمانده روی بدن استفاده میشود.
- روکش تخت ماساژ یا کاور تخت: پوشش سطح تخت ماساژ در هربار ماساژدهی تعویض میشود تا باکتریها از یک مشتری به مشتریهای دیگر منتقل نشود.
- اسپری استریلیزه و ضدعفونیکننده: برخی از لوازم ضدعفونیکننده برای پاکسازی و از میان بردن باکتری و قارچهای میکروبی باقیمانده بر روی تجهیزات ماساژ ضروری قلمداد میشوند.
- دستمال کاغذی و دستمال مرطوب
- لباس سفید ماساژ
- بولستر (متکا) و بالشهای یک بار مصرف
- بادکش لغزان
- ظروف روغن: روغنها بهتر است در ظروف مناسبی نگهداری شوند. توصیه میشود که جنس ظروف روغن از شیشه جنس پیرکس باشد تا قبل از ماساژدرمانی ظروف روغن کمی گرم شوند و شیشه آنها ترک نخورد یا موجب شکست نشود. ظروف پلاستیکی شفاف نیز درصورت افتادن از ارتفاع خطر شکستگی مانند ظروف شیشهای را ندارند.
- توپ ماساژ یا ماساژ بال: توپهایی برای کاهش تنش و گرفتگی عضلانی. توپهای ماساژ نیز گونههای مختلفی دارند؛ مانند اسپایکی ماساژ بال (Spiky massage ball)
- فوم رولر: برای کاهش کمردرد و تمرینهای هوازی
- فوت رولر یا قلتک پا (foot roller): یک وسیله مانند متکا کوچک که با فشردن آن زیر کف پا، باعث ماساژدهی کف پا میشود.
- کاسه آواز تبتی: نوعی ساز کوبهای است که با ایجاد ارتعاش و صدای زنگمانند؛ یکی از تجهیزات مهم ماساژ صوتی یا ماساژ کلنگ (Klang Massage) است. این کاسهها اغلب با ضربه زدن یا ساییدن لبهٔ آن با چوب (مالِت) به صدا درمیآیند و صدایی طنیندار و مداوم تولید میکنند.
- بلندگو: قراردهی چند بلندگو ساندبار و پخش موسیقی بیکلام (اینسترومنتال) میتواند سبب افزایش رضایت کلاینت شود.
- کیف ماساژ
- ظرف مخصوص روغن ماساژ
- کیو ماشین یا دستگاه نوبتدهی (Queue machine): دستگاهی الکتریکی جهت ارائه برگه نوبت است که مناسب نوبتدهی به صفهای طولانی در مراکز ماساژدرمانی شلوغ و پرتردد است. وجود دستگاه کیوماشین در مراکز ماساژ میتواند به مدیریت مشتری در ارائه خدمات ماساژدرمانی کمک شایانی کند.
لوازم دکوراسیون
[ویرایش | اشتراکگذاری]
دکوراسیون از تجهیزات غیرضروری سالن ماساژ هستند اما وجود آنها بسیار مهم تلقی میشود. در دکوراسیون یک اتاق ماساژدرمانی از منظر زیبایی شناسی بهتر است تناسب وجود داشته باشد و لوازم دکوری متناسب باهم باشند بدین خاطر از یک تم یا زمینه مخصوص استفاده کنند. استفاده از رنگهای خنثی و طراحی مینیمالیستی بیشترین استفاده را داشتهاند.
- شمع: شمع تیلایت، شمع معطر (برای رایحهدرمانی)، شمع کتیبه
- بتهجقه
- مکرومه
- ماندالا و چشمزخم
- زن وایب (Zen Vibe): تندیس بودا، کوکسا (ماگ چوبی) و کوکداما (گلدان چوبی)
- گیاهان بادوام آپارتمانی مانند سانسوریا، آگلونما و برگ انجیری
- نورپردازی نرم با لامپ کمسو شونده (لامپ دیمریبل)
- ظروف روغن گیاهی
- ساعت شنی
- عود برای رایحهدرمانی
- استفاده از شیشه مشجر: برای عدم تماشای ماساژدرمانی توسط دیگران و رعایت حریم شخصی
کارهای قبل و بعد از ماساژ
[ویرایش | اشتراکگذاری]نکات قبل از ماساژ برخی از کارهای بسیار مهم هستند که میبایست به آنها توجه ویژه شود:[۹۹][۱۰۰]
- استحمام: حمام آب گرم قبل از ماساژ باعث شل شدگی ماهیچهها، پاکیزگی و افزایش گردش خون میشود.
- کوتاهکردن ناخن: ماساژدهنده و ماساژگیرنده موظف هستند قبل از ماساژدرمانی ناخنهای خود را مرتب و کوتاه کنند.
- رفتن به سرویس بهداشتی: بهتر است قبل از ماساژ حتما سرویس بهداشتی رفته و در حین ماساژ این کار صورت نگیرد.
- حالت سایلنت موبایل: بهتر است موبایل قبل از ماساژ درحالت بیصدا قرار گیرد تا باعث حواسپرتی حین ماساژ نشود.
- ضعف و پرخوری ممنوع: قبل از ماساژ نباید احساس ضعف کرد و ناشتا بود همچنین نباید پرخوری کرد زیرا پس از ماساژ هر دو حالت باعث احساس بدی در بدن میشوند و ماساژ مضر تلقی میشود.
- ممنوعیت استعمال و نوشیدنی: حداقل ۲ ساعت قبل از ماساژ نباید استعمال دخانیات و مصرف مشروبات الکلی و کافئینی (چای و قهوه) صورت گیرد.
- ممنوعیت مصرف دارو و شربت: مصرف داروهای ضد درد قبل از ماساژ توصیه نمیشود و میبایست زیرنظر مشورت پزشک مصرف شود.
- بستن مو: قبل از ماساژ موهای بلند میبایست یکجا جمع شوند.
- جداسازی اکسسوری: قبل از ماساژ میبایست لوازمی مانند ساعت مچی، انگشتر، گردنبند و گوشواره از بدن جدا شوند. اکسسوری مشتری را در یک ظرف در معرض دید قرار دهید تا اضطرابی از گم شدن یا سرقت لوازم شخصی نباشد.
- اطلاعرسانی از فشار خون: ماساژ گیرنده در صورت احساس بیحالی میبایست به ماساژدرمانگر اطلاع دهد تا این فعالیت را به تأخیر بیافتد. برخی از مراجعه کنندهها نیز متوجه فشار خون بالا یا پایین خود نمیشوند و ممکن است حین ماساژ احساس بدی به آنها دست بدهد. بهتر است فشار ماساژگیرنده قبل از ماساژ، گرفته شود تا درصورت فشار خون بالا یا پایین، نوبت ماساژدرمانی به زمانی دیگر موکول شود.
- اطلاعرسانی نقاط حساس: قبل از ماساژ حساسیتها یا بیماریها و یا قسمتهایی بر پوست بدن که آثار التهاب، آفتاب سوختگی، گرگفتگی، واریس، عفونت پوستی، کوفتگی، شکستگی، پوکی استخوان، کبودی یا زخم دارند یا مناطق تازه تتو شده باید به ماساژتراپیست اطلاع داد تا ماساژ داده نشود. همچنین مصرف داروهای رقیق کننده خون قبل از ماساژدهی نیز بسیار مضر است زیرا ماساژ خود به تنهایی باعث افزایش گردش فشار خون میشود.
- چرب کردن پوست: پوست در حین ماساژ نباید خشک باشد.
- پوشیدن لباس راحتی: پوشیدن لباس راحتی (نخی یا پنبه ای) برای درآوردن و پوشیدن قبل و بعد از ماساژ مناسب است.
- نوشیدن آب: قبل و بعد از ماساژ نوشیدن چند جرعه آب توصیه میشود تا از دهیدارته شدن بدن جلوگیری کند.[۱۰۱]
نکات پس از ماساژ نیز حائز اهمیت هستند که برای بهرهوری بیشتر میبایست به آنها عمل کرد:[۱۰۲]
- استحمام: پس از ماساژ میبایست دوش گرفت زیرا روغنهای گیاهی استفاده شده بر روی بدن میمانند که باعث رشد باکتری و قارچ میشوند.[۱۰۳]
- فیدبک: بیان بازخورد کیفیت ماساژ باید به ماسور گفته شود تا در دفعات بعد بهتر شود.[۱۰۴]
- عدم فعالیت سنگین یا ورزش: زیرا به عضلاتی که تازه شل شدهاند، فشار وارد میکنید. همچنین، اگر تمرین خود را برای بعد از ماساژ برنامهریزی کنید، در معرض خطر خستگی بیش از حد خواهید بود.[۱۰۵]
- خواب کافی: یک خواب راحت و عمیق به بهبود بیشتر عضلات و بازسازی بدن کمک میکند.[۱۰۶]
کاربردهای بالینی و شواهد علمی
[ویرایش | اشتراکگذاری]در حال حاضر منافع ماساژ در ایجاد آرامش (ریلکسیشن)، رفع خستگی عضلات، کاهش درد عضلانی، ایجاد گردش خون بهتر در بدن، رفع اسپاسمهای موضعی در ناحیه کمر و پشت، کمک به بهبود بیماریهای مرتبط با ساختار استخوانبندی بدن، جلوگیری از خشکشدن و محدودیتهای حرکتی عضلات بدن و کاهش استرس و ایجاد آرامش و بسیاری موارد دیگر ثابت شده و توسط پزشکان توصیه میشود. در دهههای اخیر، تحقیقات علمی برای بررسی اثربخشی ماساژدرمانی در شرایط مختلف سلامت گسترش یافتهاست. شواهد موجود نشان میدهد ماساژ میتواند به عنوان یک روش مکمل در کنار درمانهای استاندارد پزشکی مفید باشد. بر اساس مرورهای سیستماتیک و متاآنالیزها، برخی از مهمترین حوزههای کاربرد شامل موارد زیر است:[۱۰۷]
کاهش درد مزمن: به ویژه در مواردی مانند درد کمر مزمن غیراختصاصی و درد گردن، ماساژدرمانی میتواند منجر به کاهش معنیدار درد و بهبود عملکرد در کوتاهمدت و میانمدت شود.
مدیریت اضطراب و استرس: ماساژ با کاهش سطح هورمونهای استرس (مانند کورتیزول) و افزایش ترشح انتقالدهندههای عصبی مرتبط با احساس خوب (مانند سروتونین و دوپامین)، به کاهش علائم اضطراب کمک میکند.
کمک به ریکاوری ورزشی: ماساژ ورزشی پس از فعالیتهای شدید بدنی میتواند به کاهش درد ماهیچهای با آغاز تأخیری یا دامز (DOMS)، کاهش التهاب و بهبود گردش خون در عضلات کمک کند.
بهبود کیفیت زندگی در بیماران سرطانی: ماساژدرمانی به عنوان مراقبت تسکینی، میتواند در کاهش درد، حالت تهوع، خستگی و اضطراب مرتبط با بیماری سرطان و درمانهای آن نقش داشته باشد.[۱۰۸]
ماساژدرمانی امروزه تا حدی مهم تلقی میشود که در لوازم اورژانسی نیز جای خود را باز کرده است. دستگاه ماساژ اتوماتیک قلبی (LUCAS) برای زمانی که احیای قلبی-ریوی به شکل دستی ممکن نباشد طراحی شده و میتواند فشرده سازی خودکار و بدون وقفه، قفسه سینه را انجام میدهد تا احتمال زنده ماندن بیمار در حین انتقال به بیمارستان با وسیله نقلیه؛ افزایش یابد و درمان بیمار حتی یک ثانیه متوقف نشود. دستگاه ماساژ اتوماتیک قلبی، طبق دستورالعملهای انجمن قلب آمریکا (AHA) و نیز شورای تحقیقات اروپا (ERC) تأیید شده که دستگاه ماساژدرمانی قلبی تأثیر بسزایی در درمان دارد.
با این حال، توجه به این نکته ضروری است که ماساژ یک درمان جایگزین برای بیماریهای جدی محسوب نمیشود و اثربخشی آن میتواند بر اساس نوع تکنیک، شرایط فرد و مهارت درمانگر متفاوت باشد. همچنین افرادی که در ماههای اول بارداری هستند، افراد دچار دیسک کمر، بیماران قلبی، افرادی که زخم باز، عفونت یا سوختگی دارند. افراد با آسیبهای شدید جسمی یا شکستگی حتما باید قبل از ماساژ با پزشک فیزیوتراپست مشورت کنند.
تعداد دفعات و مدت زمان ماساژدرمانی
[ویرایش | اشتراکگذاری]ماساژدرمانی در هر ماه توصیه شده است که هر کلاینت این گونه درمان را انجام دهد. اما ورزشکارهایی که فعالیتهای بدنی سنگینی دارند؛ ماساژدرمانی در هر هفته به آنها پیشنهاد میشود. همچنین فرآیند ماساژدرمانی نباید زیاد طولانی باشد و حداقل زمان ماساژدهی ۲۰ دقیقه و حداکثر ۴۰ دقیقه است که البته نسبت به خواست مراجعه کننده ممکن است زمان ماساژدرمانی کمتر یا بیشتر شود.
نگارخانه
[ویرایش | اشتراکگذاری]- ماساژور عنکبوتی
- دستگاه ماساژور پا
- ماساژ دست (هند ماساژ)
- کاسه آواز تبتی برای کلنگ ماساژ
جستارهای وابسته
[ویرایش | اشتراکگذاری]منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- ↑ "مشت و مال دادن". ویکیواژه. 2012-11-09.
- ↑ "ماساژ". ویکیواژه. 2020-06-04.
- ↑ فرهنگ فارسی معین، لینک: http://www.vajehyab.com/?q=ماساژور
- ↑ http://www.vajehyab.com/en2fa/massotherapist
- ↑ https://dic.b-amooz.com/en/dictionary/w?word=masseuse#masseuse_noun_1
- ↑ https://dic.b-amooz.com/en/dictionary/w?word=masseur#masseur_noun_1
- ↑ https://jadvalyab.ir/pahlavi/ماسیس
- ↑ http://www.vajehyab.com/?q=ماسور&t=ava&s=9
- ↑ dictionary.abadis.ir/fatoen/ماساژ-دهنده/
- ↑ به عنوان نمونه:«ورزش و جوانان > قوانین نقل و انتقالات و تعیین وضعیت بازیکنان فوتبال > ضمائم آئیننامه > پیوست 6 > ماده 3 :» (PDF). بایگانیشده از اصلی (PDF) در ۱۰ ژانویه ۲۰۲۰.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «تعاون، کار و رفاه اجتماعی > تأمین اجتماعی > جدول مشاغل: ردیف 60170 کد CA0013 عنوان ماساژوردرجه یک _ ردیف 60179 کد CA0023 عنوان ماساژور درجه دو». بایگانیشده از اصلی در ۵ مارس ۲۰۲۰.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «فرهنگ واژههای مصوّب فرهنگستان: ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۵، بخش لاتین، صفحهٔ ۵۳». وبگاه رسمی فرهنگستان. بایگانیشده از اصلی در ۴ دسامبر ۲۰۱۴. دریافتشده در ۱۹ خرداد ۱۳۹۰.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ به عنوان نمونه:«بهداشت و درمان > آییننامه تعیین حدود صلاحیت ماماهای کارشناس و کارشناس ارشد > متن آییننامه > ماده 3 > تبصره 6: _ ماده 4-1: _ ماده 4-2 :» (PDF). بایگانیشده از اصلی (PDF) در ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ فرهنگ فارسی معین، لینک: http://www.vajehyab.com/moein/مشت+و+مال+دادن
- ↑ http://www.izsf.net/fa/post/63/گفتاری-در-تاریخ-و-آداب-و-اصطلاحات-ورزش/page/13
- ↑ «دلک. (ع مص) مالیدن چیزی». پارسی ویکی. دریافتشده در ۲۰۱۷-۰۹-۰۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «غمز. (ع مص) درخستن به». پارسی ویکی. دریافتشده در ۲۰۱۷-۰۹-۰۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ خلیلی، مریم. «مریم خلیلی | ماساژ تخصصی و درمانی در کرمان». مرکز تخصصی ماساژ | مریم خلیلی. دریافتشده در ۲۰۲۶-۱۱-۱۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «ماساژ کلئوپاترا | تجربهای لوکس برای بازگرداندن طراوت بدن». ۲۰۲۵-۱۰-۱۴. دریافتشده در ۲۰۲۶-۱۱-۱۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «درخشش ابدی پوست: راز ماساژ با طلا و جوانسازی به سبک کلئوپاترا | نیلوفر آبی». ۲۰۲۴-۱۰-۲۰. دریافتشده در ۲۰۲۶-۱۱-۱۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «ماساژ چینی چیست و چه فوایدی دارد؟ - MCS». sandalimassage.ir. دریافتشده در ۲۰۲۶-۱۱-۱۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «ماساژ توینا: هر آنچه باید بدانید | ماساژستان». دریافتشده در ۲۰۲۶-۱۱-۱۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ حیدریان، فیزیوتراپیست علی (۲۰۲۴-۰۴-۰۷). «ماساژ تویینا چیست و چگونه انجام می شود؟». فیزیوتراپی دایان. دریافتشده در ۲۰۲۶-۱۱-۱۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «ماساژ توینا؛ تجربهای از تعادل بدن و آرامش ذهن در نیراکلاب غرب تهران – نیراکلاب». دریافتشده در ۲۰۲۶-۱۱-۱۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «ماساژ ماساژ آیورودا چیست؟ تکنیک های ماساژ هندی - نیلوفرآبی». ۲۰۲۴-۱۰-۲۱. دریافتشده در ۲۰۲۶-۱۱-۱۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «ماساژ آیورودا چیست؟ معرفی و نحوه چگونگی این ماساژ - فروشگاه مبل ماساژ». www.moblemassage.com. ۱۴۰۵-۰۴-۲۵. دریافتشده در ۲۰۲۶-۱۱-۱۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «ماساژ آیورودا چیست؟ فواید، انواع و روش انجام - اسپادنا». spadenamassage.com. ۲۰۲۴-۱۲-۱۷. دریافتشده در ۲۰۲۶-۱۱-۱۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «طب آیورودا - هنر ماساژ ایرانیان». ۲۰۲۴-۰۶-۲۹. دریافتشده در ۲۰۲۶-۱۱-۱۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «ماساژ آیورودا | تجربهای عمیق برای آرامش جسم و ذهن». ۲۰۲۵-۱۰-۱۴. دریافتشده در ۲۰۲۶-۱۱-۱۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Lardry, Jean-Michel (2023-12-01). "Le massage dans la Grèce antique. II : Hippocrate". Kinésithérapie, la Revue. 23 (264): 53–59. doi:10.1016/j.kine.2023.07.008. ISSN 1779-0123.
{{cite journal}}: کاراکتر no-break space character در|title=در موقعیت 37 (کمک) - ↑ electricpulp.com. "BATHHOUSES (ḥammām, garmāba) – Encyclopaedia Iranica" (in English). Retrieved 2017-09-07.
- ↑ «در بیان آداب مسواک کردن و شانه کردن و ناخن و شارب گرفتن و سر تراشیدن و امثال آن - حلیة المتقین نسخه متنی». دریافتشده در ۲۰۱۷-۰۹-۰۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ PER HENRIK LING - PIONEER OF PHYSIOTHERAPY AND GYMNASTICS (به https://new.oapub.org/edu/index.php/ejep/article/download/۷/۱۸/۵۰?utm_source=chatgpt.com).
{{cite book}}: پیوند خارجی دروجود دارد (کمک)نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)|زبان= - ↑ سینا (۲۰۲۶-۰۴-۲۹). «هیدروماساژ چیست؟ فواید آن برای آرامش و سلامت انسان». آیرال. دریافتشده در ۲۰۲۶-۱۱-۱۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Academy، Florida (۲۰۱۹-۰۵-۱۷). «History of Massage Therapy: Natural Healers since 5000 Years». Florida Academy (به انگلیسی آمریکا). دریافتشده در ۲۰۲۶-۱۱-۱۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ hossein، king (۲۰۲۶-۰۸-۲۲). «راهاندازی مرکز ماساژ و اسپا؛ از صفر تا صد در سال ۱۴۰۵». دیده کار. دریافتشده در ۲۰۲۶-۱۱-۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «ماساژ در آیینهای مذهبی و سنتهای معنوی جهانی». دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ "Swedish Massage: Benefits, Techniques, and More". Healthline (in English). 2023-06-15. Retrieved 2025-01-28.
- ↑ «ماساژ سوئدی چیست؟ - مرکز ماساژ دلایت». ۲۰۲۴-۰۴-۱۸. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ "Deep Tissue Massage: What You Need to Know". National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH) (in English). Retrieved 2025-01-28.
- ↑ "What is Sports Massage?". American Massage Therapy Association (AMTA) (in English). Retrieved 2025-01-28.
- ↑ بابا، ایران. «5 تکنیک ماساژ ورزشی». iraanbaba.com. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Barnes، John F. (۱۹۹۰). Myofascial Release: The Search for Excellence. Rehabilitation Services Inc.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ سایت، مدیر. «آموزش ماساژ ۵ دقیقهای». nursing-education.ir. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «ماساژ کالیفرنیایی ؛ تاریخچه و مراحل انجام | امسیگ». ۲۶۴۶-۰۳-۰۲. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۲۱.
{{cite web}}: تاریخ وارد شده دررا بررسی کنید (کمک)|تاریخ= - ↑ «ماساژ بادی تو بادی چیست؟ 3 تکنیک ممنوعه ماساژ بادی تو بادی🔞». دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ جم، جدیدترین اخبار ایران و جهان | پایگاه خبری جام (۲۰۱۷-۱۱-۲۹). «سوء استفاده از ۱۸۰ زن در یک مرکز ماساژ». جدیدترین اخبار ایران و جهان | پایگاه خبری جام جم. دریافتشده در ۲۰۲۶-۱۱-۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «اتهام جنسی ۱۸۰ زن علیه یک مرکز ماساژ در آمریکا». dw.com. دریافتشده در ۲۰۲۶-۱۱-۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «پلمب مرکز ماساژ متخلف در تهران». tabnak.ir. ۲۰۲۳-۰۹-۰۳. دریافتشده در ۲۰۲۶-۱۱-۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «ماساژ هپی 🔞 [خدمات ماساژ هپی اندینگ در تهران ] - ماساژیران». دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «روش عجیب ماساژ در ژاپن (عکس) - عصر خبر». ۱۳۹۵-۱۰-۱۱. دریافتشده در ۲۰۲۶-۱۱-۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ ایران، عصر (۲۰۱۶-۱۲-۳۱). «روش عجیب ماساژ در ژاپن (+عکس)». عصر ایران. دریافتشده در ۲۰۲۶-۱۱-۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ باشگاه خبرنگاران جوان | آخرین اخبار ایران و جهان | YJC. «روش عجیب ماساژ در ژاپن +تصاویر». باشگاه خبرنگاران جوان | آخرین اخبار ایران و جهان | YJC. دریافتشده در ۲۰۲۶-۱۱-۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «انواع روشهای ماساژ | 15 نوع ماساژ، فواید و نحوه انجام آنها». ۲۰۲۲-۰۹-۰۳. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ فر، میلاد اعتمادی (۲۰۲۲-۰۹-۱۷). «ماساژ اورینتال چیست | آموزش ماساژ اورینتال | لند اسپا». لنداسپا. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ www.isna.ir https://www.isna.ir/news/98041105527/%D9%BE%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D8%B2-%D9%85%D8%A7%D8%B3%D8%A7%DA%98-%D9%87%D9%85-%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%AF-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۲۱.
{{cite web}}: پارامتر|عنوان= یا |title=ناموجود یا خالی (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ porbaghi (۲۰۲۴-۰۳-۱۰). «امیر حسین آریا ابداع کننده ماساژ ایرانی کاریز». خبر بازار. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «5 فایده ماساژ بالولینگ | ماساژستان». دریافتشده در ۲۰۲۶-۱۱-۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ وبلاگ، مدیریت (۲۰۲۲-۰۶-۱۴). «ماساژ ایرانی چیست؟ با اثرات شگفتانگیز این ماساژ آشنا بیشتر شوید». آیرست - iRest. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «ماساژ آیورودا چیست؟ | انواع ماساژ آیورودا | ماساژ هر طبع — - باشگاه درجه 1 یوگا پیام مهر». yoga-payammehr.com. ۲۰۲۱-۰۷-۲۸. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «مرکز ماساژ بارداری تهران | ماساژ بارداری برای رهایی از درد». ۱۴۰۴-۰۸-۱۷. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «ماساژ برای پریود شدن + معرفی بهترین تکنیکها». ۲۰۲۴-۰۷-۱۱. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ زارع (۲۰۲۴-۰۹-۲۹). «آموزش کامل ماساژ کودک و نوزاد». شیراز درمان | خدمات پزشکی و پرستاری در منزل و اجاره تجهیزات پزشکی. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «آموزش ماساژ برای سالمندان | فواید و تکنیکهای کاربردی». www.salamat.academy. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «ماساژ صورت برای جوانسازی». tooscomestic.com. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Klang massage». www.dinkropifokus.dk. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «تراپی چوپی یا Wood Therapy چیست و چگونه بر سلامت و تناسب اندام تأثیر میگذارد؟ - درمان نیوز». ۲۰۲۴-۱۱-۱۱. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ شیرعلیزاده، ثریا (۲۰۲۴-۱۱-۰۴). «آموزش ماساژ از صفر تا صد به زبان ساده و با تصویر». آیرست - iRest. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «ماساژ افلوراژ | آموزش کامل تکنیکهای ماساژ افلوراژ». ۲۰۲۴-۰۳-۱۸. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ خاچیان, آلیس; امینی بهبهانی, فرشاد; حقانی, حمید; ساعتچی, کیارش; مرادی, مژگان (2018-08). "تأثیر ماساژ افلوراژ با روغن معطر بر خستگی ناشی از پرتودرمانی در افراد مبتلا به سرطان". نشریه پرستاری ایران. 31 (113): 10–17. doi:10.29252/ijn.31.113.10.
{{cite journal}}: تاریخ وارد شده دررا بررسی کنید (کمک)|date= - ↑ «ماساژ افلوراژ چیست؟ + نحوه انجام و فواید آن - سالن ماساژ اسپادنا». دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ وبلاگ، مدیریت (۲۰۱۸-۱۰-۲۰). «ماساژ افلوراژ چیست و چه فوایدی دارد». آیرست - iRest. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ خاچیان, آلیس; امینی بهبهانی, فرشاد; حقانی, حمید; ساعتچی, کیارش; مرادی, مژگان (2018-08). "تأثیر ماساژ افلوراژ با روغن معطر بر خستگی ناشی از پرتودرمانی در افراد مبتلا به سرطان". نشریه پرستاری ایران. 31 (113): 10–17. doi:10.29252/ijn.31.113.10.
{{cite journal}}: تاریخ وارد شده دررا بررسی کنید (کمک)|date= - ↑ «ماساژ افلوراژ - هنر ماساژ ایرانیان». www.artmassage.org. ۲۰۲۴-۰۸-۲۳. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «افلوراژ چیست». مجله پزشکی دکتر سلام. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ خشنو, حسن; محمدی شاهبلاغی, فرحناز; دالوندی, اصغر; آزاد, محسن (2016-08-10). "تاثیر افزایش مدت زمان ماساژ به روش افلوراژ، در بهبود کیفیت خواب". نشریه پژوهش توانبخشی در پرستاری. 2 (4): 10–18. doi:10.21859/ijrn-02042.
- ↑ «ماساژ افلوراژ چیست و چگونه انجام میشود؟ - مرکز ماساژ لاوندر». ۲۰۲۳-۰۲-۲۰. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «ماساژ افلوراژ چیست و چگونه انجام میشود؛ حرکات اصلی و تفاوت با پتریساژ». سلام دنیا. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «ماساژ پتریساژ برای ریکاوری عضلات - keysunbuy کسب و کارت رو گوگلی کن». ۲۰۲۵-۱۱-۰۱. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «ماساژ پتریساژ چیست | بررسی تکنیک های ماساژ پتریساژ». ۲۰۱۶-۱۱-۰۱. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «ماساژ مردان چطور انجام میشود | آموزش ماساژ مردان در 5 مرحله». ۲۰۲۴-۰۷-۱۱. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «انواع ماساژ - تکنیک های ماساژ - ماساژ پرکاشن - ماساژ ویبرشن - ماساژ افلوراژ یا استروکینگ». مطب کده. ۲۰۱۸-۰۱-۱۶. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ "Hacking - Our Massage Techniques - Massage - Treatments - Physio.co.uk". www.physio.co.uk (in English). Retrieved 2026-02-09.
- ↑ «تکنیک ماساژ فریکشن عمقی - فریکشن عمقی - ماساژ با فشار - فریکشن عرضی». مطب کده. ۲۰۱۸-۰۱-۲۱. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «ماساژ فریکشن یا مالش چیست؟ - مرکز ماساژ لاوندر». ۲۰۲۳-۰۵-۲۲. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «ماساژ فریکشن». www.yjc.ir. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «فواید ویبریشن دستگاه ماساژور پا - میوتو». www.miotto.co. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «ویبریشن». کلينيک فیزیوتراپی شریعتی. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ حیدریان، فیزیوتراپیست علی (۲۰۲۳-۰۹-۲۱). «بادکش درمانی یا کاپینگ تراپی». فیزیوتراپی دایان. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ "massage parlor". dictionary.cambridge.org (in English). 2026-02-04. Retrieved 2026-02-09.
- ↑ "Definition of MASSAGE PARLOR". www.merriam-webster.com (in English). 2026-02-06. Retrieved 2026-02-09.
- ↑ «چوب استیک صلیبی تایلندی | رفلکسولوژی ابزار ماساژ صلیبی». مرکز ماساژ الماس شهر | فروش لوازم تخصصی و جانبی ماساژ و تندرستی. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ "Massage Chair". Wikipedia (English) (in English). Retrieved 2025-01-28.
- ↑ "Are Massage Chairs Good For You?". WebMD (in English). Retrieved 2025-01-28.
- ↑ «صندلی ماساژ». IranMaxFit. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ شمسایی، عرفان (۲۰۲۴-۰۵-۲۵). «آشنایی با ماساژور های شیائومی سال 2024». دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «لامبورگینی صندلی ماساژ ساخت». Mobtakeran مبتکران. ۲۰۱۹-۰۱-۱۰. دریافتشده در ۲۰۲۶-۱۱-۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ شیرعلیزاده، ثریا (۲۰۲۳-۰۲-۱۶). «بهترین روغن ماساژ بدن چیست؟ معرفی 10 روغن معجزهگرِ مخصوص ماساژ». آیرست - iRest. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ شیرعلیزاده، ثریا (۲۰۲۳-۰۷-۰۶). «باید و نبایدهای ماساژ: قبل و بعد از ماساژ چه کارهایی باید انجام داد؟». آیرست - iRest. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «قبل و بعد از ماساژ چه کنیم؟ مهمترین نکات - فروشگاه مبل ماساژ». www.moblemassage.com. ۲۶۴۵-۰۴-۱۶. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: تاریخ وارد شده دررا بررسی کنید (کمک)|تاریخ= - ↑ «مراقبت های قبل و بعد از ماساژ - قبل و بعد از ماساژ چه کارهایی باید انجام داد؟ - فروشگاه زیسان». ۲۰۲۵-۰۵-۰۶. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «نکات کلیدی قبل و بعد از ماساژ - بلاگ هتل گلدن پالاس مشهد». ۲۰۲۴-۱۲-۲۸. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «12 نکته قبل از ماساژ که نمیدانید! | مهروماه». ۲۰۲۵-۰۴-۱۷. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ شایگان، کاربر (۲۰۲۵-۰۸-۲۳). «۱۰ نکته مهم قبل و بعد از ماساژ | حس ناب». سالن ماساژ حس ناب. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «مراقب های قبل و بعد از ماساژ». کلینیک زیبایی رزیبا. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «راهنمای کامل قبل و بعد از ماساژ؛ نکات، ترفندها، عوارض، مراقبتها و هر آنچه باید بدانید. - مرجع آگهی های کرج». ۲۰۲۵-۱۱-۱۴. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Coulter، Christopher (۲۰۲۰). «Pain and Therapy» (۹): ۱۳۹–۱۵۹.
{{cite journal}}: یادکرد journal نیازمند|journal=است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ "Massage Therapy for Cancer Pain and Fatigue". National Cancer Institute (USA) (in English). Retrieved 2025-01-28.