فرصت‌الدوله شیرازی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از فرصت الدوله شیرازی)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فرصت شیرازی
Forsat-od-dowleh pg101.jpg
نام اصلی میرزا محمد نصیرالحسینی
زادروز ۱۲۳۳ خورشیدی
صفر ۱۲۷۱ قمری
شیراز،
پدر و مادر میرزا جعفر ( بهجت )
مرگ ۱ آبان ۱۲۹۹ خورشیدی
۱۰ صفر ۱۳۳۹ قمری
شیراز،
ملیت  ایران
جایگاه خاکسپاری جوار آرامگاه حافظ
لقب «میرزا آقا»
پیشه شاعر، نویسنده٬ نقاش، سیاح٬ موسیقی دان و ادیب
کتاب‌ها کتاب دریای کبیر
شطرنجیه
اشکال المیزان
بحورالالحسان
مثنوی هجرنامه
آثار عجم
تخلص «فرصت»
شاگرد محمد حسین (رخصت) برادر کوچکترش
صفحه آغازین نخستین چاپ آثار عجم
صفحه آغازین نخستین چاپ آثار عجم

میرزا محمد نصیرالحسینی (زاده ۱۲۳۳ خورشیدی در شیراز - درگذشته ۱۲۹۹ خورشیدی در شیراز) ملقب به «میرزا آقا» که در شعر «فرصت» تخلص می‌کرد و بیشتر به فرصت شیرازی معروف است.

زندگی‌نامه[ویرایش]

او فرزند میرزا جعفر متخلص به بهجت بود و در سال ۱۲۷۱ه‍.ق برابر با۱۲۳۳ خورشیدی در شیراز متولد شد. ایشان برادر بزرگ میرزا محمد حسین که در شعر تخلص به رخصت می‌کرد. علاوه بر علوم فقه و اصول و کلام و فلسفه و منطق وشعر ونقاشی و آشنایی به زبان پهلوی و علم حدیث نیز روی آورد. فرصت‌الدوله در بنیان فرهنگ نوین در ایران نقش مهمی داشت. فرصت به اروپا نیز سفر کرد و از کسانی بود که برای مشروطیت فعالیت داشت. فرصت الدوله نه فقط زبان انگلیسی را فرا گرفت بلکه از دانشمندی آلمانی خط میخی را هم آموخت و احتمالاً اولین ایرانی است که خط میخی را می‌دانست. وی در سال ۱۳۳۱ ه‍.ق روزنامه فارس را در شیراز منتشر نمود. وی هنر نقاشی را به گفتهٔ خود در کتاب آثار عجم، در خردسالی نزد استاد میرزاآقا آموخت. نقاشی٬یکی از رشته‌های موردعلاقه فرصت بود. این هنر بود که فرصت را بسیار بخود مشغول کرد و از این طریق بود که او با شاهان و شاهزادگان قاجار آشنا شد و از این راه مورد تجلیل و تکریم قرار گرفت.

فرصت الدوله در سال ۱۳۳۹ ه‍.ق برابر با ۱۲۹۹ خورشیدی در شیراز درگذشت و در جوار آرامگاه حافظ٬درست در کنار سنگ حافظ ضلع شمالی دفن شد. بعدها پس از ساخت ساختمان فعلی مقبرهٔ حافظ، سنگ قبر ایشان که توسط خودش انتخاب شده بود و این غزل خود را با خط زیبایی بر روی آن نوشته بود٬ را به بنای هفت تنان (موزه سنگ)انتقال دادند. ویک سنگ خارج از بنای فعلی بر قسمت شمالی محوطه حیاط آرامگاه نصب شد:

ای جلوه جمال تو برتر زهر سناعجز از ثنای ذات تو بهتر زهر ثنا

آثار[ویرایش]

نمونه شعر[ویرایش]

ما رند و خراباتی و دیوانه و مستیمپوشیده چه گوییم همینیم که هستیم
زان باده که در روز ازل قسمت ما شدپیداست که تا شام ابد سرخوش و مستیم
دوشینه شکستیم به یک توبه دوصد جامامروز به یک جام دوصد توبه شکستیم
یکباره ز هر سلسله پیوند بریدیمدل تا که به زنجیر سر زلف تو بستیم
نگذشته ز سر پا به ره عشق نهادیمبرخاسته از جان به غم یار نشستیم
در نقطهٔ وحدت سر تسلیم نهادیمو از دایرهٔ کثرت موهوم برستیم

منابع[ویرایش]